Eliot Ness houdt huis in Zaandam

Het woord `untouchable' betekent in het Nederlands zowel `onaanraakbaar' als `onaantastbaar'. Dat tekent in de loop van de tijd precies de lotgevallen van de untouchables op de Nederlandse beurs: de defensieve fondsen. Het zijn de bedrijven die diensten en producten leveren die iedereen moet hebben, ongeacht het economische klimaat. Unilever staat te boek als een defensief fonds, Heineken, en Ahold.

In 1999 en begin 2000, toen de economie op topsnelheid draaide en de techno-luchtbel heerste op het Damrak, waren de defensieven de paria's van de beurs. Niemand ze wilde hebben. Beleggers stapten liever in VNU, in KPN, in Versatel. Of UPC, dat in maart 2000 op de beurs ruim 36 miljard euro waard was, ruim 2,5 maal zoveel als Ahold destijds.

Maar sinds de sfeer is omgeslagen, zijn de onaanraakbaren de onaantastbaren geworden: fondsen die zich veel minder gevoelig tonen voor de conjunctuurverzwakking van dit moment. Nummer één van de vijf AEX-fondsen waarvan de aandelen dit jaar wisten te stijgen is Unilever, met Ahold op de tweede plaats en Heineken op plaats vier. Ahold is inmiddels bijna 120 maal zoveel waard als UPC.

Zijn de defensieve fondsen werkelijk immuun? Niet helemaal. Ahold hield zich weliswaar afgelopen maandag bij de presentatie van zijn kwartaalcijfers aan zijn prognose van een winstgroei per aandeel van 15 procent, maar zonderde daar valuta-effecten, goodwill-afboekingen en bijzondere lasten van uit. Met name de dollarkoers, die van groot belang is voor Aholds winstcijfers in euro's, is van tijd tot tijd zélf een uitdrukking van de conjunctuurcyclus van de Verenigde Staten. Het weglaten van de `bijzondere lasten' uit de winstprognose is niet helemaal rechtdoorzee. En de autonome groei van Ahold (dus zonder invloed van overnames) is met 6,4 procent in het derde kwartaal op een lager pitje komen te staan.

Maar op korte termijn gaat het daar niet om, en prevaleert de simpele beurspsychologie: als maar genoeg beleggers een fonds beschouwen als defensief, er in stappen en zo de koers opdrijven, dan gedraagt dat fonds zich vanzelf als zodanig.

Als de defensieve fondsen de `untouchables' van de beurs zijn, dan is de rol van hun aanvoerder Eliot Ness weggelegd voor Ahold-topman Van der Hoeven. Een aandeel Ahold is in tien jaar 5,5 maal meer waard geworden, tegen een factor 4 voor de beursindex. In de verfilming van The Untouchables uit 1987 krijgt de hoofdrolspeler te horen: ,,Why mr Ness, I wish I'd met you ten years and twenty pounds ago'' Dat kunnen veel beleggers bij nader inzien ook tegen Van der Hoeven zeggen.

    • Maarten Schinkel