Vaarwel escudo, lire, markka, punt...

Het afscheid van de nationale munten in twaalf landen van de Europese Unie en het invoeren van de euro zijn alom gemarkeerd als een gebeurtenis van historisch belang.

Dat blijkt ook uit de hierbij geselecteerde perscommentaren.

Frankfurter Allgemeine

Voor de Duitsers bezegelt de gemeenschappelijke munt de Europese inkadering van het herenigde en politiek soevereine Duitsland. Velen zijn vergeten dat het opgeven van de D-Mark op een dramatisch moment in de wereldgeschiedenis de prijs was voor de toestemming van landen zoals Frankrijk voor de Duitse eenwording, een prijs die, ook vanuit hedendaags standpunt bezien, redelijk is.[...] De euro is derhalve meer dan een betalingsmiddel, hij belichaamt een stuk Europese eenwordingspolitiek.[...] De euro is een soort wissel op de politieke toekomst van Europa (...) Wanneer geen duidelijke vooruitgang wordt geboekt in de richting van een politieke unie, ontbeert de monetaire unie een verankering en zal de euro op de financiële markten met wantrouwen bezien blijven.[...]Het Europese wij-gevoel, waar de euro toe bijdraagt zou zelfs een cultuur van stabiliteit in Europa kunnen bevorderen. Ook al moet hij zijn betrouwbaarheid in veel opzichten nog bewijzen, de euro is een hoopvol teken. In deze zin: Goedemorgen, euro.

Die Welt

De korte succesvolle geschiedenis van de Duitse mark weerspiegelt niet alleen prestatie, productiviteit en welstand. Door haar konden verloren waarden weer worden geproefd: vrijheid en zelfbewustzijn. [...]

Het verdriet van de herenigde Duitsers over het afscheid van hun geld schijnt langzaam weg te ebben. Maar zij kunnen met genoegdoening op hun mark terugkijken, die uitgroeide tot de op twee na belangrijkste munteenheid ter wereld. Tot de omverwerpingsstrategie van revolutionairen hoorde: Wie een land vernietigen wil moet met zijn muntstelsel beginnen. Maar ook de omgekeerde strategie geldt.

Corriere della Sera

De lire verdient een plechtige grafrede, op de meest gewijde plaats van het republikeinse Italië: de senaat. Ik ben bang dat zij die niet zal krijgen. Daarom gebruik ik de woorden van William Shakespeare. [...]

Marcus Antonius neemt het woord: ,,Vrienden, Romeinen, burgers. Ik kom om de lire te begraven, niet om haar te prijzen. Het kwaad dat munten aanrichten, gaat na hen door; maar het goede eindigt met hen. Zo is het ook voor de lire. Brutus heeft gezegd dat de lire zwak was en steeds weer gedevalueerd. Als dat zo zou zijn, zou dat een ernstige fout zijn. Die de lire met de dood heeft bekocht. En Brutus is een man van eer. Ik ben gekomen om op de begrafenis van de lire te spreken, omdat ik van haar hield; ik hield van de luxe en de gemakken die ze mij mogelijk heeft gemaakt. Brutus zegt dat ze steeds moest worden gedevalueerd. Maar die ontelbare devaluaties hebben het land in staat gesteld concurrentiekracht te herwinnen op zoveel moeilijke momenten. Hoeveel van uw welstand is gebaseerd op devaluaties. En waar zouden we nu zijn als er maar twee lire nodig waren om een doller te kopen, zoals aan het begin van de eeuw? Brutus zegt dat zij zwak was. Dat is waar. Met al die nullen was de zwakheid erop geschreven, voor iedereen zichtbaar. Met een gevoel van schaamte lieten wij haar zien aan de buitenlanders, bevreesd voor hun ironische opmerkingen over de miljoenen, miljarden en triljoenen. Maar als we haar meenamen naar Zwitserland, wat sloegen we dan een goed figuur met onze bankbiljetten met de portretten van Leonardo, Caravaggio, Michelangelo, Bellini, Verdi, Bernini! Zeker tegenover de Zwitserse franken met de beeltenissen van individuen die niemand herkent. Ik wil niet bestrijden wat Brutus heeft gezegd. Ik praat alleen over wat ik weet. Jullie hebben vroeger allemaal van de lire gehouden. En terecht. Want zij is het ware symbool van ons land: niet de driekleur, niet de hymne van Mameli; niet spaghetti.''

