Bemiddelaar op ongunstig moment in Israël

Vandaag is de nieuwe Amerikaanse bemiddelaar voor het eerst in Israël. De vraag is wat hij er in het huidige politieke klimaat kan uitrichten.

NOV. Op de dag dat bij een zelfmoordactie van twee Palestijnen één Israëliër en de beide daders werden gedood en ten minste negentien mensen gewond raakten, heeft de Amerikaanse bemiddelaar generaal Anthony Zinni zijn eerste gesprek gevoerd met premier Ariel Sharon. Doel van Zinni's missie is te komen tot een bestand tussen beide partijen. En de aanslag, die plaatshad bij het busstation in Afula, gooit wat dat betreft roet in het eten.

Het bezoek van Zinni leek goed te beginnen, nadat Sharon had besloten om zijn tanks vannacht terug te halen uit de stad Jenin op de Westelijke Jordaanoever. Israël bezette delen van deze stad en nog vijf andere Palestijnse steden na de moord op de minister van toerisme, Rehavam Ze'evi, in een hotel in Jeruzalem bijna twee maanden geleden.

Maar mee vreugde heeft Zinni nog niet aan de Israëliërs beleefd, want die vliegen elkaar in de haren over de samenstelling van de delegatie die onder zijn supervisie met de Palestijnen moet onderhandelen. De minister van Buitenlandse Zaken, Shimon Peres, een van de weinige Israëlische politici die nog in de Palestijnse leider Yasser Arafat gelooft, heeft weer een zware belediging van Sharon moeten incasseren. Niet hij maar een ultrarechtse general Meir Dagan is door Sharon aan het hoofd geplaatst van de onderhandelingsdelegatie. Avi Gil, de directeur-generaal van het ministerie van Buitenlandse Zaken, heeft zich daarna onmiddellijk uit de Israëlische delegatie teruggetrokken. Zonder zijn baas wil hij niet meedoen. Peres heeft hem zeker ,,geholpen'' deze beslissing te nemen.

Generaal Zinni zal vanmorgen wel gek hebben opgekeken toen hem de vertalingen van artikelen uit de Israëlische pers werden voorgelegd. Israëls grootste krant Yediot Achronot opent vandaag met de mededeling: `Sharon torpedeert missie van Zinni'. De krant schrijft dat ,,getrouwen van Peres woedend zijn over de benoeming van Meir Dagan aan het hoofd van de delegatie: hij is rechts, heeft geen diplomatieke ervaring en zal de pogingen om tot een bestand te komen torpederen''.

In de Arbeidspartij klinken luide stemmen van politici uit de voorste rangen die zeggen dat Peres nu toch eindelijk moet beseffen dat hij voor spek en bonen in de regering van nationale eenheid onder Sharon zit. De staatsman Peres, de drager van de Nobel-prijs voor de vrede, is door Sharon tot een marionet gereduceerd. Een diplomaat die hem onlangs van nabij gadesloeg, merkte op dat Peres naast Sharon niet de Peres is ,,die we kennen''.

De meningsverschillen tussen Sharon en Peres over de missie Zinni en het vredesproces zijn diepgaand. Sharon wil in feite niets met Arafat te maken hebben en zou het liefst ook aan Amerikaanse druk ontsnappen om met de Palestijnse leider tot een bestand te komen als opstapje tot hervatting van het vredesproces. Voor Sharon is Arafat de Palestijnse versie van Osama bin Laden. Peres heeft begrip voor de enorme interne moeilijkheden waarmee Arafat te maken heeft. Enerzijds eist Sharon van Arafat de arrestatie van Palestijnse terroristen en zeven dagen rust alvorens gepraat kan worden, maar hij laat intussen Palestijnse terroristen vermoorden en ontvoeren waardoor Arafats prestige onder de Palestijnen zodanig wordt aangetast dat hij onvoldoende autoriteit heeft om aan Israëls voorwaarden te voldoen. Peres wil Arafat lucht geven, maar krijgt in het rechtse politieke klimaat in Israël geen schijn van kans. De vraag vandaag is wat generaal Zinni de komende dagen kan bereiken. Hoogstwaarschijnlijk moet op het bezoek van Sharon volgende week aan Washington worden gewacht om te weten uit welke hoek de wind waait.

    • Salomon Bouman