Anand verliest met wit van Franse meester

Het schaakwereldkampioenschap van de FIDE, dat wordt gehouden in het Kremlin in Moskou, begon gisteren met een grote verrassing. Viswanathan Anand leed in de eerste ronde met wit een nederlaag tegen Olivier Touzane.

De sterkste verloor nota bene van de zwakste van de 128 deelnemers. De wereldkampioen, in India als een halfgod vereerd, liet zich verrassen door een onbekende Franse meester met een bescheiden rating van 2382, die zich op het internet voor dit kampioenschap had weten te plaatsen. In het begin leek het te gaan zoals het hoorde te gaan, maar toen raakte Anand de kluts kwijt.

Hij was bliksemsnel spelend met een aardige combinatie in het voordeel gekomen en had toen de tijd moeten nemen om het op de nauwkeurigste manier uit te maken, maar hij raasde voort als een dolleman, ook toen het tij al gekeerd was.

Voor Gari Kasparov, die als toeschouwer het toernooi volgt, was het een bewijs te meer dat het snelle tempo dat de FIDE oplegt anderhalf uur bedenktijd plus dertig seconden per zet de schakers de kolder in de kop jaagt. Anand had oefenpartijen moeten spelen met het nieuwe tempo, vond hij.

Zo'n oefenpartij heeft Anand nu gehad en vandaag kan hij proberen het goed te maken. Hij moet van Touzane winnen met zwart, wat altijd moeilijk is, anders kan hij meteen weer naar huis.

In de eerste ronde spelen de topspelers tegen de zwaksten van het veld. Een makkelijk partijtje om een beetje warm te lopen, zou je denken, maar de top liet gisteren opvallend veel steken vallen. De nederlaag van Anand was natuurlijk de meest dramatische, maar er was meer.

Alexander Morozevitsj kwam niet verder dan remise tegen Noegzar Zeliakov, een Rus zonder rating die zich eveneens via het internet had geplaatst. Ook Ivantsjoek, Gelfand, Kasimdzjanov, Chalifman en Karpov konden niet winnen van tegenstanders die tussen de 400 en 200 ratingpunten minder hadden. Georgiev en Short verloren zelfs.

Kasparov en Vladimir Kramnik, de twee beste schakers van de wereld, houden zich van het circus afzijdig. Zij beschouwen dit knock-outtoernooi als een frivoliteit die de naam van wereldkampioenschap niet verdient. Tot voor kort dacht Anatoli Karpov er net zo over en de drie K's leken verenigd in een onverzoenlijke strijd tegen de FIDE.

Een maand geleden liep Karpov plotseling over naar het andere schaakkamp, uit vaderlandsliefde, zoals hij zelf zei, maar ongetwijfeld ook gelokt door het prijzengeld van 1,9 miljoen dollar en een enorm startgeld dat de FIDE aanbood om de afvalligen binnen boord te krijgen.

Anders dan vorige keren heeft Nederland slechts twee spelers in de race, Loek van Wely en Sergei Tiviakov, de Groningse immigrant. Van Wely is als dertiende geplaatst en dat betekende dat hij in de eerste ronde tegen nummer 116 van de lijst moest, Ruben Felgaer uit Argentinië.

Anders dan Anand liet Van Wely zich door het grote krachtsverschil niet het hoofd op hol brengen, hij won secuur in een technisch eindspel. Tiviakov moest met zwart spelen tegen een bijna gelijkwaardige tegenstander, de Amerikaan Larry Christiansen, en speelde remise.

Gelijk met het mannenkampioenschap (waarin overigens de vrouw Judit Polgar meespeelt) is het wereldkampioenschap van de vrouwen begonnen. Voor Nederland speelt Zhaoqin Peng, die vorig jaar in New Delhi heel ver kwam. Zij deed gisteren haar plicht en won van de Cubaanse Maritza Arribas.

Wit Anand-zwart Touzane

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pg8-f6 3. Pf3xe5 d7-d6 4. Pe5-f3 Pf6xe4 5. d2-d4 d6-d5 6. Lf1-d3 Pb8-c6 7. 0-0 Lf8-e7 8. c2-c4 Pe4-f6 9. Pb1-c3 0-0 10. Tf1-e1 Lc8-e6 11. c4xd5 Pf6xd5 12. a2-a3 Le7-f6 13. Ld3-e4 h7-h6 14. Le4-c2 Pd5xc3 15. b2xc3 Le6-c4 16. Pf3-d2 Lc4-d5 17. Ta1-b1 Lf6-g5 18. c3-c4 Wit moet in actie komen, anders zou zwart goed staan. Zijn laatste zet is het begin van een geforceerde variant die hem in het voordeel brengt. 18...Lg5xd2 19. c4xd5 Ld2xe1 20. d5xc6 Le1-a5 (zie diagram) 21. Dd1-d3 Niet slecht, maar veel sterker was 21. cxb7 Tb8 22. Dh5 en zowel na 22...f5 als na 22...Lb6 krijgt wit met 23. Lxh6 een winnende aanval. 21...g7-g6 22. c6xb7 Ta8-b8 23. Lc1xh6 Tf8-e8 24. Dd3-f3 Te8-e6 25. Lc2-b3 Te6-f6 26. Df3-g4 Veel beter was 26. De4 om 26...Tb6 te beantwoorden met 27. De5 26...Tf6-b6 Nu zijn de rollen omgekeerd. Zwart komt in het voordeel. 27. Lh6-g5 Dd8-e8 28. Dg4-f3 Tb8xb7 29. h2-h4 De8-d7 30. g2-g4 Tb6xb3 31. Tb1xb3 Tb7xb3 32. Df3xb3 Dd7xg4+ 33. Kg1-f1 Dg4xd4 34. Lg5-e3 Dd4-a1+ 35. Kf1-g2 La5-b6 36. Le3xb6 a7xb6 37. Db3-g3 Da1-c1 38. h4-h5 Dc1-c6+ 39. Kg2-f1 Dc6-h1+ Wit gaf op.

    • Hans Ree