Hollands Dagboek: Sinterklaas

Twee weken geleden werd Sinterklaas in Maastricht verwelkomd door burgemeester Houben en Aart Staartjes. Zoals elk jaar is zijn programma tot zijn verjaardag op 6 december overladen. `De oude baas houdt wel van een beetje losheid.'

Woensdag 21 november

Wat een eer! Een week lang de lezers van NRC Handelsblad deelgenoot maken van mijn doen en laten. En wat een probleem. Want bijna alles wat ik doe is geheim: Het Geheim van Sinterklaas. Ik ben als Sinterklaas onderdeel van een spel dat bestaat bij de gratie van een mythe en dat gespeeld wordt met vaste rituelen. Ik speel dat spel van harte en velen kennelijk met mij. Er wordt wel eens gedacht dat Sinterklaas alleen maar bestaat voor kinderen tot een jaar of negen. Het is anders. Er zijn twee soorten gelovigen. Behalve kinderen zijn het ouderen die met zichzelf en met elkaar hebben afgesproken dat ze het Sinterklaasspel willen spelen. Voor die laatste groep gelovigen, waartoe ik mezelf ook reken, schrijf ik dit dagboek.

Steven van zeven: ,,Ze zeggen op school allemaal dat-ie niet bestaat en ik wil niet flauw zijn dus ik praat maar met ze mee, maar wij weten wel beter, hè mam?'

Vandaag werd Luc Lutz herdacht in de Laurenskerk in Rotterdam. Vorige week overleed hij. Op de dag van de Intocht zou hij 77 zijn geworden. Hij was een man met een rijke Sinterklaas-cultuur. Gek op spelletjes, op zijn uitgebreide familie, op taal en op practical jokes. Dat zijn mooie ingrediënten. Zoon Joris zei tijdens de herdenking: ,,Sinterklaas begon voor Luc altijd op 6 december: dan begonnen de voorbereidingen voor volgend jaar.'

Aart heeft mij dit jaar in Maastricht voor het laatst ingehaald. Kan het zonder hem? Hij vindt van wel. Ik heb het er moeilijk mee. Ik laat me niet zomaar door iedereen zoenen op de loopplank.

Het leek wel of ze in Limburg geen televisie hebben. Iedereen was de straat opgegaan. Ze wilden Aart natuurlijk nog één keer in 't wild zien. Logisch. Een bruisende ontvangst. Burgemeester Houben (houdt er ook mee op) genoot zichtbaar en speelde het spel met hart en ziel mee. Een levend bewijs dat het geloof in het Sinterklaassprookje niet ophoudt bij een jaar of negen.

Donderdag

Een dag vol afspraken die buiten het kader van dit dagboek vallen. Aan het eind van de middag een mooie belevenis. In het planetarium van Artis was de première van het nieuwe programma, Het Wonder van het Licht. Ik ben gaan kijken. Ik dacht dat ik incognito was, maar tot mijn verrassing bleek ik ook in vol ornaat aanwezig. Een verwarrende, wat schizofrene situatie. De vertoning was indrukwekkend. Aan de hand van de zonnewende wordt ruim aandacht besteed aan de winterfeesten in dit land, Sinterklaas en Kerst dus. Leerzaam, leuk en erg mooi gemaakt. Sinterklaas maakt principieel geen reclame, dus ik mag U niet aanraden om erheen te gaan, maar ik doe het stiekem toch. Sinds Aart Staartjes in mijn leven is gekomen ben ik wat anarchistisch geworden; soms wat baldadig. Kinderen stout? Goed zo. Sinterklaas ook.

Vrijdag

Een regeldag. Ik zou makkelijk kunnen beschrijven hoe de pieten en ik de hele dag druk zijn met verlanglijstjes, cadeautjes, winterwortels en oud brood. Maar dat doe ik dus niet. Daar moet de lezer zijn eigen fantasie maar op loslaten. De line up voor het Feest van Sinterklaas in Utrecht doorgenomen. Belooft een mega-grandioos, supercool spektakel te worden. Ik begin het jargon al aardig te kennen. Peter Jan Rens presenteert en Foxkids zendt het live uit op zondagmiddag. Met Amerigo ga ik onverschrokken die feestelijke heksenketel binnen. Mij krijg je niet meer op een ander paard. Dit is al het twaalfde jaar dat hij de televisie-intocht doet. Hij is negentien en het liefste paard ter wereld. Heeft zich al vele malen als een held gedragen. In de gekmakende studio van Sesamstraat, in de oogverblindend blauwe chroma-key studio van het Sinterklaasjournaal, in bossen met wild waaiende herfstbladeren. Hij voelt zich het lekkerst tussen duizenden juichende mensen. Ik leen hem dan ook op Prinsjesdag altijd uit aan Hare Majesteit. Dan wordt hij gereden door de Commandant Bereden Ere-Escorte Rijkspolitie. Vlak voor de Gouden Koets. Echt waar.

