`Wim Kok begreep het. Dat trof mij'

Rob van Gijzel verliet gisteren de PvdA-fractie uit onvrede met de partijlijn in de bouwfraude-affaire. En hij keert voorlopig niet terug. ,,Ik wil de partij niet verdelen in een kamp-Van Gijzel en een kamp-Melkert.''

Rob van Gijzel vertelt hoe zijn vader en zijn opa voor de partij streden. Dat hij uit een `rood nest' komt, is voor hem geen anekdote die je even onder een biertje uit de doeken doet. ,,Het is iets dat mij diep beroert, zeker na de twijfel van de laatste dagen. Ik heb een hele zware keuze gemaakt door nu met de fractie te breken.''

Dus `even' bemiddelen en de breuk lijmen zit er niet in?

,,Nee, dat zal echt niet gaan. Als mensen denken dat dat zou kunnen, hebben ze geen idee wat ik voor worsteling achter de rug heb. Ik heb afscheid genomen van een deel van mijn leven. Wim Kok begreep het. Het gesprek met hem, gisterochtend, was warm en respectvol. Dat trof mij. Hij begréép dat ik de partij niet wil schaden. De partijvoorzitter, Ruud Koole, liet hetzelfde merken. Dat wil niet zeggen dat ze niet hebben geprobeerd mij van gedachten te veranderen. Maar zij zagen dat ik klem zat. Dat het voor mij iets van een trauma heeft om de fractie nu te verlaten.''

Zag Melkert het ook?

,,Ik heb op donderdagmiddag en zaterdagmiddag een gesprek met hem gehad. Op donderdag bleek dat het fractiebestuur de zaak had besproken en van mening was dat het kabinet en minister Korthals niet in de problemen mochten raken door de schikking bij de Schipholspoortunnel. Daar ben ik het fundamenteel mee oneens. Die zaak gaat over bedrijven die zich op kosten van de staat, met geld dat ze van de samenleving stelen, hebben verrijkt. Daarvan kán je niet als sociaal-democraat niet zeggen: ik spaar hoe dan ook de minister. Dan vul je bovendien de positie van het parlement principieel verkeerd in.

,,Ik heb hierover zaterdagochtend Ruud Koole gebeld. Ik heb hem verteld wat het standpunt van het fractiebestuur was en hoe ik erin stond. `Daarom zou ik het fijn vinden', heb ik Ruud gezegd, `als je bij mijn gesprek met Melkert wilt zijn.' Akkoord, zei Ruud, ik kom wel – maar alleen als Ad ermee instemt. Daarna heb ik Ad gebeld en hem voorgelegd wat hij van Kooles aanwezigheid zou vinden. Dat wilde Ad ábsoluut niet hebben. `Dit is een interne kwestie van de fractie, daar heb ik Koole absoluut niet bij nodig', zei Ad.

,,Toen kwam de zaak eigenlijk helemaal klem te zitten. Ik had een tekst voor een motie in mijn hoofd waarin duidelijk werd gemaakt dat wij het als PvdA zouden betreuren dat het kabinet de schikking had geaccepteerd. Want dat is het inhoudelijke punt: zelfs als je accepteert dat de schikking op juridische gronden niet is terug te draaien, vind ik dat het parlement een oordeel moet vellen over de instemming van het kabinet met de schikking die het OM is aangegaan.

,,Daar is de minister van Justitie voor verantwoordelijk en die moet daarop worden aangesproken. Het is ondenkbaar, vind ik, dat je dit laat passeren zonder de politieke verantwoordelijkheid te benoemen.''

Melkert doet dat toch ook?

,,Maar vorige week donderdag, toen ik bij hem werd geroepen, kon er geen sprake van zijn dat de fractie zijn treurnis zou uitspreken over het handelen van het OM. Ik had de avond ervoor iets in die geest gezegd bij Barend en Van Dorp. En Melkert zei me dat hij het mij niet toevertrouwde dat ik de lijn van het fractiebestuur zou uitdragen. Hij vermoedde dat ik `via de band' alsnog mijn gelijk probeerde te halen en de fractie voor voldongen feiten te plaatsen.

,,Dus zei hij dat ik het woord niet meer mocht voeren, en kondigde hij aan dat hij instemmend zou reageren als het kabinet bekendmaakte dat men zich neerlegde bij de schikking. Hij deed kortom precies wat hij mij verweet. Ik vond dat onverdraaglijk. En dat bleef ook zo na het gesprek op zaterdag. Dat Ad later zijn standpunt heeft aangescherpt, en gisteravond zei niets te begrijpen van wat mij beroerde, kan nooit wegnemen dat hij er vorige week vond dat de zaak in alle rust kon passeren zonder dat het kabinet in problemen mocht komen.''

Is dit het definitieve vertrek van Rob van Gijzel uit de politiek?

,,Ik keer na de komende verkiezingen in ieder geval niet terug in de Kamer. De partij is mij te lief om verder brokken te maken. Dat zou gebeuren als ik mijzelf alsnog kandidaat zou stellen. Dan ontstaat er vanzelf een roep om mij alsnog hoger op de lijst te krijgen. Ik wil de partij niet verdelen in een kamp-Van Gijzel en een kamp-Melkert. Mijn rol in de Kamerfractie is in de huidige constellatie uitgespeeld.

,,Ik geloof wel dat het goed zou zijn voor de PvdA als de partij zich blijft realiseren wat haar traditie is. Wij staan kritisch ten opzichte van de maatschappij. Als je zolang regeert, zoals de PvdA nu, dreigt dat je het behoud van de macht te belangrijk gaat vinden.''

    • Tom-Jan Meeus