La Repubblica

Formeel gezien is de gemeenschappelijke munt niet meer dan een instrument dat een politiek-culturele inspanning van vierenveertig jaar concreet maakt. Deze munt heeft zelfs geprofiteerd van zijn op het oog instrumentele en politiek-neutrale karakter, omdat de noodzaak van institutionele keuzes ontbreekt en alles zich afspeelt in de schaduw van de politiek. We beleven dus een moment dat historisch gezien doorslaggevend is, maar politiek gezien vol hypocrisie, want bij elke pas naar de nieuwe Europese orde is het net alsof de volgende niet zichtbaar is en kijkt men niet naar de context.

De Standaard

Op 1 januari gaat een volgend materieel bewijs dat België meer is dan een hersenspinsel voor de bijl en schuiven we weer wat dichter naar de State of Mind en het land van René Magritte op.

Nu is het de beurt aan de frank en daarmee zijn na Sabena en de Société Générale zowat alle ankers waar generaties landgenoten hun nationaal houvast bij vonden, verdwenen. Nu blijven alleen de koninklijke paleizen, hun inwoners en de Rode Duivels als ijkpunten van de nationale symboliek overeind. (Paul Goossens)

Diário de Notícias

Het nieuwe geld zal zó enthousiast ontvangen worden door de Portugezen, dat er waarschijnlijk al ruim vóór het officiële einde van de escudo alleen maar euro's in omloop zullen zijn. Dat is een goed teken en een bewijs dat dit land en zijn burgers beter verdienen dan degenen die zich kandidaat hebben gesteld voor het hoogste ambt in het land. Ze verdienen bovenal een betere kwaliteit van het bestaan, op zijn minst identiek aan dat van de Europese burgers met wie ze sinds gisteren het geld delen. Zestien jaar na de toetreding van Portugal tot de Europese Unie en na vele miljarden aan Europese steun is het tijd dat het land niet langer lichtjaren verwijderd is van het Europese gemiddelde ontwikkelingsniveau, met telkens uitgestelde beloftes over fundamentele hervormingen in alle sectoren van het nationale leven, van de economie en de politiek, de gezondheidszorg, de openbare dienstverlening en de sociale zekerheid.

El País

De Spaanse munt is niet zo oud als de Griekse drachme en niet zo sterk als de Duitse mark. Maar zij heeft het Spaanse leven van meer dan een eeuw gebrandmerkt en heeft een belangrijke sentimentele waarde gekregen in de Spaanse samenleving. In het begin zullen er omrekeningsproblemen zijn, maar het zal vooral moeilijk worden de peseta te vergeten. Met haar verdwijning als wettelijk betaalmiddel in maart verdwijnt het symbool van de moeizame weg die de Spanjaarden zijn gegaan van de eeuwenoude achterstand in de negentiende eeuw naar de open en moderne economie van de 21ste eeuw. In dat opzicht is de geschiedenis van de peseta de geschiedenis van een collectief succes. Daarom is het afscheid triest, maar hoopgevend.

Le Monde

Voor het eerst in de geschiedenis geven twaalf landen hun munt op zonder oorlog, zonder het minste geweld, vrijwillig, en voeren ze een nieuwe in met de prozaïsche hoop het leven van hun burgers te verbeteren. Een ware revolutie, concreet, merkbaar in het dagelijks leven en niet zonder vreugde aanvaard [...].

