Succes of niet, Scheepbouwer verdient altijd

Tekengeld, gouden handdruk, extra opties. De beloning van KPN-kapitein Scheepbouwer is van wereldniveau, maar zuinig in openheid.

Iedereen doet 't, maar niemand durft erover te praten.

De doorsnee Nederlandse topmanager heeft bij zijn aantreden zijn `gouden handdruk' al op zak. Maar openheid is taboe. Alleen het financiële handelshuis Van der Moolen gaf de bedragen prijs, en dan in documenten die zijn gedeponeerd bij de Amerikaanse beurscommissie SEC bij de recente beursgang op Wall Street.

De moderne manager is bovenal een calculerende werknemer: bij succes optieweelde, bij falen een gouden handdruk. Vooraf geregeld. Wie, zoals KPN, een massa-ontslag aankondigt om aanhoudende verliezen te beteugelen, moet niet vreemd opkijken dat de beloning van topmanagers onder een vergrootglas komt. Met de gegroeide macht en het gestegen aanzien van managers, is (inter-)nationaal ook hun nieuwswaarde gestegen. Fat cats heten de Britse managers die van de privatisering van nutsbedrijven gebruik maakten om hun salarissen naar `marktconforme' niveaus te verhogen.

De kersverse voorzitter van de raad van bestuur van KPN, A. Scheepbouwer, ruilde een mooie baan als eerste man van het expansiebeluste post- en vervoerbedrijf TPG, vroeger het zusje van KPN, voor het telefoonbedrijf. Hij kreeg bijna 1,6 miljoen opties als `tekengeld', onthulde president-commissaris T. Risseeuw gisteren. De opties hebben een uitoefenprijs van 3,99 euro, da's laag gezien de koersbewegingen van KPN. Over drie jaar mag Scheepbouwer de opties te gelde maken. Elke koers boven 3,99 euro is winst. De komende jaren krijgt hij ook reguliere optiepakketten. Als hij onverhoopt niet aan de verwachtingen voldoet of om een andere reden moet vertrekken heeft hij zijn gouden handdruk al geregeld. Hoeveel dat is, wil KPN niet zeggen.

KPN reageert na het rumoer over het optiepakket alsof zijn neus bloedt. Risseeuw liet gisteren in een schriftelijke verklaring weten dat de commissarissen van KPN ,,wereldwijd gekeken'' hebben naar een geschikte kandidaat als opvolger van voorzitter P. Smits. Zij zochten overal, maar wat bleek? Hij zat naast hen, hij was al commissaris van KPN, hij was Scheepbouwer. De commissarissen zeggen dat zij wisten dat zij hem ook naar internationale maatstaven moesten belonen. Maar internationale maatstaven van openheid?

Natuurlijk wisten de commissarissen dat het optiepakket openbaar zou worden. En dat zij dan wat hadden uit te leggen. Twee van hen, V. Halberstadt en M. van Lier Lels, hebben banden met de ondernemingsraad. Halberstadt zit ook in de beleggingscommissie van pensioengigant ABP, die als mondiale superbelegger niet tegen opties is, maar wel graag prestatiecriteria aan de opties wil koppelen.

Met uitzonderlijk hoge beloningen is niets mis, is de opvatting onder professionele beleggers, maar dan wel voor uitzonderlijke prestaties, niet voor uitzonderlijke wervelwinden die de koersen van hele bedrijfstakken omhoog zuigen, zonder onderscheid naar specifieke bedrijven.

Ook het kabinet staat achter de koppeling van opties aan prestatiecriteria. Wetgeving is in aantocht om bedrijven te verplichten daarover openheid te geven. De overheid benoemt drie van de zes commissarissen bij KPN, is grootaandeelhouder (35 procent) en steekt 3,4 miljard gulden in het bedrijf. Zal een minister op de komende aandeelhoudersvergadering van KPN aandringen op openheid?

    • Menno Tamminga