`Janvier en ook Dutchbat faalden'

De Franse generaal Janvier, destijds commandant van de VN-troepen in voormalig Joegoslavië, draagt grote verantwoordelijkheid voor de val van Srebrenica in juli 1995. Maar ook Nederlandse militairen in de VN-top en in de enclave zelf treft blaam.

Dat zijn de belangrijkste conclusies van een Franse parlementaire onderzoekscommissie naar de val van de Bosnische moslimenclave, die vandaag zijn gepubliceerd. Volgens de commissie had opperbevelhebber Janvier op de avond van 10 juli toestemming moeten verlenen voor luchtacties tegen de Bosnische Serviërs, aangezien ,,aan alle voorwaarden, hoe streng ze ook waren'', was voldaan. Het besluit van Janvier dit niet te doen werd ingegeven door een ,,overduidelijke beoordelingsfout'' over de Servische generaal Mladic, aldus de commissie. Uiteindelijk voerden Nederlandse F-16's pas de volgende dag aanvallen uit, toen de enclave al gevallen was.

De commissie velt ook een hard oordeel over de Nederlandse militairen, zowel over de officieren in de VN-bevelsstructuur als over Dutchbat zelf. Zo vindt de commissie dat generaal Nicolaï, destijds chefstaf van UNPROFOR, eerdere verzoeken tot luchtsteun vanaf 6 tot 9 juli van Dutchbat ten onrechte niet heeft doorgeleid naar het hoofdkwartier in Zagreb, omdat ze volgens hem niet voldeden aan de richtlijnen. Bovendien hebben Nederlandse officieren lager in de bevelslijn, in het regionale hoofdkwartier in Tuzla, er een ,,knoeiboel'' (cafouillage) van gemaakt, zo vindt de commissie.

Dutchbat zelf heeft ,,op geen enkel moment enig verzet'' geboden tegen de Serviërs. De commissie noemt dit een ,,pijnlijk feit'' (fait troublant). De commissie vindt het gebrek aan weerstand bovendien een ,,tactische vergissing'', die ,,grote effecten'' heeft gehad op de psychologie van de Serviërs. De commissie toont wel begrip voor de spanningen en uitputting waaronder de ,,jonge mannen'' van Dutchbat te lijden hadden.

De conclusies van de commissie zijn niet unaniem. Zo nemen de parlementariërs François Léotard en René André expliciet afstand van het oordeel over Janvier en de conclusie dat de val van Srebrenica eveneens een ,,mislukking van Frankrijk'' is geweest.