Shoppers in actie: `Je te buiten gaan nu niet gepast'

Terwijl in de VS de recessie nu officieel is uitgeroepen, is het traditionele `shopping season' in volle hevigheid, maar toch een beetje ingetogen, losgebarsten.

Het Amerikaanse hoogseizoen voor het winkelbedrijf, dat traditioneel van Thanksgiving tot en met Kerstmis loopt, is het afgelopen weekeinde van start gegaan met een intensiteit die nauwelijks onder doet voor vorig jaar. De drukte op de bekende winkelpromanades van Manhattan was als vanouds, hoewel de meeste shoppers minder uit leken te geven dan normaal.

,,Ik houd me een beetje in dit jaar'', zegt Arden Shelton, een dame van middelbare leeftijd uit de deftige buitenwijk Riverdale in de Bronx. ,,Je te buiten gaan aan een tas van Louis Vuitton vind ik in het huidige klimaat niet gepast.''

Toch verwacht Shelton de komende weken nog steeds in totaal zo'n 1.500 dollar (3.750 gulden) uit te geven aan cadeaus voor haar (klein-)kinderen – nog afgezien van de spullen waarmee haar man, een semi-gepensioneerde orthopedisch chirurg, op het laatste moment aan komt zetten. ,,Zoals altijd zorg ik voor de warme en fuzzy spullen, en doet mijn man de elektronische gadgets.''

In beide categorieën – kleding en elektronica – boden winkels zoals Barney's op Madison Avenue, en J & R op Park Row in New York, enorme kortingen aan. Meestal beginnen de grote winkels pas veel later, rond kerstmis, met het grote afprijzen. Barney's, een hip modehuis, begon al voor Thanksgiving met aanbiedingen van 30 tot 50 procent, en J & R, een populaire elektronicazaak, verkocht zijn Palm Vx-handcomputers voor 199 dollar precies honderd dollar minder dan voorheen. Tower Records, op Broadway, deed zijn nieuwe cd's de deur uit voor tien dollar (exclusief BTW), terwijl ze normaal zestien kosten.

Deze massale uitverkoop, zo vroeg al, heeft veel mensen naar de winkel gelokt die anders waren thuisgebleven, meent analist Kurt Barnard. Zogenoemde deep discounters, zoals WalMart (een soort Makro), Target (`Ikea') en Kmart (`Hema' ), profiteren daarvan. ,,Iedereen snakt ernaar om geld te besparen. En in dat soort winkels kun je geld besparen en toch goede spullen kopen.'' Barnard verwacht dat WalMart 2,5 à 3,5 procent meer zal omzetten dan vorig jaar, terwijl reguliere warenhuizen zoals Macy's (`V&D') en Bloomingdales (`Bijenkorf) 4 procent inleveren.

Voorlopige cijfers voor Black Friday, de vrijdag na Thanksgiving, waarop Amerikaanse winkels steevast de hoogste dagomzet van het jaar halen, laten geen eenduidig beeld zien. Volgens de ene schatting zou er in totaal meer zijn verkocht dan in 1999, toen het vorige record werd gevestigd. Volgens de andere schatting was de drukte in de malls (winkelcentra) 8,1 procent minder dan vorig jaar, en de drukte in warenhuizen zelfs 12,4 procent minder. Volgens TeleCheck Services, een firma die betaalcheques verwerkt, zou er 2,4 procent meer zijn omgezet door nationale winkelketens.

Voor specifieke uitslagen moest je bij de kleine middenstander zijn.

,,Wij hebben precies twee artikelen minder verkocht dan vorig jaar'', zegt Tara Silbberg van de Clay Pot, een cadeauwinkel in Park Slope, Brooklyn. ,,Wat opvalt is dat we erg veel verlovingsringen verkopen. Waarschijnlijk hebben veel mensen het gevoel dat ze op moeten schieten.''

John Scioli van de Community Bookstore, een kleine literaire boekhandel, zegt dat hij het naar omstandigheden redelijk goed doet – ondanks de zware concurrentie die hij ondervindt van winkelketens als Borders en Barnes & Noble. ,,Als mijn klanten geen nieuwe boeken kopen, dan kopen ze wel tweedehandse, die heb ik ook. De marge op die boeken is hoger.'' Wat hij vooral merkt van de recessie is de lange rij werkzoekenden die zich bij hem aandient.

Een verrassend neveneffect van de terreuraanslagen is dat de virtuele winkels op internet plotseling weer in de belangstelling staan. Thuis klikken lijkt veiliger, en bespaart in elk geval een hoop gedoe. Leek e-commerce van de zomer op sterven na dood, nu rapporteert Yahoo! hoge bezoekersaantallen. Volgens een enquête van ComScore zou tijdens het Thanksgiving-weekeinde voor ten minste 253 miljoen dollar online zijn geshopt, een stijging van twintig procent.

    • Viktor Frölke