Ruig, losjes en overrompelend

Op zijn nieuwste cd `Driving Rain' laat Paul McCartney zich van een nieuwe kant zien: minder zalvend, meer voor de vuist weg.

Het zal bij weinig mensen bekend zijn, maar Paul McCartney heeft onlangs meegespeeld op de nieuwste plaat van de Super Furry Animals. In het nummer Receptacle For The Respectable is hij te horen, al is het niet op bas dit keer. Sir Paul werd ingeschakeld voor het kauwen op bleekselderie. Volgens Super Furry-voorman Gruff Rhys deed hij dit ritmisch en vakkundig. McCartney had dan ook enige oefening; reeds in 1967 kraakte hij met rauwe groenten bij een liedje van The Beach Boys, Vegetables.

Paul McCartney kan terugkijken op een productief jaar. Afgezien van Receptacle For The Respectable bracht hij een dichtbundel uit (Blackbird Singing), compileerde hij de Wings-cd Wingspan, en verscheen hij in de bijbehorende documentaire over Wings. Na de ramp in New York nam hij onmiddellijk een single op, en organiseerde een grootschalig benefietconcert. Tussendoor zette hij zich in voor een verweesde olifant in de Londense Zoo, en voerde campagne tegen landmijnen. En dit alles met het voor McCartney gebruikelijke succes. Behalve zijn dichtbundel kraakte iedere release weer de verkooprecords. Wingspan deed cijfers van eerdere Wings-platen vergeten; zijn voor de New-Yorkse brandweermannen opgenomen single Freedom belooft een hit te worden; McCartneys benefietconcert in Madison Square Garden had een miljoenen-opbrengst.

Verliefd

Daarbij maakte Paul McCartney het afgelopen jaar ook nog een nieuwe cd, Driving Rain. In 1999 nam hij een plaat op met covers, Run Devil Run, maar dit is de eerste met eigen liedjes sinds Flaming Pie (1997), en sinds de dood van zijn vrouw Linda in 1998. Driving Rain is ruig, losjes en overrompelend. Het is dat de rijkste en succesvolste popmuzikant aller tijden waarschijnlijk niet op onze herwaardering zit te wachten, anders had Driving Rain zich daar uitstekend voor geleend. Vanaf de opening Lonely Road maakt McCartney duidelijk dat het speelplezier en de ideeën nog lang niet op zijn. De 59-jarige zanger/bassist werd in '97 al geprezen om zijn solo-plaat Flaming Pie, maar terugluisterend was hij daar comateus vergeleken bij het elan van nu. Het is alsof Paul McCartney nu af en toe ook níet als Paul McCartney hoeft te klinken. Hij is minder zalvend, meer voor de vuist weg.

Op Driving Rain ontbreken de gierende gitaarsolo's van Steve Miller en de bijdragen van Jeff Lynne (van Electric Light Orchestra). McCartney formeerde een band van studiomuzikanten in Los Angeles die simpel en ongepolijst speelde. De enige gastrol wordt vervuld door zoon James op percussie en gitaar. In tien dagen werden achttien liedjes opgenomen; van het opzwepende Lonely Road, de onderkoelde swing van Tiny Bubble en het exotische Riding Into Jaipur tot de galmende romantiek van Magic. De melodieën zijn soepel en typisch McCartney, maar hij permitteert zich in sommige nummers ook losse eindjes, die hij opvult met improvisaties en koerende uitbarstingen.

Wat een energie en dadendrang – is de man verliefd ofzo? Inderdaad. Op de Britse blonde Heather Mills, een ex-fotomodel dat werd geboren ergens in de jaren zestig en opgroeide met de muziek van ELO en AC/DC (en niet, zoals McCartney onvermoeibaar aan journalisten vertelt, met The Beatles). Samen zetten ze zich in voor de goede doelen, en reizen ze door India of de Caraïben. Afgelopen zomer hebben ze zich verloofd, volgend jaar gaan ze trouwen.

Na de dood van grote liefde Linda had McCartney openlijk gehuild en gerouwd. Over de eenzame vertwijfeling van toen zingt hij in Lonely Road, op de nieuwe plaat (`I tried to get over you/ tried to find something new/ But all I could ever do/ was fill my time/ with thoughts of you'). Nu hij opnieuw een partner heeft gevonden, is hij de koning te rijk. Want McCartney heeft, zegt hij zelf, een anker nodig.

