Politiek is in Taiwan vooral voor politici

Taiwanezen kiezen morgen een nieuw parlement. Ze zijn ontevreden; er heerst recessie, en de politiek is vleugellam. ,,Amerikanen staan sinds 11 september als één man achter hun president. En wij? Wij zijn hopeloos verdeeld.''

Voor het Hilton-hotel van Taipei staat een 75-jarige vrouw lootjes te verkopen. Het geld dat ze daarmee verdient was bedoeld als aanvulling op haar oudedagsuitkering, maar die is gestopt. Het overheidsbudget dat ervoor gereserveerd stond is opgesoupeerd, en de 210 gulden per maand waar ze recht op heeft, krijgt ze al maanden niet.

Van de lootjes alleen is het moeilijk leven. Op goede dagen verdient ze zo'n 35 gulden, maar het leven op Taiwan is duur. Haar twee zoons kunnen niet bijspringen: de ene zoon heeft is huisschilder, maar door de recessie heeft hij nauwelijks werk. En de kledingstal van de andere zoon is door gebrek aan klandizie over de kop gegaan.

Eens was Taiwan één van de veelbelovende 'Aziatische tijgers' in de regio, maar het land verkeert momenteel in recessie. De economie is het derde kwartaal met 4,2 procent gekrompen en de werkloosheid bedraagt meer dan 5 procent.

Taiwan is voor meer dan zeventig procent van zijn inkomsten afhankelijk van export en vooral gespecialiseerd in de productie van hoogwaardige electronica. Door de wereldwijde crisis in de technologiesector is die productie en de export sterk verminderd. En Taiwans lidmaatschap van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) leidt op de korte termijn tot een hogere werkloosheid, vooral in de landbouwindustrie.

Veel arbeidsintensieve industrie trekt weg naar de Volksrepubliek China, waar goedkope arbeid en land in ruime mate voorhanden zijn. Taiwanese bedrijven investeerden er in de eerste tien maanden van dit jaar 2,3 miljard dollar, een stijging van 16 procent ten opzichte van vorig jaar.

De overheid maakt zich zorgen over deze uitstroom van kapitaal, vooral door de politieke implicaties die dat heeft voor de zelfstandigheid van Taiwan. ,,We zijn er niet op tegen dat het bedrijfsleven in China belegt, maar ze letten niet op het landsbelang'', zegt Michael Xiao, professor aan de Academica Sinica en persoonlijk adviseur van de huidige president Chen Shui-bian. ,,We moeten niet vergeten dat China ons vijandig gezind is, en dat het politieke bedoelingen heeft met het aanbieden van een gunstig investeringsklimaat'', aldus Xiao.

Morgen worden parlementsverkiezingen gehouden in Taiwan. De kiezers hopen met hun keuze de economische malaise en politieke impasse in het parlement te beëindigen. De aanhang van de Democratische Progressieve Partij (DPP) hoopt sterk genoeg uit de strijd te komen om een werkbare meerderheidscoalitie in het parlement te kunnen vormen. Momenteel werkt de nationalistische Kwomintang, die de meerderheid heeft in het parlement, vrijwel alle beslissingen van de DPP-regering van president Chen Shui-bian tegen.

Met de verrassende verkiezing van Chen kwam in mei 2000 een einde aan meer dan vijftig jaar Kwomintang-alleenheerschappij over Taiwan. Tot 1987 was de nationalistische KMT van 'generalissimo' Chiang Kai-shek de enig toegestane partij. Afwijkende politieke geluiden werden niet getolereerd. Chen heeft net als veel andere prominente DPP'ers de gevangenissen van de KMT nog van binnen gezien.

Sinds de vorige president Lee Teng-hui vrije verkiezingen mogelijk maakte, verloopt het politieke debat op Taiwan bijzonder heftig. Geen politicus is te beroerd om flink met modder (of soms rotte eieren) te smijten naar zijn tegenstanders, en op de levendige verkiezingsbijeenkomsten in de openlucht schreeuwen de kandidaten zich schor. Ze lijken zich daarbij meer te richten op karaktermoord op politieke tegenstanders dan op het inhoudelijke politieke debat.

,,De Amerikanen hebben na de aanslagen van 11 september meteen de rijen gesloten en staan als één man achter hun president. En wij? We zijn hopeloos verdeeld. Zelfs als het land getroffen wordt door zware aardbevingen, verlenen de politici alleen hulp in hun eigen kiesdistrict'', aldus een taxichauffeur in de hoofdstad Taipei.

Taiwan kent een districtenstelsel, waarbij de uitgebrachte stemmen op een kandidaat niet overdraagbaar zijn op een andere kandidaat van dezelfde partij. Je stemt dus in eerste instantie op een persoon, die moet zien om voor zichzelf voldoende stemmen te vergaren. De partijdiscipline is daamee uitermate zwak. Als de partij waartoe je behoort je niet meer bevalt, dan ga je gewoon als onafhankelijke kandidaat verder.

Sinds zijn verkiezing heeft Chen moeten werken met een parlement waarin zijn partij de minderheid vormde. De DPP heeft momenteel maar 66 zetels, de KMT 110. De situatie is onwerkbaar. President Chen krijgt zijn beleidsplannen door de obstructie van een meerderheid in het parlement steeds slechter door het parlement, voert een zigzaggende koers en weet geen compromissen tot stand te brengen. Het land is politiek en bestuurlijk gestagneerd. De KMT heeft in het parlement de steun van de Eerst het Volk Partij (PFP) van James Soong, die in 2000 net niet tot president werd gekozen, en de Nieuwe Partij(NP). Beide partijen zijn voortgekomen uit de KMT.

Voormalig president Lee voelt zich op zijn tachtigste geroepen om het land te ,,redden'' van de chaos. Drie maanden geleden scheidde hij zich af van de KMT en richtte de Taiwanese Unie van Solidariteit op. Hij hoopt samen met Chen en een aantal individuele KMT-ers een meerderheidscoalitie te kunnen vormen.

Ook China zal de verkiezingen van morgen met veel aandacht volgen. Het is beducht voor een coalitie die zich meer wil ontwikkelen in de richting van een onfhankelijk Taiwan en hoopt dat de partijen die zich steeds explicieter uitspreken voor nauwere economische samenwerking met China (KMT, PFP en NP) de overhand zullen krijgen.

,,De KMT doet alles voor macht en geld''', zegt een aanhanger van de DPP. Nu ze hier hun macht verliezen, verkopen ze zich aan China. Van mij mogen ze net zo lief meteen naar het vasteland vertrekken''.

De voorlopige uitslag van de verkiezingen wordt zaterdag rond 12 uur Nederlandse tijd verwacht.

    • Garrie van Pinxteren