Men weet hoe het kwam. De `vaders van Europa' besloten, afgeschrikt door de politieke obstakels op de weg van de Unie, vijftig jaar geleden via de economie Europese eenheid te bereiken. Die omweg duurde lang, maar de weg is nu met succes doorlopen. [...] Maar dit nu bereikte economische Europa mondt niet automatisch uit in de politieke unie zoals die door de `ouden' werd gedroomd. In werkelijkheid verkeert Europa in de problemen.

Irish Independent

Als een zwaan glijdend over het wateroppervlak is de euro gisteren gelijkmatig en elegant in zijn nieuwe bestaan gegleden als een tastbare munt die door miljoenen zal worden gebruikt. [...]

Sommigen zien een gemeenschappelijke belastingpolitiek van de EU als de logische volgende stap. Ierland heeft zich verzet tegen elke maatregel die ons regime van lage belastingen voor ondernemingen zal schaden. Zal de druk zowel op het niveau van de Unie als op dat van de markt onze partners ertoe overhalen dat ze hun vennootschapsbelasting beter tot het Ierse niveau kunnen laten dalen?

Maar er is nog een grotere implicatie. De EU-instituties zijn te ver weg, maar de biljetten en munten die nu over de toonbank gaan zijn werkelijk. Hun aanwezigheid vestigt nog geen politieke integratie. Maar ze verenigt de eurozone op de meest praktische en voelbare manier.

Helsingin Sanomat

We nemen op nostalgische wijze afscheid van Finlands markka. De markka is niet alleen belangrijk geweest als munt voor de Finnen, hij was ook een bouwsteen van het nationale ontwaken en van de politieke onafhankelijkheid. [...] De grootste belofte van de euro is zijn stabiliteit. Het onuitgesproken idee is dat Europa door middel van de euro een sterke D-mark krijgt – alleen wordt die euro genoemd.

Die Presse

`Deze nacht zijn we allen Europeanen', heeft de eerste man in de staat Europa, Romani Prodi, op overdreven wijze gezegd. Maar ook daarvoor geldt dat het in de historische nacht gewekte gevoel van de Europeanen spoedig voor de beslommeringen van alledag zal wijken. Om dit gevoel opnieuw op te roepen voor de volgende stap van de eeuw, de uitbreiding van de Unie, dan is in Brussel en in de Europese regeringsburelen nog veel aan marketing te doen.

Luxemburger Wort

De euro is voor iedereen concreet en tastbaar en een gemeenschappelijk universeel Europees product. Hij is een factor van de Europese identiteit, een duurzame en grijpbare Europese realiteit, een voor allen zichtbaar oriëntatiepunt. [...]

De euro werkt als verbindend element tussen de volken, waar vroeger verschillende munten de scheiding onderstreepten. In dit mentale potentieel van eenheid ligt de grootste kracht en de grootste waarde van de euro. En dus kan men zonder overdrijving zeggen dat de euro sinds gisteren een nieuw tijdperk in de geschiedenis van Europa in de wereld heeft ingeluid. De eerste januari 2002 is daarmee tot een van de belangrijkste data in de jongste geschiedenis geworden.

To Vima

Griekenland ontvangt vandaag de euro, maar zijn bewoners verklaren zich met 61,6 procent min of meer ontevreden dat de Amerikanen de Talibaan hebben verslagen. [...] Aan de ene kant bejubelen wij wat we zijn en waar we bij horen. De euro vervult ons met trots. [...]

Aan de andere kant lijkt het soms wel of de Talibaan onze broeders zijn [...] En we hebben het over het Europese leger, waar we in het voorbijgaan de meest warme voorstanders van zijn in Europa, maar we zetten een keel op als 125 Grieke militairen gaan deelnemen aan de internationale troepenmacht in Afghanistan [...] Geen enkel ander Europees land toont zo weinig aanhankelijkheid – al was het maar symbolisch – voor zijn nationale munt, historisch fundament van een nationale identiteit waar het wel steeds warm voor loopt.

