Bioboeren worstelen met Haagse regels

De groei van het aantal bioboeren zakt in, onder meer door te veel overheidsregels. Als bioboer De Hoop de mest van zijn beesten 's winters over zijn land wil uitstrooien, vindt hij Den Haag op zijn weg.

In de stallen van bioboer Sjoerd de Hoop in het Friese Hiaure hangt een ouderwets gezonde mestlucht. ,,Een kwestie van voeding'', legt de veehouder uit. ,,Als er weinig eiwitten in het voer zitten, stinkt de stront veel minder.'' De Hoop aait een van zijn koeien, die alle hun horens nog hebben – in de gangbare veehouderij worden de horens vaak afgezaagd, omdat ze beschadigingen van uiers en huid veroorzaken.

De Hoop woont in een van vóór 1800 daterende hoeve, onder de rook van Dokkum. Zijn opa was boer, zijn vader was boer. De nu 42-jarige Sjoerd ging in 1980 op het bedrijf werken en schakelde negen jaar later over naar de biologische landbouw. Ik geloofde heilig in deze aanpak, zegt De Hoop, ,,het is een levensvisie''. Hij ziet zichzelf als ,,een wereldverbeteraar''. ,,Wij hebben de taak onze methode te exporteren naar de Derde Wereld, die let op de agrarische ontwikkelingen in Nederland.''

Ruim 1.500 veehouders en landbouwers werken op een biologische manier: ze gebruiken geen chemische bestrijdingsmiddelen of kunstmest. Hun dieren krijgen biologisch geteeld voedsel en hun stallen hebben een uitloop naar buiten. Het aantal bioboeren nam in 1999 nog toe met 25 procent, vorig jaar met 14 procent en dit jaar met 8 procent. Het inzakken van de groei is ,,een zorgelijke trend'', meent het Platform Biologica, de koepelorganisatie voor biologische landbouw. De oorzaken daarvan liggen volgens F. Melita van het platform in ,,een groeiend aantal overheidsregels, problemen bij de opvolging en de hoge arbeidsintensiteit''.

A. Rodenburg, beleidsmedewerker biologische landbouw van LTO Nederland, kan zich voorstellen dat de ,,Haagse regels'' nogal eens frustrerend werken voor de bioboeren. ,,Ze moeten een perceelsregistratie bijhouden. Zo van: wat verbouw je precies en waar? Een hele administratie. Deze boeren krijgen ook al extra veel controles. Elk jaar komt er een expert om te kijken of hun producten wel aan de eisen voldoen. Een bioboer heeft met allerlei overheidsloketten te maken. Het zou beter zijn als er één loket kwam.''

De veehouders onder de 1.500 bioboeren – zo'n 600, van wie het overgrote deel koeien houdt – klagen over het uitrijverbod voor mest, dat van 15 september tot 15 februari geldt.

De Hoop daarover: ,,Waarom staat Den Haag ons niet toe onze mest nu en dan ook 's winters op het land te gooien? Dat zou verantwoord zijn, want onze koeien hebben andere stront dan die van de gangbare veehouderij. Er zit minder ammoniak in.'' Hij wijst op de weilanden achter zijn hoeve. ,,Nu zie je het niet, maar in juli, augustus is de kleur lichtgroen en oneffen, ook door de poep. Mijn gras is gevarieerd, gezond. Bij een niet-biologische boer is het weiland egaal groen door de kunstmest.''

:pagina ]

De Hoop runt zijn boerderij vrijwel in zijn eentje. ,,Net als sommige gewone boeren kunnen bioboeren niet voldoende arbeiders krijgen'', zegt Melita van het Platform Biologica. ,,De CAO legt beperkingen op: gelegenheidswerknemers, scholieren en asielzoekers mogen niet aan de slag. De overheid zou wat minder streng moeten zijn.''

Het ministerie van Landbouw streeft naar een areaal van 200.000 hectare in 2010 voor de biologische landbouw. Om die doelstelling te halen, moet het areaal jaarlijks met 25 procent omhoog, aldus het Platform Biologica. Dit jaar nam het met 15 procent toe, ook doordat de ene boer de andere overnam. Een woordvoerder van het ministerie: ,,De groei is niet zo hoog als we zouden willen. Maar 15 procent is een doelstelling, geen verplichting.'' De laatste anderhalf jaar kwamen er 350 bioboeren bij en haakten er honderd af. Onder de gangbare boeren sloten de afgelopen jaren gemiddeld zo'n 3.000 boeren hun bedrijf.

Gisteren maakte het ministerie van Landbouw een overeenkomst bekend tussen slachterij Dumeco en supermarkt Albert Heijn om de verkoop van biologisch varkensvlees fors te verhogen. Minister Brinkhorst steunt het akkoord door boeren die naar de biologische varkenshouderij switchen 30 procent van hun kosten te vergoeden, met een maximum van 550.000 gulden. Melita van het Platform Biologica verwacht dat de biologische rundveehouderij kan ,,meeliften'' met de overeenkomst. A. Rodenburg van LTO Nederland hoopt wel dat het ministerie de biologische landbouw ook op andere manieren gaat stimuleren.

Bioboer Sjoerd de Hoop meent dat zijn bedrijfstak terrein kan winnen als de winkels hun biologische producten beter promoten. Albert Heijn heeft aangekondigd dat te gaan doen, De Hoop is er zelf al mee bezig, in samenwerking met Ytsen Kooistra van de Friese stichting Soune Groun (Gezonde Bodem). Hij verzorgt een priuwrij in dorpswinkels. ,,Ik laat van alles proeven, geef informatie en beantwoord vragen over allerlei biologische groenten'', zegt hij bij het afscheid in de stal.

Een van de koeien doet juist haar behoefte. ,,Deze koeien poepen nog, in de gangbare veehouderij pissen ze stront.''

    • Guido de Vries