Leeuwarder politici op zoek naar uitweg

De bestuurscrisis in Leeuwarden is nog niet voorbij. Cruciaal is de vraag wat de PvdA gaat doen.

Er moet nog heel wat irritatie en boosheid worden weggemasseerd tussen de Leeuwarder coalitiepartijen VVD en GroenLinks enerzijds en Partij van de Arbeid anderzijds, voordat de PvdA bereid is de wethouders in de Friese hoofdstad in het zadel te houden. De rol van de socialisten is cruciaal en doorslaggevend in het debat vanmiddag in de commissie bestuur en middelen en morgen in de extra raadsvergadering. Die gaan over de openbaarmaking van het rapport Monsma, waaruit blijkt dat Leeuwarden door ambtelijke blunders, onduidelijke mandateringen (onbevoegde handtekeningen onder aanslagen) bij gemeentelijke belastingen een strop van tien miljoen lijdt.

PvdA-wethouder Hermien de Haan-Laagland stapte vorige week als hoofdverantwoordelijk wethouder op, nadat VVD en GroenLinks in de media hadden verklaard geen vertrouwen meer in haar te hebben. De kritiek van VVD en GroenLinks was voorbarig, vond de PvdA. Het vertrouwen in de coalitiepartijen was tot het nulpunt gedaald. Want waarom wachtten VVD en GroenLinks het inhoudelijk debat niet af? Dus werd er gisteren na de oproep van waarnemend burgemeester Margreeth de Boer, om ,,uw woede te begraven'' en de ,,stad bestuurbaar te houden'' koortsachtig overlegd tussen wethouders en fractievoorzitters van VVD en GroenLinks, CDA en PvdA. Met nog vier maanden te gaan wil de PvdA, al tientallen jaren lang de grootste partij in het `rode Leeuwarden', niet weer voor verrassingen komen te staan. De PvdA eist dat er afspraken worden gemaakt en dat er eerst intern wordt gecommuniceerd tussen de coalitiepartijen en niet via de media. Ook willen de sociaal-democraten dat de overige wethouders erkennen dat er een collectieve verantwoordelijkheid ligt. De Haan mag dan verantwoordelijk zijn geweest voor de onroerendzaakbelasting, maar de mandatering, waarmee van alles mis was, lag bij CDA-wethouder Gerrit Krol. Hij is overigens nog maar enkele weken in functie; zijn voorganger Bearn Bilker werd burgemeester in Kollumerland. Monsma signaleerde dat de belastingen te verspreid waren over te veel diensten. Vier wethouders hadden enigerlei vorm van belastingen in hun portefeuille. En dat feit wil de PvdA erkend zien door VVD, GroenLinks en CDA: dat ook de andere wethouders politiek verantwoordelijk zijn voor de belastingflop. Geven de socialisten gehoor aan het dringend appèl van partijgenoot De Boer om het college overeind te houden of willen ze politieke genoegdoening en de andere wethouders naar huis sturen? De PvdA wil zich nog niet uitspreken. Aan de ene kant nemen ze de oproep van de burgemeester serieus, aan de andere kant heeft men van doen met kritische leden, die op een extra ledenvergadering dit weekeinde om ,,wraak'' riepen.

Het zal erom spannen. Vice-fractievoorzitter R. Sluiter spreekt van een lastige afweging. Als de PvdA haar vertrouwen opzegt en het voltallige college aftreedt, is GroenLinks niet bereid in een nieuw college plaats te nemen. De VVD aarzelt hierover. Overigens heeft de PvdA beide partijen niet nodig om een meerderheid te halen. Een alternatief is om alleen met het CDA te gaan regeren. Maar voor de christen-democraten is dit weinig aantrekkelijk. Afdelingsvoorzitter Sytze Faber hekelde de afgelopen weken in zijn column in het Friesch Dagblad de gesloten bestuurscultuur waaraan de PvdA debet zou zijn. De christen-democraten vinden dat ze al lang genoeg in de schaduw van de PvdA geopereerd hebben en zijn bovendien intern verdeeld. Wethouder Gerrit Krol is tot zijn woede door het Leeuwarder CDA-bestuur, dat wil vernieuwen, op een vijfde plaats van de kieslijst gezet. Bovendien is er nog oud zeer. Zes jaar geleden trad het Leeuwarder college af. Het had voor de raad veertien maanden verzwegen dat de kosten van het stadskantoor 5,6 miljoen gulden hoger uitvielen. Ook toen stapte De Haan (die toen nog maar twee maanden in functie was) op, maar zij werd herbenoemd. Het CDA mocht, na een halve eeuw samenwerking met de PvdA, niet meer meedoen in een nieuw college.

Een heel nieuw college lijkt geen optie. Want wie moet de opgestapte wethouders opvolgen? De plaatselijke politiek loopt ook in Leeuwarden niet over van geschikte kandidaten. Margreeth de Boer moet zich toch iets anders hebben voorgesteld van haar waarnemerschap. Ze dreigt nu als enige op het Leeuwarder pluche over te blijven. Tenzij haar partijgenoten ,,hun kop erbij houden'', zoals ze zelf zei, en het college overeind houden.

    • Karin de Mik