Afghanen eens over overgangsregering

Vier delegaties van Afghaanse facties zijn het erover eens dat op korte termijn een multi-etnische overgangsregering in Kabul moet worden geïnstalleerd.

Ook zien zij een mogelijke politieke rol weggelegd voor de voormalige koning van Afghanistan, de 87-jarige Zahir Shah, hoewel niemand voorstander is van de herintroductie van de monarchie. Dat bleek gisteren op de eerste dag van de besprekingen tussen de delegaties in het Duitse Königswinter. ,,De koning kan fungeren als een vaderfiguur. Hij is neutraal', zei Zahir Shahs kleinzoon, Mustapha Zahir, die namens hem aanwezig is bij de onderhandelingen. Wat het beraad vanochtend had opgeleverd, was aan het begin van de middag nog niet duidelijk.

De afgevaardigden van de Noordelijke Alliantie en Afghanen die in het buitenland leven denken drie tot vijf dagen nodig te hebben om overeenstemming te bereiken over de overgangsregering. Die zou in Kabul voorbereidingen moeten treffen voor een zogeheten loya jirga in maart volgend jaar, een traditionele Afghaanse vergadering van stamhoofden, etnische leiders, krijgsheren, mullahs en lokale commandanten.

De stemming onder de 25 afgevaardigden was positief. ,,Uit de toon die de verschillende Afghaanse deelnemers aanslaan maak ik op dat er een werkelijke honger naar vrede bestaat', zei VN-woordvoerder Ahmed Fawzi na de eerste besprekingen. ,,Iedereen heeft het gevoel dat deze conferentie een gouden kans biedt om eindelijk vrede te krijgen in Afghanistan. Er komt vrede', zei Mustapha Zahir.

De vrees bestond dat de Noordelijke Alliantie haar macht niet wil overdragen aan een brede regering. De alliantie, gevormd door etnische Tadzjieken, Oezbeken, Hazara en Pathaanse stammen uit het noorden van Afghanistan, heeft controle over zo'n tachtig procent van het grondgebied. De rest van de delegaties in Königswinter bestaat vooral uit émigrés die al jaren geen voet op Afghaanse bodem hebben willen of durven zetten. Maar, zo zei minister Yunus Qanuni, de Noordelijke Alliantie zal de militaire successen op het slagveld niet gebruiken om de macht te monopoliseren.

Meer problemen ontstaan vermoedelijk als de delegaties gaan spreken over de invulling van het overgangskabinet, erkennen onderhandelaars. Daarin zouden ongeveer vijftien Afghanen zitten moeten nemen die de weg moeten vrijmaken voor een loya jirga, waaraan enkele honderden stammenleiders moeten deelnemen. Deze Grote Vergadering, een traditie die meer dan duizend jaar teruggaat in de Afghaanse geschiedenis, fungeert als een soort reuzenparlement dat belangrijke beslissingen neemt. In dit geval zou de raad binnen twee jaar een nieuwe grondwet moeten goedkeuren, en mogelijk verkiezingen voorbereiden.

Maar de vraag is eerst of de afgevaardigden tot overeenstemming kunnen komen over een overgangsregering. Sceptici wijzen erop dat de belangrijkste leiders van de Afghaanse bevolking niet aanwezig zijn. Krijgsheren van zowel de Pathanen, de Oezbeken als de Tadzjieken zijn nog te druk bezig met de militaire ontwikkelingen. Daarnaast is de nog steeds erkende president van Afghanistan, Burhanuddin Rabbani, absent. Hij wilde alleen in Kabul praten over een overgangsregering, en is zeer sceptisch over een terugkeer van de ex-koning.