Hogepriesteres Tori Amos is haar bezieling kwijt

Tori Amos is niet zomaar een vrouw; ze bestaat uit een verscheidenheid aan vrouwen. Die indruk wekte ze tenminste met haar nieuwste cd Strange Little Girls. Daarop voerde Amos twaalf liedjes van mannelijke songschrijvers uit die alle verschillende vrouwbeelden vertegenwoordigen: van het slachtoffer in Eminems '97 Bonny & Clyde tot de door zelfhaat gedreven hoofdpersoon in Lloyd Coles Rattlesnakes. De uiteenlopende types worden op het hoesje gestalte gegeven met foto's van Amos als vamp, als secretaresse, als hippie, enzovoort.

Maar hoe hard ze ons ook wil doen geloven dat ze een baaierd aan archetypes in zich heeft, de boodschap komt niet over. Tori Amos is èn een slecht actrice, èn een minder uitdrukkingsvolle muzikante dan verwacht. Het blijkt al uit de foto's: of ze nu een Mata Hari-pruik opzet of zich een junkie-look aanmeet, eronder zit steeds hetzelfde smetteloze gezicht. Ook muzikaal, zo bleek gisteravond tijdens haar concert in de Heineken Music Hall in Amsterdam, is de vervlakking ingetreden.

Amos speelde dit keer weer alleen, met haar Bösendorfer en een paar electrische piano's. Vroeger leidde deze sobere opstelling nog wel eens tot huiveringwekkende concerten, waarbij Amos de vleugel beurtelings als minnaar en als sparring partner leek te gebruiken. Die bezieling was nu afwezig. Het door haar vaak bezongen instrument was niet meer dan een levenloos klavier om achteloos op te bonken.

Amos, als altijd wijdbeens en met uitdagend hoge hakken, hield ook haar zang simplistisch. Ze is bekend om vocale capriolen waarbij iedere frase een andere klank krijgt. Maar gisteravond bleef ze steeds hangen op de pruiltoon: een op den duur vermoeiend sensueel gekoer.

Zo werkte ze zich door een greep liedjes van de nieuwste plaat, en een aantal klassiekers uit haar begintijd, zoals Icicle en Little Earthquakes. Dieptepunt was het a capella, met vochtige Lolita-stem gezongen Me and a Gun, het liedje waarmee ze in 1991 voor het eerst de aandacht op zich vestigde. Haar persoonlijke ervaring met verkrachting mocht blijkbaar niemand ontgaan, zo expliciet en herhaaldelijk werd ze ons ingewreven.

Het publiek in de uitverkochte zaal onderging het blijmoedig. Amos lijkt voor velen nog altijd de hogepriesteres van een soort spirituele vrouwelijkheid. Maar adel verplicht: Tori Amos mag wel eens met nieuwe wijsheid komen.

Concert: Tori Amos. Gehoord: 28/11 Heineken Music Hall, Amsterdam.

    • Hester Carvalho