[...]Maar de Talibaan blijft Talibaan! En Miloševic. En Saddam. Al die lorren uit de Derde Wereld vinden onnaspeurlijke en onverklaarbare wegen naar ons Europese merg.

Het Financieele Dagblad

De onderlinge afhankelijkheid wordt binnen Europa steeds groter. Beleidsmaatregelen in de ene lidstaat hebben onherroepelijk repercussies voor de andere Europese landen. Voor de deelnemers aan de euro, maar ook voor landen die er nu nog buiten blijven. Premier Blair wees er de afgelopen dagen ostentatief op dat het ook een Brits belang is dat de euro een succes wordt.

De euro leeft, en dat zal de komende jaren jaren bij steeds meer Europese burgers gaan leven, ook buiten de huidige Unie. Daarmee wordt de basis gelegd voor een Europees gevoel, voor het begin van een Europese identiteit. Het is aan de Europese (en dus ook de nationale) politici om van dit momentum gebruik te maken.

Trouw

De euro wordt voor de landen die in Europa het laatst zelfbeschikkingsrecht kregen, in Oost-Europa en op de Balkan, een lonkend perspectief. Het gevaar is groot dat de twaalf landen die nu als voorhoede fungeren straks geen voorhoede blijken te zijn, maar een groep geprivilegieerde landen die ter bescherming van hun welvaart het Europa van de twee snelheden tot beleidsdoel verklaren. Juist de invoering van de euro zou de toetreding van Oost-Europa tot de Europese Unie en, uiteindelijk, de toetreding tot de muntunie moeten versnellen.

Financial Times

Eindelijk. Na decennia als droom, na tien jaar als plan en na drie jaar als virtuele valuta, is de euro er eindelijk. [...] De nieuwe valuta is een overwinning van politieke wil over praktische bezwaren. [...]

Europese integratie is de afgelopen veertig jaar door elites bepaald. De komst van de euro zal ervoor zorgen dat de gevolgen van de Europese eenwording zich directer en universeler zullen laten voelen dan ooit tevoren.[...]

De euro is niet alleen een instrument voor monetaire transacties: hij is ook een symbool voor het gemeenschappelijke Europese doel. Daar ligt zowel het risico als de uitdaging.

De nieuwe munt is nu even onherroepelijk als iedere menselijke vinding van deze soort kan zijn. Hij moet nu een succes worden. Er er is geen alternatief.

Daily Telegraph

Iedereen in Groot-Brittannië zou het project succes moeten wensen. Want afgezien van het feit dat we willen dat onze bondgenoten in West-Europa succesvol zijn, ons nationaal belang is gekoppeld aan het hunne. [...]

Deze krant heeft, samen met de `nee'-campagne, de conservatieve partij en bijna iedere andere pro-sterling organisatie, steeds gewild dat de euro slaagde. Het komt ons voor dat dit het beste van twee werelden representeert: wij hebben het gemak van één munt als we zaken doen met het continent of dat bezoeken, maar de nadelen van het behoren tot de muntunie hebben we niet.

New York Times

Anders dan de gemeenschappelijke valuta die in het verleden werden aangeboden door veroveraars als Karel de Grote of door handelsstaten als het dertiende-eeuwse Florence, zal de euro voor zijn kracht en duurzaamheid grotendeels afhankelijk zijn van het vertrouwen van het publiek. Nu de euro zijn debuut maakt, is er alle reden te denken dat de euro een blijvertje is.

Wall Street Journal

Voorlopig is de euro een welkome troonpretendent [voor de dollar]. De wereld zal profiteren van de stabiliteit die de euro biedt, de dollar van de concurrentie en, het beste van alles, Europeanen zullen hun voordeel doen met de transparantie die de nieuwe munt losmaakt. Happy new euro, Europa.