Rebellie van moslimgouverneur

De Filippijnen worden opgeschrikt door herlevend geweld van het MNLF. Rebellenleider en afgezet gouverneur Nur Misuari is inmiddels in een Maleisische gevangenis beland. Het drama van een guerrillaleider die zich volgens critici verlustigde aan de macht.

Eens was Nur Misuari de trotse leider van het Moro Nationale Bevrijdingsfront (MNLF) dat streed voor een onfhankelijke staat voor de moslimbevolking in het zuiden van de Filippijnen. Toen werd hij in 1996 na een opzienbarend vredesakkoord met de regering, gouverneur van de semi-autonome islamitische regio op het eiland Mindanao. En nu wordt hij als een non-valeur bespot en beschimpt, niet alleen door de gevestigde orde in de hoofdstad Manila, maar ook door het grootste deel van zijn eigen achterban. Zijn buren in de havenstad Zamboanga maakten vorig jaar al weinig vleiende opmerkingen over hun gouverneur, die nooit thuis zou zijn. ,,Hij zit altijd met zijn vrienden in Manila. Gokken in dure hotels, met vrouwen erbij'', zo wisten wijkbewoners te vertellen.

Mogelijk heeft het besef politiek uitgerangeerd te zijn de 60-jarige Misuari ertoe bewogen opnieuw een M-16 geweer om te hangen en de gewapende strijd te hervatten. Vorige week kwam hij in het nieuws toen hij met enkele honderden van zijn trouw gebleven MNLF-strijdgenoten leger- en politieposten aanviel op het eiland Jolo. Deze week was er een treffen met het Filippijnse leger in de buurt van Zamboanga, gevolgd door de gijzeling van grote groepen burgers. Die kwamen uiteindelijk met de schrik vrij. Zo'n 200 van de 600 Misuari-strijders verloren bij de acties het leven. Hun leider was na de eerste tegenslag al gevlucht naar het Maleisische Sabah dat hem een kwart eeuw lang een veilig heenkomen had geboden, maar hem nu bij aankomst onmiddellijk arresteerde.

Om hem in Maleisië te houden, overhandige president Gloria Arroyo van de Filippijnen bewijsmateriaal waaruit zou blijken dat de gouverneur de geheime leider is van Abu Sayyaf, een groep gewelddadige rebellen en volgens de Verenigde Staten een cel van Al-Qaeda, de terreurorganisatie waaraan de aanslagen in Amerika van 11 september worden toegeschreven. Abu Sayyaf heeft gijzelingen in Maleisië op zijn naam staan en zijn betrokkenheid kan Misuari jaren in een Maleisische cel houden, hoopt Arroyo.

Begin deze maand concludeerde Misuari dat hij politiek was uitgespeeld en dat zijn gouverneurszetel eraan zou gaan. Hij verklaarde het akkoord van 1996 dood omdat, zo beargumenteerde hij, de twee tot drie miljoen meest arme moslims op Mindanao niets meer van de regering te verwachten hebben.

Maar sommige waarnemers, zoals professor Julkipli Wadi van het Filippijnse Instituut voor Islamitische Studies, hebben een meer prozaïsche verklaring voor het falen van de gouverneur. Misuari, zo zegt hij, is het schoolvoorbeeld van een leider met charisma, die goed de strijd van een onderdrukt volk kan leiden, maar volstrekt ongeschikt is als bestuurder.

De gouverneur verspeelde veel krediet met zijn plannen om een supersnelle `kogeltrein' in Mindanao aan te leggen en voor een internationaal vliegveld op Jolo, het minuscule eilandje dat zijn machtsbasis vormt.

Wat vervolgens met bestuurder Misuari gebeurde, is volgens critici al even klassiek: ondanks alles wilde hij vasthouden aan zijn gouverneurschap teneinde het financieel aantrekkelijke leven van een Filippijns politicus te kunnen continueren. ,,Hij leefde als een oliesjeik'', mopperde de krantencommentator van de Engelstalige Philippine Daily Inquirer. ,,Hij huurde verdiepingen van vijfsterren hotels in Manila voor zijn grote gevolg – allemaal op kosten van de overheid, uiteraard.''

Misuari wist de verkiezingen voor zijn opvolger, die al in maart 1999 hadden moeten plaatsvinden, steeds uit te stellen. Maar deze week werden ze uiteindelijk gehouden, ondanks waarschuwingen van Misuari dat onder de moslimbevolking grote onrust zou uitbreken als hij niet tot 2003 zou aanblijven.

Die voorspelde onrust kwam er inderdaad, maar het was de geïsoleerde Misuari zelf die daarvoor zorgde. Professor Wadi heeft het al zo vaak zien gebeuren in de Filippijnse politieke cultuur: ,,Het is allemaal zeer elementair – macht corrumpeert.''

    • Robert Giebels