De doorstart van Mahathir

Failliet zullen landen wel nooit kunnen gaan, maar als het aan het Internationale Monetaire Fonds (IMF) ligt, dan kunnen ze wel in surseance. De nummer twee van het IMF, Anne Krueger, lanceerde deze week een voorstel om te komen tot een procedure voor uitstel van betaling voor staten. Zo kunnen landen in acute geldnood een adempauze krijgen, waarin de schulden ordelijk kunnen worden afgewikkeld. Dat betekent een stop op alle betalingen en een tijdelijke bescherming van de munt. Het IMF zorgt in de tussentijd voor steun om noodzakelijke importen te kunnen betalen en voor ontrafeling van het schuldprobleem. Crediteuren zullen, net als bij een onderneming, genoegen moeten nemen met een herstructurering en eventuele afboeking van hun leningen. Voordeel van de surseance is dat niet met alle crediteuren afzonderlijk overeenstemming moet worden bereikt. Een meerderheid volstaat. Het plan scheelt onnodig tijdverlies en nodeloze sociale en economische pijn.

Goed idee, hoewel er nog heel wat haken en ogen aan zitten, en het in de praktijk nog jaren kan duren voor het er daadwerkelijk van komt. De grote industrielanden, inclusief de VS, hebben volgens Krueger al positieve geluiden laten horen. Minder positief is de banksector, bij monde van hun denktank, het Institute for International Finance (IIF). Het plan zou, volgens het IIF, geldschieters terughoudend maken en zou de geldstroom naar ontwikkelingslanden duurzaam kunnen verminderen.

De kritiek uit de financiële hoek is begrijpelijk, want het plan maakt een einde aan de uitkooppakketten van het IMF waarmee onvoorzichtige banken en beleggers soms wel heel makkelijk wegkwamen. Bovendien: zo consequent en prudent als het IIF schetst is de banksector in de praktijk helemaal niet. Tijdens de Azië-crisis in 1997 sloot Maleisië zichzelf af van de internationale kapitaalmarkt met zware beperkingen op het kapitaalverkeer. De kritiek van de internationale financiële sector inclusief het IMF was zwaar. Maar toen de beperkingen weer grotendeels werden opgeheven wisten banken en beleggers niet hoe hard ze weer naar Maleisië terug moesten rennen. Maleisië lijkt vooralsnog vooral baat te hebben gehad bij zijn zelf uitgeroepen uitstel van betaling.

Is de Maleisische `doorstart' de testcase geweest die het IMF heeft overtuigd van de levensvatbaarheid van het surseance-plan? Dat zal nimmer duidelijk worden. De Maleisische premier Mahathir zal, om heel veel andere redenen, wel nooit een voorbeeldfunctie krijgen toegedicht van de internationale gemeenschap.

    • Maarten Schinkel