Angst voor de leegte

Een goed geacteerd, gearticuleerd en muzikaal liedje met een mooie tekst waarvan je alle woorden kunt verstaan. Gezongen door één persoon met piano op de achtergrond. Dat sterft uit. Zelfs in Frankrijk heeft het chanson plaats gemaakt voor schreeuwerig gezang dat wordt overstemd door een elektronische achtergronddreun. Grootschalig. Bedoeld voor hossende stadspleinen en stadions. Gevuld met lawaai uit angst dat de luisteraar zich verveelt. Zou het luisterliedje ooit een nieuw ontdekte trend worden?

Nog is er geen nieuwe Liesbeth List of Jasperina de Jong opgestaan. Jong talent danst en slingert in een band. Toen ik gisteren opnamen van Liesbeth List zag, zat de zaal vol grijs haar. Vroeger niet. Ivo Niehe had haar in zijn TV-show. Alleen al haar allitererende naam heb ik altijd sprookjeachtig gevonden. Ook haar tragische levensverhaal is een wreed sprookje dat goed afloopt. De zelfmoord van haar moeder, de verwerping door een boze stiefmoeder en ten slotte de liefdevolle opname door een vuurtorenwachters-echtpaar op Vlieland. Die herkenbare tragiek draagt bij tot haar charisma.

Een ghostwriter heeft haar biografie geschreven. Niehe draait dan zijn biografische kennis af in vragende zinnen, die door de gast kunnen worden aangevuld. Zijn programma's zijn rijkelijk gevulde slagroomtaarten. Alles wat hij weet moet door haar worden bevestigd. Tot in de puntjes verzorgd met archief-filmpjes en achtergrondmuziek, opnamen thuis en van haar optredens. Vanuit zijn huis, voor de piano, verklaarde de vroegere zangpartner Ramses Shaffy zijn liefde en dank aan haar, zodat er een traantje kon worden weggepinkt.

Van La List vloeide ik over in een vraaggesprek tussen ex-voetballer Ruud Gullit en de in Engeland wonende Amerikaanse komiek Ruby Wax, ook zo'n vrouw die het hele beeld in beslag neemt. Ze is specialist in komische tv-reportages. Al te vaak gebeurt dat door anderen op een flauwe manier voor gek te zetten maar Wax steekt ook de draak met zichzelf. Haar ironie slaat in Europa beter aan dan in de Verenigde Staten. Helaas was de ondertiteling matig. Hillary Clinton was volgens haar een ,,bevroren toendra'' maar dat wordt dan vertaald in ,,ijskonijn''.

Het was Gullits eerste in een reeks programma's en ik kan begrijpen dat hij met Wax is begonnen. Onmogelijk om met haar een saai programma te maken. Elke opmerking van haar is amusant en spits op het vermoeiende af. Soms ging ze zo snel dat Gullit het even niet meer kon volgen. Zij heeft een grote angst voor leegte en saaiheid. Een omgekeerde Arnon Grunberg.

Op haar achttiende ontvluchtte Wax Amerika en dus ook haar ouders die altijd gezwegen hadden over de holocaust die ze overleefden. De sfeer thuis beviel haar niet. ,,Ik had nooit gemerkt dat het zo'n trauma was'', zei ze. ,,Ach, het was gewoon een oorlog, zeiden ze op de toon van ,,ach het is gewoon de hoest''.'' Op haar zestiende zette ze de ,,turbo-machine'' van haar humor in werking om populair te worden.

Gullit heeft zijn internationale roem als voordeel. Op Wax hoeft hij geen indruk te maken want die weet al wie hij is en wilde graag met hem in de schijnwerpers. Hij kan dan de tijd nemen en een klein foutje doet er niet toe. Als je als onbekende in het buitenland opereert, word je daar wel aan opgehangen. In een van de vier volgende uitzendingen scheert Gullit Nelson Mandela, die hem als voetballer kende.

Als voetbalcoach in Engeland heeft Gullit geleerd om zich niet alleen in zichzelf maar ook in andere mensen te verdiepen en voor tv-interviews is dat een nuttige eigenschap. Wijselijk vroeg Gullit aan Wax hoe hij het moest aanpakken. Zijn vragen waren niet altijd even scherp maar – zoals Wax vaststelde – hij luisterde tenminste naar de antwoorden en dat doen veel tv-interviewers niet. Die zijn zenuwachtig bezig met de volgende vraag of bedenken trucs ,,to make themselves look good''.

Ook Wax wachtte niet af en hield het tempo erin. Ze vroeg naar het merk van zijn aftershave, ging later op verzoek van Gullit met hem op een groot bed zitten en eindigde op een hometrainer. Constant mitrailleurvuur van uitspraken. Nee, geen leeg moment.