Clintons favoriete schrijver

Kinky Friedman stelt als detective niet al te veel voor. De joods-Texaanse cowboy, voormalig leider van de countrygroep The Texas Jewboys die ooit bescheiden successen kende met nummers als Asshole From El Paso en They Don't Make Jews Like Jesus Anymore, is als speurder vaak niet vooruit te branden.

Hoewel hij niet zelden met de dood wordt bedreigd, blijft hij maar rondhangen op zijn New Yorkse loft. Hij praat tegen de kat, morrelt wat aan zijn espressomachine, en besluit een half opgerookte sigaar opnieuw tot leven te wekken. Zo'n drukke dag wordt doorgaans onderbroken door een `power nap'. Totdat hij, zo'n dertig pagina's voor het einde, ineens een briljante ingeving krijgt, en de zaak toch nog tot een goed einde weet te brengen.

De meeste detectives van Kinky Friedman lees je dus niet voor de plot, maar voor het spervuur van grappen, en voor de aangename melancholie en nostalgie. In het New York van Kinky Friedman is het altijd koud, mistig en eenzaam, als in een goede country & westernsong.

Over Friedman is vanavond bij de NPS een zeer geslaagde documentaire te zien, gemaakt door Simone de Vries. Ze zocht Kinky op in het diepe zuiden van de VS en sprak met vrienden, zoals countrylegende Willy Nelson, en met de zus en vader van de schrijver.

Het blijkt dat Friedman senior zijn zoon adviseerde te gaan schrijven, toen in de jaren tachtig de carrière van Kinky als satirische countryzanger, die vooral aanschopte tegen allerlei raciale vooroordelen, diep in het slop zat. Hij was ,,te slim voor country en te country voor de intelligentsia'', aldus vriend Larry `Rasto' Sloman.

Een van de fraaiste momenten in de film is te zien als Kinky, plotseling zonder bravoure, zijn vader helpt met een klusje met diens auto. De mens achter de zanger en schrijver krijgen we nauwelijks te zien. Dat kan ook niet. Friedman is, zegt hij zelf, altijd in zijn rol. Maar deze kleine scène komt er dicht in de buurt.

Het was nooit de bedoeling boeken te gaan schrijven, vertelt Friedman met een treurige blik in zijn ogen, hij wilde een countryster worden. Als hij aan Willy Nelson denkt, heeft hij last van `tour bus envy'. Maar zei Joseph Heller al niet: ,,Elke verandering is een verslechtering.'' Hij is inmiddels uitgekeken op zijn detectives, hij heeft er tot nu toe veertien geschreven, en zal zich wellicht wagen aan een Grote Amerikaanse Roman.

Friedmans prominentste fan is zijn generatie- en streekgenoot Bill Clinton. Een aanbeveling van Clinton (,,I need the laughs'') staat al jaren op de omslag van Friedmans boeken. In deze documentaire blijkt de ex-president een echte kenner te zijn. Hij leest zijn favoriete passages voor en vertelt ook een mooie anekdote. Op een partijtje in het Witte Huis overhandigde Kinky hem ooit een, in de Verenigde Staten illegale, Cubaanse sigaar, vergezeld van een typerend Kinky-isme: ,,Mister President, don't look at it as supporting their economy, look at it as burning their fields.''

Kinky Friedman - Proud to be an asshole from El Paso, NPS, Ned.3, 20.32-21.32u.