Speciaal talent

Het is verleidelijk om de vocale bravoure van Driving Rain aan de liefde toe te schrijven, met Heather Mills als nieuwe muze voor Sir Paul. Maar zo romantisch is de werkelijkheid niet. Hier is ook een kleine rol weggelegd voor de techniek: Pauls krachtige zang op de nieuwe plaat zou heel goed het gevolg kunnen zijn van zijn manier van opnemen. McCartney had dit keer besloten zijn zang en basspel tegelijk te doen, en niet om de beurt, zoals gebruikelijk. En dat lijkt misschien weinig opzienbarend, maar het was voor het eerst sinds de opnamen van Revolver van The Beatles in 1966, dat hij die twee activiteiten weer combineerde. Na 1966 hadden de groeiende hoeveelheid opnamesporen in de studio het juist mogelijk gemaakt zang en gitaar apart op te nemen.

Het bassen en zingen tegelijk maakt een speciaal talent in McCartney wakker. Zoals hij vertelde aan het tijdschrift Mojo gebeurt er iets merkwaardigs als je ritme en melodie tegelijk moet leveren: `Je moet je hele wezen in tweeën delen om twee zulke uiteenlopende dingen tegelijk te doen. Het is een oude truc.' De producer van Driving Rain, David Kahne, had geanalyseerd hoe zijn stijl van bassen en zangen erdoor wordt bepaald: McCartney vlecht beide door elkaar heen. De bas klinkt prominenter op de momenten dat hij zijn mond houdt. En door de verdeelde aandacht wordt zijn zang minder precies en zoetgevooisd - maar dat is alleen maar winst.

In deze stijl worden ook de sentimentele ballades (zoals From A Lover To A Friend) plotseling goed verteerbaar, en klinkt de bekende McCartney-swing als nieuw. De inhoud van de liedjes heeft hij eerlijk verdeeld tussen Linda en Heather. In Lonely Road verwerkt hij het verdriet om Linda's dood; Magic memoreert de avond dat hij Linda Eastman ontmoette. Zij wilde juist weggaan uit een nachtclub maar hij belemmerde haar de doorgang: `A few minutes later/ you'd have been out that door/ And I'd have been lonely for ever more.' Over de nieuwe liefde gaan I Do en Tiny Bubble. Heather kreeg ook haar eigen liedje, Heather, waarvan de tekst geheel in stijl is met de verdwazing die verliefdheid doorgaans teweegbrengt – er is geen touw aan vast te knopen.

Typetjes

Zoals iemand in het tijdschrift Mojo opmerkte was Paul altijd degene die zich in teksten verschool achter typetjes. Waar John Lennon ten tijde van The Beatles in de eerste persoon enkelvoud durfde te schrijven, vertelde McCartney graag verhaaltjes over kappers, `meter maids', Desmonds en Mollies. Die neiging is inmiddels, ook op Driving Rain, verdwenen. McCartney uit zich nu direct. Soms op een aardige naïeve manier, zoals in het samen met zijn zoon geschreven Spinning On An Axis: `I watch the sun go down/ with some sorrow/ And now I know it's gonna/ come back tomorrow.'

Die zon lijkt tegenwoordig niet uit McCartneys leven weg te slaan. En ook zijn kinderen floreren: dochter Mary zit bij de film, zoon James is gitarist en jongste dochter Stella geldt in Engeland als de verpersoonlijking van cool. Ze is hoofd-ontwerpster bij het modehuis Chloë in Parijs en brengt daar met verve de hippie-chic aan de man die ze naar eigen zeggen van haar moeder heeft geleerd. Toen Paul een paar jaar geleden werd opgenomen in de Amerikaanse Rock `n' Roll Hall Of Fame, stond ze naast hem in een T-Shirt met het opschrift `About Fucking Time'.

Dat shirt kan ze nu weer aan, want vanavond wordt McCartney opgenomen in de Top Of The Pops Hall Of Fame. Het Engelse popprogramma richt een eigen eregalerij op, en heeft McCartney als eerste lid gekozen – wegens zijn levenslange inzet voor de populaire muziek.

McCartney doet graag iets terug voor de mensheid. Op de ochtend van 11 september zat hij in een vliegtuig op JFK, om terug naar Engeland te vliegen, toen de piloot over de aanslag op het WTC berichtte. Hij besloot in New York te blijven. Daar organiseerde hij het benefietconcert en nam de meezinger Freedom op, waarvan de opbrengsten ook gaan naar de familieleden van omgekomen brandweermensen. Zijn betrokkenheid gold juist hen, omdat zijn vader in Liverpool vroeger ook bij de brandweer zat. Vorige week vertelde hij aan Jonathan Ross, op de BBC, hoe hij zich voelde bij de commotie in New York. ,,Ik was dankbaar dat ik als kleine jongen uit Liverpool iets kon betekenen in de getroffen wereldstad'', zei hij. Of hij zich nog altijd een `kleine jongen' voelt, vroeg Ross. ,,Diep van binnen wel, ja'', antwoordde de poplegende.

`Driving Rain' van Paul McCartney is uitgebracht door EMI (7234 5 35510)

    • Hester Carvalho