Angst voor het licht in stijlbewuste griezelfilm

De dood speelt een belangrijke rol in de derde film van de als wonderkind binnengehaalde Spaanse filmmaker Alejandro Amenábar (1972): The Others. Twee schimmige, lichtgevoelige kinderen en hun van angst en lichtgebrek bijna doorzichtig geworden moeder wachten aan het einde van de Tweede Wereldoorlog op het mistige Britse kanaaleiland Jersey op hun vader. Hij is vermist op kerkhof Europa, maar nog niet begraven, dus ze blijven hopen op een teken van leven. Ondertussen brengen ze hun dagen in het halfduister door, doodsbang voor het licht dat hun gezicht en handen zou doen opzwellen en verbranden. Het moet allemaal wel een straf zijn, denkt moeder Nicole Kidman, die als een anemische Grace Kelly in fladdernachthemd door de verduisterde gangen dwaalt, zelf een spook bijna. Ze leest verhalen voor die over hel en vagevuur gaan, en het voorgeborchte dat gereserveerd is voor stoute kindertjes.

Amenábar regisseerde eerder de stijlbewuste thriller Tesis (1996) en vorig jaar het door hemzelf als `warrig' omschreven Abre los ojos (waarvan de Amerikaanse remake Vanilla Sky in januari in Nederland wordt verwacht). Voor de tegen het horrorgenre aanschurkende filmmaker waren al die variaties op het thema dood en duisternis de aanleiding voor een spookhuisfilm, die voor mensen die bereid zijn hun ongeloof en achterdocht uit te schakelen een van de beste schrikmomenten van de afgelopen jaren zit.

Het feit dat hij The Others in het Engels draaide (onder auspiciën van de productiemaatschappij van acteur Tom Cruise, die zelf weer de hoofdrol in Vanilla Sky speelt), draagt ongetwijfeld bij tot zijn internationale status van publiekslieveling. Zonder special effects, bloed of gruwelen, maar met een beproefd instrument als montage opent Amenábar een deur tussen de kinderen en de geesten uit een andere wereld die zij tot overmaat van ramp ook nog eens menen te bespeuren.

Even flink gillen is echter niet genoeg om de kilheid die de film ook uitwasemt teniet te doen. De koudhartige manier waarop moeder Kidman troost zoekt in religieuze dogma's, slaat over naar de trefzekere, maar weinig menselijke wijze waarop Amenábar, die behalve voor de regie, ook voor scenario en muziek verantwoordelijk was, zijn personages benadert. Niet om hen geven, maar met hen lijden moet het doel van zijn film geweest zijn. Het lijkt wel alsof hij het verstikkende katholicisme waar hij eigenlijk tegen wil fulmineren, al heeft ingeruild voor een veel cerebraler calvinisme. Het is dan ook niet cinematografisch vernuft of sfeer wat deze film ontbeert.

Amenábar is, zoals hij al in Tesis bewees, een zelfverzekerde `metteur en scène'. Voor de mensen die na het geheim ook de puzzel van zijn film willen doorgronden bracht hij vele (letterlijke) spiegelingen en dubbele bodems aan. Op een gegeven moment wordt in het verduisterde huis een fotoboek vol portretten van dode mensen gevonden. Zijn dat de anderen, die het leven Sartreaans tot hel maken? Of slaagt Amenábar er uiteindelijk toch in om het geloofwaardig te maken dat, net zoals ook de toegang tot hel en hemel in zijn personages besloten ligt, ook zij die anderen zelf zijn?

The others (Los otros). Regie: Alejandro Amenábar. Met: Nicole Kidman, Alakina Mann, James Bentley, Fionulla Flanagan, Christopher Eccleston, Eric Sykes, Elaine Cassidy. In: 75 theaters.

    • Dana Linssen