Onmogelijke motie

De Tweede Kamer was ontstemd over de schikking die drie bouwbedrijven troffen met het openbaar ministerie wegens onregelmatige declaraties voor de Schipholtunnel. Maar de Tweede Kamer vroeg iets onmogelijks van minister Korthals (Justitie). De bewindsman moest beklag indienen bij het gerechtshof tegen deze beslissing van een orgaan waarvoor hij zelf de politieke verantwoordelijkheid draagt. Zo'n beroep tegen zichzelf klopt staatsrechtelijk niet. Het is hoogst onwaarschijnlijk dat een gerechtshof de minister als belanghebbende zou erkennen, zoals de wet vereist. Het is bovendien een belangrijk rechtsbeginsel dat de drie bedrijven er op kunnen vertrouwen dat de zaak met een schikking ook werkelijk afgelopen is. Terecht past het kabinet ervoor de motie uit te voeren.

In zijn verdediging van dit juiste besluit draaft Korthals op zijn beurt echter wel wat door. Hij stelt het voor alsof het onbehoorlijk zou zijn wanneer het OM een schikking had geweigerd en een proces zou zijn begonnen. De openbaarheid van strafrechtspleging is er volgens de minister om de justitie te controleren en mag niet worden gebruikt als extra straf. Dat is juist, maar niet het hele verhaal. Openbaarheid is er ook om maatschappelijke klaarheid te brengen.

Het bezwaar van een schikking is dat deze achter gesloten deuren plaatsheeft. Een persbericht als onderdeel van de schikking is geen adequaat vervangmiddel, zo is nu wel gebleken. Korthals erkende eerder dit jaar zelf dat grote zaken in beginsel niet buiten de rechter en dus de openbaarheid om moeten worden afgedaan. Als dat laatste toch gebeurt, is ,,een zorgvuldige procedure'' vereist. Het gaat dan om uitzonderingsgevallen die moeten worden voorgelegd aan het College van procureurs-generaal, dat de top van het OM vormt.

Het is helemaal niet misplaatst wanneer de Kamer naar aanleiding van de Schipholzaak de minister aan de tand wil voelen over de zorgvuldigheid van het justitiële beleid. De onmogelijke motie maakt dat er niet makkelijker op. Zeker nu de fractieleider van de PvdA zijn gewicht in de schaal heeft geworpen. Melkert en de Partij van de Arbeid slaan in deze inleidende schermutseling van de grote strijd tegen de bouwfraude geen sterk figuur.