`Erkenning' EU stemt Turkse extremisten blij

Op de lijst van terreurorganisaties die de Europese Unie vorige week opstelde, staan geen Turkse extremisten. In Amsterdam houdt één ervan kantoor.

Devrimci Halk Kurtulus Partisi-Cephesi (DHKP-C) houdt kantoor aan de Dusartstraat in Amsterdam-Oost. De naam van het `Revolutionair Volksbevrijdingsfront' staat groot op de gevel. De deur blijft soms dagen achter elkaar dicht, de telefoon wordt sporadisch opgenomen. Een knusse woonkamer. Een medewerker doet spelletjes op de computer. De televisie is afgestemd op een Turkse satellietzender. Aan de muren hangen ingelijste foto's van gesneuvelde militanten. De medewerker serveert koffie met koekjes.

Levent Yanlik, de officiële woordvoerder van de organisatie, heeft tevreden geconstateerd dat DHKP-C (voorheen Dev-Sol) niet voorkomt op de terreurlijst die de Europese Unie vorige week opstelde. ,,Het is een bevestiging dat wij geen terroristen zijn'', zegt Yanlik. Niet dat ze daar de EU voor nodig hadden. Zij weten zo ook wel dat ze geen terroristen zijn, zegt hij. Toch is het een stukje erkenning. Yanlik heeft begin jaren negentig tweeënhalf jaar doorgebracht in een Turkse cel wegens zijn verzet tegen het Turkse universitaire systeem. Naar zijn eigen zeggen wordt hij nog steeds gezocht. ,,Dood of levend.'' Maar hij heeft niets gewelddadigs op zijn kerfstok, verzekert hij.

De marxistisch-leninistische leden van DHKP-C voeren al dertig jaar een stadsguerrilla om een volksrepubliek te stichten. In de strijd hebben tot nu toe 600 militanten de dood gevonden. ,,Gesneuveld, hun leven gegeven voor het ideaal en het volk'', zoals Yanlik dat formuleert. Zij vielen bij demonstraties, vuurgevechten met politie en leger en zelfmoordacties, oftewel `opofferingsacties' in de woorden van Yanlik.

Hoeveel slachtoffers de militanten van DHKP-C hebben gemaakt, weet Yanlik niet. De organisatie richt zich niet op burgers, zegt hij. Hij weet te melden dat in al die jaren `slechts' twee onschuldige burgerslachtoffers zijn gemaakt. Zo liquideerde de extreem-linkse organisatie begin 1996 op klaarlichte dag zakenman Özdemir Sabanci in zijn werkkamer in het streng beveiligde kantoorgebouw in Istanbul. ,,Sabanci was schuldig'', zegt Yanlik. ,,Hij steunde het leger met voertuigen, hij heeft tientallen politiebureaus gebouwd waar werd gemarteld, hij sponsorde de extreem-rechtse Grijze Wolven en hij stuurde gewapende fascisten naar het westen om onze kameraden uit te schakelen.''

DHKP-C is verboden in Duitsland, komt voor op de terreurlijst van de Verenigde Staten, en Engeland staat op het punt de organisatie te verbieden. En hoewel DHKP-C jaarlijks figureert in de rapportages van de Binnenlandse Veiligheidsdienst, is de organisatie sinds 1995 openlijk gehuisvest in het pand aan de Dusartstraat. Nooit last gehad met de autoriteiten.

DHKP-C drijft op donaties van sympathisanten en bijdragen van antifascistische fondsen, zegt Yanlik. ,,Enkele maanden geleden hebben we 300 gulden gekregen van het partijbureau van GroenLinks. In december 2000 hebben ze 1.500 gulden gegeven voor hulp aan gevangenen en hongerstakers in Turkije.'' Het partijbureau van GroenLinks was niet in staat ,,zo snel'' uit te zoeken of er inderdaad geld is overgemaakt naar DHKP-C.

Nederland hoeft niet bang te zijn voor gewelddadige acties van DHKP-C hier, zegt Yanlik. ,,Onze taak in Nederland is de publieke opinie inlichten over onze strijd. En we moeten mogelijkheden creëren voor het front. Het kunnen financiële middelen zijn. We kunnen het volk mobiliseren voor onze zaak.'' [Vervolg DHKP-C: pagina 3]

DHKP-C

'Veel leden leiden hier nu burgermansbestaan'

[Vervolg Met `mobiliseren voor onze zaak' bedoelt woordvoerder Levent Yanlik onder andere demonstraties in Nederland en steun voor acties in Turkije zelf. Afgelopen jaar is Gürsel Akmaz, drager van een Nederlands paspoort, `gesneuveld' na een langdurige hongerstaking in de gevangenis in het Turkse Buca. Hij werd verdacht van deelname aan gewapende acties.

Hoewel DHKP-C enkele keren in Nederland in het nieuws gekomen met berichten over afpersingen en schietpartijen, ontkent Yanlik stellig dat zijn kameraden horeca-ondernemers hardhandig geld aftroggelen. Wel zegt hij dat enkele leden zijn veroordeeld wegens illegaal wapenbezit.

