De architectuur van de videoclip

Architectuur en videoclips zijn een onuitputtelijk onderwerp. Net als het dagelijks leven spelen bijna alle clips zich af tussen gebouwen of in interieurs. Het is dan ook geen verrassing dat het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) nu een tentoonstelling over dit onderwerp aan het maken is. Clip City heet deze tentoonstelling die vanaf 26 januari 2002 in het NAi in Rotterdam te zien zal zijn. De makers van Clip City beloven dat ,,ze aan de hand van verschillende thema's'' muziekvideo's integraal zullen vertonen.

Het moet niet zo moeilijk zijn om een `thematische' expositie over architectuur in videoclips te maken. Wie een avond lang clips kijkt, kan al een indeling verzinnen. De verschillende muziekgenres blijken verbonden met min of meer vaste omgevingen.

Zo spelen de videoclips van lelieblanke punkachtige rockgroepen als The Offspring zich vaak af in suburbia. Hun video's beginnen bijvoorbeeld met de bijna paradijselijke beelden van door knalgroene gazons omringde vrijstaande huizen. Vervolgens wordt de suburbane rust verstoord door het lawaai van de blanke rockers en hun feestende aanhangers of zoiets dergelijks. De suburb is de natuurlijke habitat van gitaarkabaalgroepen: ze hebben er zelf geoefend in de garages van hun ouderlijke huizen en hun publiek woont er.

Met de hiphoppers is het niet veel anders: zij laten het liefst de getto's zien waar ze vandaan komen of waar ze vandaan zouden willen komen, want veel van de boze hiphoppers zijn eigenlijk keurige middenklassers. Bij de arrenbie-zangers ligt dat anders: zij willen niet hun al dan niet gefingeerde plaatsen van herkomst tonen, maar laten een geïdealiseerde wereld zien. Ze nemen de kijkers het liefst mee naar witte, classicistische droomvilla's met reusachtige zwembaden. Hier doen zich vaak taferelen voor die doen denken aan Romeinse orgieën die volmaakt passen bij hun odes aan de zorgeloze seks. Vrouwelijke arrenbie-sterren als Destiny's Child zijn juist afkerig van het protserige classicisme waar hun mannelijke collega's zo verzot op zijn en houden van strakke monochrome interieurs die ontworpen lijken door een of andere supermoderne architect.

House is de muziek van de niet-plaatsen. House-muzikanten als de Finse Bomfunk MC's hebben een opmerkelijke voorkeur voor parkeergarages, vliegvelden en vooral metrostations. Ook dit is passend. House is tenslotte anonieme muziek die vooral wordt genoten door massa's in non-descripte hallen die overal op de wereld hetzelfde zijn.

Futuristische decors zijn merkwaardig genoeg vooral te vinden in de clips van grote vrouwelijke sterren. Zo beweegt Kylie Minogue zich in haar meest recente hit, Can't get you out of my Head, in strakke, propere steden vol smetteloze wolkenkrabberdozen. De laatste clip van Britney Spears, I'm A Slave 4 U, speelt zich daarentegen af in een zweterige, armoedige chaotische metropool, die lijkt op het grimmige ruïneuze Los Angeles van ver in 21ste eeuw uit de film Bladerunner.

    • Bernard Hulsman