Gereformeerden

In zijn recensie van Agnes Amelinks De Gereformeerden (Boeken, 23.11.01) haalt de recensent, H.M. Kuitert, de bewering aan dat de gereformeerden hun kerk als de enig ware kerk beschouwden.

Zelf stammend van onverdacht gereformeerde ouders heb ik het heel anders gehoord en geleerd. De Gereformeerde Kerken vormden `de meest ware kerk'. Andere kerkgenootschappen werden niet verketterd, maar waren alleen `minder waar'.

De term `meest ware kerk', hoewel een wel erg sterk geformuleerde pretentie, is eigenlijk logisch: als je denkt dat een andere kerk beter of zuiverder is, moet je je daar bij aansluiten. Andere kerken waren niet beter: de Rooms-Katholieke kerk vindt zichzelf nog steeds de enige echte, en de Nederlandse Hervormde Kerk beschouwde zich als `planting Gods in Nederland'.

Wel waren er twee categorieën leden die het woordje `meest' weglieten. Enerzijds mensen die de nuance niet zagen en simpele zielen anderzijds, die dit heel bewust deden, al in de jaren dertig.

De laatste groep maakte zich in 1944 vrij van de Gereformeerde Kerken. Vandaar dat de vrijgemaakten wel een exclusieve claim hebben op de `enig ware kerk' en hun eigen scholen en politieke partij gesloten houden voor niet-vrijgemaakten.