Zaterdag

Vandaag was het Sinterklaasfeest voor de kinderen van de NPS. Zoals elk jaar werd ik verwelkomd door Meneer Willem, het opperhoofd. Hij zei dat er meer kinderen waren dan ooit. De oorzaak daarvan bleef duister. Veel en mooie cadeaus, snoep, liedjes, gezelligheid. Het was allemaal goed georganiseerd. Soms leek het of ze het de oude baas vooral niet lastig wilden maken. Maar de oude baas houdt wel van een beetje losheid. Dus ik had die mooie, ceremoniële troon alras verlaten en plaatsgenomen op de rand van het podium. Tja, dan kunnen ze me niet allemaal zien, dus moeten ze dichterbij komen. En dat deden ze. ,,Sint mag ik in Uw stoel zitten?' ,,Ja hoor.' ,,Waar is de kombuispiet nou?' ,,In de keuken.' ,,Mag ik U een kusje geven?' ,,Wel twee.' De meeste kinderen kwamen zonder paps of mams bij me. Zouden ze dan zo langzamerhand niet meer bang voor me zijn? Ik mag het hopen. Wegwijspiet was er ook bij. Die jongen is van goud. Doet het al twintig jaar en heeft in die tijd een heel bijzonder type opgebouwd. Verzint voor iedere situatie de krenten in de pap. De kinderen zijn dol op hem en ik ook. Hoofdpiet was elders en dus was Chefpiet erbij. Een aanwinst. Alert, gevat en zeer kindvriendelijk. Zou een goeie blijspel-acteur kunnen zijn. Voortgekomen uit het Sinterklaas-journaal. Da's nieuw dit jaar. Drie omroepen zenden tussen half november en 5 december dagelijks een Sinterklaasprogramma uit. Kindernet heeft de spannende SNN story; Foxkids de Nieuwe Club van Sinterklaas; en Z@ppelin heeft het Sinterklaasjournaal. Te veel van het goede? Concurrentiestrijd? Het zal wel. De grote winst is de aanwas van leuke, nieuwe pieten met een eigen karakter.

De Hogehoogtepiet, de Testpiet, de Bovenpiet, Pietje van alles, de Computerpiet, de Muziekpiet en natuurlijk Glenn. Hij steelt de show in het Sinterklaasjournaal en was een grote steun voor me op de boot bij Maastricht toen Hoofdpiet en Wegwijs andere plannen beraamden. Glenn leert nu hoe hij met Amerigo kan praten. Benieuwd of het lukt.

Zondag

Een dag van reflectie. In dankbaarheid omkijken en energie opdoen voor de komende anderhalve week. Naar het Sinterklaasjournaal gekeken. Mag eigenlijk niet. Er gebeuren daar allemaal dingen waar Sinterklaas niets van weet en waar hij pas in latere afleveringen achterkomt. Schijn en werkelijkheid. Ik ben niet voor niets een schijnheilige. Ik geniet van Dieuwertje en van professor Kees Beentje, Nicoloog. Wacht even, die leer ik, geloof ik, pas op 3 december kennen.

Ik denk ook dankbaar terug aan de dag – nu een jaar of drie geleden – dat de nieuwe Hoofdpiet zijn entree maakte. Weer zo'n brainwave van Aart. Ik kan het niet laten om de code nu even te doorbreken. De nieuwe Hoofdpiet is aardig, zeer taalbegaafd, heeft een paar prachtige Sinterklaasliedjes geschreven en zijn vader was vele jaren de enige echte Sinterklaas in Haarlem. Kortom: de gedroomde Hoofdpiet. De meeste Pieten zijn slimmer dan Sinterklaas. Hij zeker. Hij is mijn steun en toeverlaat. Dat niet alleen, de interactie tussen hem en Wegwijs wordt ook steeds mooier. Ze zijn aan elkaar gewaagd. Ze noemen elkaar Hoofdpijnpiet en Wegweespiet en bedenken elke keer weer een vrolijke sketch voor twee heren. Soms mag ik meedoen.

Maandag

Vandaag belde meneer Rudolf. In het dagelijks leven Rudolf Spoor. Twintig jaar was hij de regisseur van de televisie-intocht. Nu houdt hij er mee op. Ik vind dat jammer, want ik ben erg aan hem gehecht geraakt. Meneer Rudolf is niet de eerste de beste. Men heeft mij verteld dat hij ook de regisseur is van Prinsjesdag, Koninginnedag en alle Prinselijke huwelijken. We zijn bij hem in goede handen. Meneer Rudolf doet de intocht natuurlijk niet in z'n eentje. Zo'n honderd NOB-medewerkers zijn al dagen in de stad. Podia bouwen, kabels uitleggen, straalverbindingen maken. Allemaal heel ingewikkeld. Vrijdags wordt alles geoefend. Maastricht is dan al geheel ontwricht. En meneer Rudolf zit als een spin in zijn web. Geeft royale aandacht aan alles en iedereen en maakt elk jaar van de Intocht een Koninklijk meesterwerk. Al vanaf februari is Jan Dijk, de regelpiet, in de weer geweest om die ingewikkelde, anderhalf uur durende live-uitzending te produceren. Een hels karwei. Maar meneer Jan geniet ervan. En alles komt altijd goed. Meneer Jan blijft nog even. Gelukkig.

Dinsdag

De grote vergadering voor het Feest in Utrecht. Peter Jan en de Mojo's hebben het behoorlijk onder controle. Ik verheug me er op. Toch raakt zo'n mega-spektakel natuurlijk niet aan het wezen van de Sinterklaasfolklore. Dat is toch meer oom Henk die een gordijn om zijn schouders heeft en een pak watten onder zijn kin. Zijn enige Piet is met een gebrande kurk zwart gemaakt (dat ruikt zo lekker). Er zijn gedichten en surprises, rode wangen en chocolademelk. Vol verwachting klopt ons hart en 's morgens heel vroeg in je schoen kijken of er wat in zit. Die hartverwarmende kneuterigheid, die oubollige, geheimzinnige gezelligheid, dat is het eigenlijk. Dat beseft de televisie-Sinterklaas zeer goed. Maar ik denk wel dat de televisie een aardige bijdrage levert aan het levend houden van die folklore.

Woensdag 28 november

Opname van het programma Praatjesmakers met meneer Jochem. Het was nogal verrassend. Maar wat jammer nou, mijn dagboek is vol. Uitgerekend bij praatjesmakers word ik gestraft voor mijn breedsprakigheid. Bekijk het maar. Zaterdagavond om 7 uur. En een gezellige pakjesavond toegewenst.