Volgens een voormalige `collectant' stelt de organisatie in Nederland de laatste jaren niet veel meer voor. ,,De animo voor de zaak is enorm teruggelopen'', zegt hij. Zijn `titel' dankt hij aan zijn functie bij de organisatie. Tot begin jaren '90 haalde hij geld op bij onwillige donateurs. Sympathisanten gaven honderden guldens, vrijwillig en naar draagkracht. Horeca-ondernemers en drugshandelaren werden gedwongen een deel van hun omzet af te staan. De collectant en zijn maten werden ingeschakeld als ze weigerden te betalen. ,,Uiteindelijk betaalden ze allemaal.''

Yanlik wil niets kwijt over de omvang van DHKP-C in Nederland. ,,We zijn legaal in Nederland, maar in Turkije zijn we nog steeds een ondergrondse beweging'', zegt hij. De voormalige `collectant' schat het aantal leden van de actieve kern momenteel op vijftig in Amsterdam, misschien honderd in heel Nederland. ,,Na de staatsgreep in 1980 zijn veel mensen naar Nederland gekomen, gevlucht uit Turkije. Tot '89 waren ze vrij actief, en met veel. Sindsdien hebben de meeste mensen een gewone baan gevonden, in het onderwijs of als ambtenaar bij de gemeente. Ze leiden nu een burgermansbestaan.''

De organisatie wordt geleid door secretaris-generaal Dursun Karatas, voorzitter van het centraal comité. Hij zit vermoedelijk in Frankrijk. Andere leden van het comité zijn onbekend. De partij maakt plannen, organiseert en informeert het volk, aldus Yanlik, het front is het uitvoerende orgaan. Daaronder komen de sympathisanten en netwerken. Op de laatsten wordt in Nederland vaak een beroep gedaan als de militanten behoefte hebben aan huisvesting en telefoons.

In Turkije is DHKP-C momenteel verwikkeld in een strijd tegen de reorganisatie van de gevangenissen. Tot nu toe hebben 82 sympathisanten en militanten zich uit protest hiertegen doodgehongerd. ,,Sinds gisterochtend 83'', zegt Yanlik. De regering in Ankara zegt dat ze aan de Europese normen wil voldoen door nog slechts één man in elke cel te zetten, de organisatie vermoedt dat de Turkse autoriteiten vooral de gelegenheid te baat zullen nemen om onbespied haar leden te isoleren, martelen en doden.

DHKP-C is niet de enige organisatie die elders te boek staat als terroristisch en toch openlijk kantoor mag houden in Nederland. Ook de Palestijnse PLO, de Sri-Lankese Tamil Tijgers en de Iraanse Mujahedeen hebben hun vertegenwoordigers in Nederland. De Koerdische PKK heeft sinds de sluiting van het Koerdistan Informatiebureau na de arrestatie van de Koerdische voorman Öcalan geen vertegenwoordiging meer in Nederland. ,,Nederland heeft in het verleden ook bewegingen als de Rote Armee Fraktion gedoogd omdat men bang was dat verbieden gewelddadige reacties zou veroorzaken'', zegt terrorismedeskundige Marianne van Leeuwen van het instituut Clingendael.

Het ontbreken van DHKP-C op de terreurlijst die de Europese Unie vorige week opstelde, zal in de praktijk niet veel gevolgen hebben, denkt Yanlik. ,,De staat zal even hard met alle beschikbare middelen proberen ons te vernietigen'', verwacht Yanlik. ,,En zolang het regime fascistisch is, zullen we ook onze strijd voortzetten.''

Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken onderstreept bovendien dat het ontbreken op de EU-lijst niet wil zeggen dat een organisatie is vrijgepleit van terrorisme. ,,Compleet voorbarig'' om daar verheugd op te reageren, zegt de woordvoerder, want wat niet is, kan nog komen. ,,Die lijst wordt in de (nabije) toekomst nog flink uitgebreid.''

Met DHKP-C, bijvoorbeeld? ,,Deze naam zegt mij totaal niets'', aldus de woordvoerder. Woensdag heeft de Turkse ambassade een eigen lijst met veertien terreurorganisaties overhandigd aan het ministerie. Turkije zou graag veelal extremistische islamieten, de PKK en DHKP-C, die zij beschouwt als seperatistisch, ook op de EU-lijst willen zien.

Het is dus niet uitgesloten dat de PKK en DHKP-C alsnog opgenomen zullen worden op de Europese terreurlijst. Hoewel ze misschien geen terreuracties op Nederlands grondgebied verrichten, zullen de Europese afspraken er dan voor zorgen dat Nederland wegvalt als vrijplaats. De EU-lidstaten hebben namelijk afgesproken dat `een veilige haven zal worden onthouden aan degenen die terroristische daden financieren, plannen, steunen of plegen'.

Volgens een woordvoerder van Buitenlandse Zaken ,,is het echt geen pretje als je als organisatie op die lijst terechtkomt''. ,,Dan heb je een groot probleem, je banktegoeden worden bevroren en je kunt geen transacties meer doen.'' Dat zal de DHKP-C niet raken, denkt de oud-collectant: ,,Zij maken het geld niet via de bank over. Ze nemen het gewoon in hun handbagage mee naar Turkije.'' Yanlik praat niet over de wijze waarop DHKP-C de gelden in Turkije krijgt.

Volgens Yanlik zou de Europese Unie een vergissing begaan door zijn organisatie alsnog het stempel `terroristisch' te geven. ,,Europa beschouwen wij niet als partij. Onze strijd gaat tegen het Turkse regime. We verzetten ons tegen fascisten, net als Nederlanders zich hebben verzet tegen de nazi's.''