`Ik denk niet vanuit stijlen'

Als onderdeel van haar comeback staat de Amerikaanse choreografe Twyla Tharpe vanavond op het Holland Dance Festival: ,,Mijn werk is niet klassieker geworden, ik val gewoon op virtuoze dansers.''

In de Amerikaanse dansbladen is de comeback van 60-jarige dansdiva Twyla Tharpe niet onopgemerkt gebleven. Ze schittert op de covers met glamourfoto's waarop ze er als herboren uitziet: met chique gesneden zilveren kapsel, zijden jurkjes en met de vertrouwde twinkeling in haar ogen: eigentijds, sterk, dynamisch, vrouwelijk. Rond de choreografe was het de laatste jaren stil. Haar groep was ontbonden, ze werkte zelf min of meer door. Recent begon ze een nieuw groepje dat haar naam draagt en dat vanavond en morgen drie choreografieën brengt op het Holland Dance Festival: The One Hundreds, Surfer at the River Styx en Mozart Clarinet Quintet K581.

Aan de telefoon houdt ze in rap tempo een highbrow discours over dans, dat ze soms onderbreekt met staccato oneliners. En zo is haar dans eigenlijk ook, een complex amalgaam van diverse stijlen: het exacte van klassiek, het vloeiende van modern, het onderzoekende van de postmodernen, de dynamiek van jazzdans en het zwoele van Latijns-Amerikaanse ballroom.

Ze komt uit een Quakers-familie in de Midwest. Haar moeder runde een drive-in-bioscoopje. Amerikaans is ze in hart en nieren. Dat blijkt uit haar werk, dat behalve eclectisch onder de noemer 'americana' kan worden gevat. Rebels was ze vroeger. Ze maakte deel uit van de vernieuwende beweging van de jaren zestig. Uit die tijd wordt nu haar experimentele The One Hundreds (1969) heropgevoerd, met hulp van honderd Hagenaars. Een happening is dat nog steeds, al is de toon nu minder normatief. Tharpe hoorde maar kort tot de groep dansvernieuwers. Gevoel voor humor weerhield haar ervan om nog langer rigide dansonderzoek voorop te stellen. Swingen mocht de dans van haar, en de klassieke techniek wilde ze niet taboe verklaren. Ze werd een dissident, die achteraf bezien met haar benadering juist voorop liep. Eight Jelly Rolls uit 1971 wordt beschouwd als het werk waarin zij haar losse, semi-nonchalante, vitale en sexy stijl volledig ontwikkelde.

Heeft uw brede dansachtergrond bij onder anderen Graham en Cunningham uw eclectische stijl bepaald?

,,Ik denk niet zozeer vanuit stijlen. Alles ontstaat tenslotte uit één bron: beweging. Het is wel zo dat ik met mijn uitermate gedifferentieerde en uitgelezen danseducatie diverse stijlen beheers en kan toepassen, als me dat uitkomt.''

Uw recente `Mozart Clarinet Quintet' is balletmatiger dan uw vroegere werk. Komt dat omdat uw huidige groep uit voormalige balletdansers bestaat, van onder meer het klassieke American Ballet Theatre?

,,Ik vind niet dat mijn werk klassieker is geworden. De dansers uit mijn oorspronkelijke groep waren eveneens klassiek getraind. Ballet is altijd een belangrijke component geweest van mijn stijl. Het zou ook zot zijn om een stijl die gedurende eeuwen dermate verfijnd is geraakt en zoveel waardevolle kennis over de werking van dansmotoriek bevat, domweg links te laten liggen. En ik val op virtuoze dansers omdat die veel mogelijkheden hebben. Bij mij heeft een danser een sterke techniek nodig, maar nieuwsgierigheid en gevoel voor humor zijn even belangrijk.''

Wie dat allemaal in het kwadraat bezat was sterdanser Misha Baryshnikov met wie Tharpe lange tijd samenwerkte. Omgekeerd engageerde de leider van het ABT haar als vaste choreografe, waarmee Tharpe, de voormalige iconoclaste, zich in de hoogste balletregionen van de VS begaf.

Met Baryshnikov in het bijzonder, maar meer in het algemeen met mannelijke dansers lijkt u goed en graag te werken. Is dat zo?

,,Dat is wel waar. Maar mijn favoriete genre is toch het duet, omdat die staat voor zoiets universeels als de vereniging van man en vrouw. Dat 'you two four' is zo diep verankerd in het menselijk bestaan. Vandaar mijn fascinatie voor ballroomdans, omdat dat een bijzondere vorm van partnerschap biedt. Die samenwerking is heel direct en de communicatie intens.''

Uw eclecticisme reflecteert zich eveneens in de muziek die u kiest. Die varieert van jazz van Scott Joplin, minimal music van Philip Glass tot pop van David Byrne. Hoe passen Bach, Beethoven en Mozart daarbij?

,,Klassieke muziek vormt een belangrijk deel van mijn leven, klassieke componisten bieden me structuur. Maar ik hou ook van parallellen trekken in goede muziek, of dat nu Europese klassiek is of Amerikaanse jazz. Ik zoek altijd naar de sleutel in een compositie en sluit de dans daarbij aan.

,,Voor mijn recente choreografie, Mozart Clarinet Quintet K581, heb ik Mozarts kwintet in de eerste plaats gekozen omdat ik het verbijsterend mooi vind. Omdat ik nu een kleine groep van zes dansers heb, zocht ik naar kamermuziek die toch emotioneel is. Hij componeerde dit kwintet in de meest wanhopige periode van zijn leven en vond toch de veerkracht daartoe. Zijn moed en compromisloze houding spreken me enorm aan. Het tweede thema is heel lyrisch en het vierde briljant. Mozart eindigt altijd optimistisch hoe zwaar hij het ook had.''

Twyla Tharpe Dance vanavond en morgen in Lucent Danstheater, Den Haag. Inl.: (070) 427 7369 of www.hollanddancefestival.com.

    • Isabella Lanz