Niemann is overal, behalve op het ijs

In Erfurt worden tot en met zondag de EK allround gehouden. In de stad waar ze het grootste deel van haar leven doorbracht, had Gunda Niemann haar finest hour moeten beleven. In de hal die haar naam draagt, staat ze niet op het ijs.

Groten der aarde, van Luther en Napoleon tot Faust en Gorbatsjov, gingen internationale schaatscoryfeeën voor in hun gang naar Erfurt. Ook koningin Beatrix van België, zei burgemeester Manfred O. Ruge gisteren, bezocht de 200.000 inwoners tellende stad in Midden-Duitsland waar vandaag de Europese kampioenschappen allround zijn begonnen.

Eindelijk heeft de stad die topschaatsers voortbracht zijn eerste grote internationale schaatstoernooi. Erfurt, hoofdstad van Thüringen. was voor velen tot vandaag niet meer dan een toevoeging in krantenartikelen achter de namen van de topschaatssters Gunda Niemann, Sabine Völker en Franziska Schenk. Het trio was gisteravond in het stadhuis aanwezig bij de loting voor het toernooi dat vanmiddag om drie uur is begonnen met de 500 meter bij de mannen. Geen van drieën echter komt in actie op de recent overdekte baan, op de plek waar sinds 1957 een kunstijsbaan lag.

Schenk (27) is gestopt met schaatsen en werkt als sportverslaggeefster bij de ARD-televisie. In haar woonplaats beleeft sprintster Völker (28) de EK als toeschouwer. En Niemann, ereburger van Erfurt, dat is een verhaal apart. Het is voor een groot deel aan haar te danken dat niet de ijsbaan in het Zuid-Duitse Inzell, woonplaats van favoriete Anni Friesinger, maar die in Erfurt werd overdekt. En naar wie anders moest de tweede overdekte baan in Duitsland (na Berlijn) worden vernoemd dan naar 's werelds beste schaatsster?

Het is een hele mond vol geworden: de Gunda-Niemann-Stirnemann-Halle, aan de Johann Sebastian Bach Strasse. Haar meisjesnaam Kleemann had er ook nog wel bijgekund. Niemann is de achternaam van haar eerste echtgenoot, Stirnemann die van haar huidige man, tevens haar manager. Otto Normalverbraucher, de spreekwoordelijke Duitser in de straat, kent het ijspaleis in Erfurt als de Gunda-Halle.

Evenmin als Schenk en Völker is Niemann daar op schaatsen te bewonderen. Uitgerekend in het olympisch seizoen raakte ze zwanger. Door dat `ongelukje' mist ze niet alleen wat haar laatste van vijf Winterspelen had moeten worden, maar ook de EK in de hal die vorige week werd ingewijd met de Duitse sprint- en allroundkampioenschappen. Haar Europese titel, een jaar geleden heroverd in het Italiaanse Baselga di Pinè, kan ze er niet verdedigen.

Overal kom je de 35-jarige Niemann in Erfurt tegen, behalve op het ijs. Ze prijkt op de affiche van het EK. In een boekhandel in het centrum van de stad valt een Niemann-kalender op, een luxe uitvoering van circa 60 bij 60 centimeter, waarop ze reclame maakt voor een Duits automerk. Ze poseert op veel plaatsen in Erfurt; met een sjaal om haar hoofd achter het stuur van een cabriolet, op een mountainbike crossend door het nabijgelegen Steigerwald, op de golfbaan, bij de Dom en in de wasstraat. De Niemann-kalender hangt naast exemplaren van de Backstreet Boys, Schalke 04, Harry Potter en Toscane. Een bijzonder collector's item ter waarde van 34,50 euro. Inschrijven voor de Gunda-kalender van 2003 kan nu al.

In alle kiosken van Duitsland is Niemann met haar echtgenoot op de cover van Neue Welt (für die Frau) te zien, een Duitse tegenhanger van Story en Privé. Vier handen op één buik. `Lieber ein baby als noch eine Gold-Medaille'. De kop boven het rijk geïllustreerde artikel spreekt boekdelen. Niemann belooft dat ze volgend seizoen op het ijs terugkeert, in de hoop te schitteren bij de WK afstanden in maart 2003 in Berlijn. In het omslagartikel in Neue Welt wordt verwezen naar Antje (!) Keulen-Deelstra, die als moeder wereldkampioene werd.

Tijdens haar zwangerschap heeft Niemann een aardige bijbaan, als co-commentator voor de Duitse tv-zender ZDF. Voor die omroep gaat ze volgende week naar de wereldbekerwedstrijden in Heerenveen, naar de WK sprint in Hamar, over twee weken, en de Winterspelen, van 8 tot en met 24 februari.

Vorige week versloeg Niemann nog de Duitse schaatskampioenschappen in Erfurt, de generale repetitie voor de EK. Ze was getuige van een valse start. Op de eerste dag gaf de elektronische tijdwaarneming de geest, zodat de tijden met de hand moesten worden geklokt. De resultaten werden pas aan het eind van de wedstrijddag bekendgemaakt. Intussen waren al veel van de tweeduizend toeschouwers gefrustreerd naar huis gegaan.

Volgens Niemann, die vaststelde dat de organisatie niet was voorbereid op technische mankementen, hing een begrafenisstemming in de hal. Een dag later, bij het sprinttoernooi, ging Völker als gevolg van slecht ijs onderuit. Meer dan wie ook hoopt Niemann dat de EK vlekkeloos verlopen. Met toch nog één deelneemster die afkomstig is uit Erfurt, Daniela Anschütz.