Anand gebaat bij agressieve tactiek

Viswanathan Anand is met de schrik vrijgekomen in het schaakwereldkampioenschap in Moskou. Na zijn nederlaag van dinsdag tegen de Fransman Touzane moest hij gisteren met zwart winnen, anders lag hij er uit.

Met zwart winnen is nooit makkelijk als de witspeler op remise uit is. Anand speelt bijna alleen met andere topspelers, tegen wie hij met zwart wel tevreden is met remise, en zijn solide openingsrepertoire is daarop afgestemd.

Nu moest het heel anders, zoveel was duidelijk. Anand paste zich aan bij de grimmige omstandigheden en speelde het agressieve Benkögambiet. De onverwachte keuze had groot succes. Het leek wel of er een heel andere Touzane aan het bord zat dan de man die zich dinsdag zo duchtig geweerd had. Nu speelde Touzane angstvallig en passief. Binnen de kortste keren werd hij door Anand weggespeeld.

In de tiebreak worden eerst twee partijen gespeeld met twintig minuten bedenktijd plus tien seconden per zet. Als het dan 1-1 staat volgen twee partijen met vijf minuten plus tien seconden per zet en als het dan nog gelijk staat komt er een laatste vluggertje waarin wit zes minuten heeft en zwart vijf minuten, en remise als winst voor de zwartspeler geldt. Het snelheidswonder Anand had met dit felle tempo geen moeite met Touzane. Hij won de eerste partij en was in de tweede tevreden met remise.

Er viel in die tiebreaks wel een ander machtig hoofd, dat van oud-wereldkampioen Anatoli Karpov. In de gewone partijen had hij tegen de jonge Chinees Zhang Pengxiang twee keer wat voordeel gehad, maar niet gewonnen.

In zijn grote tijd was Karpov ook in rapidpartijen heel goed. Voordat deze vorm van schaken in het `gewone' wereldkampioenschap werd geïncorporeerd, zijn er een aantal aparte kampioenschappen mee gehouden en Karpov werd een keer Europees kampioen en later ook wereldkampioen in het snelle spel.

Ook toen speelde hij op een vreemde en riskante manier. Hij gebruikte bijna al zijn tijd voor de opening en het vroege middenspel en als hij nog een minuut of twee over had wist hij met wonderbaarlijke vingervlugheid de rest van de partij uit te vluggeren. Bij een man van vijftig zijn de reflexen misschien minder snel. Zhang Pengxiang won de tiebreak met 2-0 en Karpov was uitgeschakeld.

Het zal hem door veel van zijn collega's van harte gegund zijn. Karpov zou eigenlijk niet aan dit wereldkampioenschap meedoen, maar met Kasparov en Kramnik in het Botwinik Herdenkingstoernooi spelen, dat zaterdag in Moskou begint en bij afwezigheid van Karpov een tweekamp zal worden. Hoe de sympatieën in de strijd tussen de wereldschaakbond aan de ene kant en Kasparov en Kramnik aan de andere kant ook liggen, het overlopen van Karpov op het laatste moment werd algemeen als een kras geval van verraad gezien.

Wie in de eerste ronde uitgeschakeld wordt krijgt zesduizend dollar mee, waarvan hij twintig procent weer als een soort belasting aan de FIDE moet teruggeven. Voor Karpov ligt dat anders, hij heeft een startgeld gekregen waarvan de hoogte niet gepubliceerd is, maar dat in de buurt van een half miljoen dollar geschat wordt. Take the money and run zal hij gedacht hebben na zijn uitschakeling.

Verder heersten gisteren de oude beproefde krachten. De favorieten plaatsten zich voor de volgende ronde, met slechts een paar uitzonderingen. Nigel Short en Viktor Kortchnoi liggen er uit, maar dat kunnen hoogstens kleine verrassingen genoemd worden.

Het Nederlandse contingent kwam de ronde zonder uitvallers door. De als dertiende geplaatste Loek van Wely, die dinsdag van de Argentijn Felgaer had gewonnen, maakte gisteren de tweede partij na angstige avonturen remise. Sergei Tiviakov, de nummer 46 van de plaatsingslijst, won de tiebreak tegen Christiansen met 2-0, na twee remises in de gewone partijen.

In het vrouwenkampioenschap had de Nederlandse kampioene Zhaoquin Peng geen tiebreak nodig. In de gewone partijen versloeg ze de Cubaanse Maritza Arribas gemakkelijk met 2-0.

Wit Zeliakov-zwart Morozevich

1. d2-d4 d7-d5 2. Pg1-f3 Pg8-f6 3. c2-c4 c7-c6 4. e2-e3 a7-a6 5. Pb1-d2 Lc8-f5 6. Dd1-b3 Dd8-c7 7. Lf1-d3 Lf5-g6 8. 0-0 e7-e6 9. Tf1-e1 Lf8-e7 10. e3-e4 0-0 11. Pf3-e5 d5xc4 12. Db3xc4 c6-c5 13. Pe5xg6 h7xg6 14. a2-a4 Pb8-c6 15. d4xc5 Pc6-e5 16. Dc4-c3 Le7xc5 Wit heeft veel tijd verloren waardoor zwart een beslissende voorsprong in ontwikkeling heeft gekregen. Na wits volgende zet is het meteen uit. 17. Pd2-f1

17...Lc5xf2+ Wit gaf op.

    • Hans Ree