Kleuren in gevecht

Wie denkt dat abstracte, monochrome schilderkunst het toppunt van gevaarloos intellectualisme is, moet vanaf volgende week naar het Stedelijk Museum. Daar is dan, ter gelegenheid van de presentatie van de gerestaureerde Cathedra, een ensemble van doeken van Barnett Newman te zien met een 1.30 meter hoge glazen `corridor' ervoor, die de toeschouwers ervan weerhoudt dichtbij te komen. Kunst mag nog zo graag provoceren, alleen het werk van Newman is blijkbaar zo gevaarlijk dat het om speciale bescherming vraagt.

Zo zie je maar wat een gek kan aanrichten Barnett Newman als toppunt van provocatie. Daar zal de rest van de wereld vermoedelijk wel van opkijken. Daar wordt monochrome schilderkunst, vooral de hedendaagse variant, gezien als het toppunt van gevaarloosheid. Onder jonge kunstenaars is het hopeloos uit de mode, je moet goed zoeken om het nog ergens te vinden.

Maar dan is er altijd nog Slewe. Deze Amsterdamse galerie is een van de weinige die consequent, op hoog niveau en tegen alle modes in, doorgaat met het brengen van deze laatste uitlopers van het modernisme. En zonder `corridors'. Slewe toont nu werk van de Duitse Martina Klein. Formalisme in optima forma is het, dat gaat over kleur en ruimte. Kleins doeken zijn altijd monochroom, maar nooit vlak; het verschil, om in Barnett Newman-termen te blijven, tussen kwast en verfroller. Klein brengt haar kleuren omzichtig op, in veel lagen, waardoor de kleurvlakken een enorme diepte krijgen en je het doek bijna binnen zuigen. Dat is ook de bedoeling, want ruimtelijkheid is het andere cruciale aspect van Kleins werk. Bij Slewe zijn verschillende paren van doeken te zien, die als toneeldecors in een hoek van negentig graden tegen elkaar gezet. De kleuren moeten dan de strijd met elkaar aanbinden wit tegen azuurblauw, donkerrood tegen donkerbruin. Ze beschijnen en besmetten elkaar zozeer dat je als toeschouwer niet meer ziet hoe ze oorspronkelijk waren. Zo slaagt Klein erin haar toeschouwers niet alleen de kleurruimte in te trekken, maar ze daar ook hopeloos te laten verdwalen.

Het is dan ook niet zo vreemd dat ik, kijkend naar Kleins werk, vaak aan Barnett Newman moest denken. Maar je moet er niet aan denken dat je voor deze vriendelijke Newman-navolgingen een muur zou neerzetten.

Martina Klein, t/m 15-12 in Galerie Slewe, Kerkstraat 105a, Amsterdam. Open di-za, 13-18u.

    • Hans den Hartog Jager