Belangrijkste Afghanen zijn niet in Bonn

In een exclusief hotel langs de Rijn bij Bonn is de Afghanistan-conferentie begonnen, zonder de belangrijkste spelers.

Afghanen in de pittoreske Rijnvallei – de afgelopen dagen druppelden ze binnen in het dorpje Königswinter, een vakantieoord even ten zuiden van Bonn. Krijgsheren, commandanten en stamhoofden van Oezbeken, Tadzjieken, Hazara's en Pathanen. De Verenigde Naties hopen er in een hermetisch afgesloten hotel in de heuvels ,,weg van de dagelijkse drukte'' een overgangsregering in Afghanistan te vormen.

Maar de belangrijkste mensen zijn afwezig. De deelnemers, op een enkeling na, spelen de derde of vierde viool in Afghanistan. Ze moeten het doen zonder degenen die het op de grond voor het zeggen hebben: generaal Dostam, president Rabbani, krijgsheer Ismail Khan of dr. Abdullah Abdullah. Rabbani, die zich nog steeds als wettig president beschouwt, zei gisteren op de televisie in de Verenigde Arabische Emiraten dat de belangrijkste bijeenkomsten zullen plaatshebben in Afghanistan. ,,Er moeten topfunctionarissen meedoen om de belangrijke beslissingen te nemen.''

Het is dan ook absoluut niet duidelijk hoe de Afghaanse besprekingen zullen verlopen en hoe lang die gaan duren. De laatste jaren is er vrijwel alleen maar gevochten tussen Afghanen. Wat er aan besprekingen is gehouden, liep meestal slecht af. De speciale VN-gezant voor Afghanistan Lakdhar Brahimi, alom gerespecteerd als internationaal topdiplomaat, gaf er zelf nog maar een paar jaar geleden de brui aan, uit pure frustratie omdat hij het idee had dat niemand vrede wilde in Afghanistan. Nu de Talibaan geen partij meer vormen, wil hij het opnieuw proberen. Hij zei onlangs in Pakistan ,,positieve geluiden'' te hebben gehoord van de verschillende facties. ,,De agenda is vrij simpel'', zegt Fawzi, de woordvoerder van Brahimi. ,,We gaan praten over de mogelijkheid om zo snel mogelijk een overgangsregering in Afghanistan te formeren.''

Het gaat volgens waarnemers niet zozeer om de vraag of overeenstemming wordt bereikt over een overgangsregering van ongeveer vijftien leden, maar hoe lang de talloze facties zich eraan gebonden zullen achten. Gewezen wordt op de moeizame, zo niet onmogelijke politieke praktijk in Afghanistan, waar woordbreuk bijna een traditie is geworden. Sinds het vertrek van de Russen uit Afghanistan, in 1989, zijn maar liefst vijf vredesakkoorden gebroken, inclusief een akkoord dat in Mekka was gesloten.

Het is nog maar acht jaar geleden dat president Burhanuddin Rabbani slechts indirect kabinetsvergaderingen kon houden met zijn eigen premier én grootste rivaal, Gulbuddin Hekmatyar. Uit angst voor het oplaaien van de gevechten stuurde Rabbani zijn ministers in een konvooi naar de bergen rondom Kabul om zijn premier te raadplegen.

Voor de conferentie in Königswinter moesten de deelnemers hun wapens thuislaten, zo lieten de Verenigde Naties weten.

Beneden aan de rivier krioelen meer dan duizend journalisten, cameramensen en technici door de kleine straatjes van het dorp, op zoek naar een geschikte lokatie voor een stand-up.

De briefings van de Verenigde Naties worden noodgedwongen gehouden op een bijna negentig meter lange rivierboot, de ExpoStar.

De Afghanen zijn in geen velden of wegen te bekennen, maar de VN-woordvoerder verzekert dat ze er bijna allemaal zijn. Meer dan dertig mannen, een paar vrouwen ook.

De Duitse regering, samen met de Verenigde Naties organisator van de Afghanistan-conferentie, wil niets aan het toeval overlaten. Speciaal voor vrouwelijke deelnemers aan de gesprekken is in het Petersberg Hotel een gebedsruimte ingericht. Ook shi'itische deelnemers – zoals de Hazara-minderheid – kunnen zich voor gebed terugtrekken in hun eigen ruimte.

Onbelangrijk is dat detail niet: de conferentie wordt midden in de heilige ramadanmaand gehouden. Strenger dan anders zullen de gelovige Afghanen zich aan de vijfmaal daagse gebeden houden. Omdat zij overdag niet mogen eten serveert het Petersberg hotel het ontbijt extra vroeg – ruim voor zonsopgang, zegt Peter Nauss, verantwoordelijk voor het eten en drinken in het hotel.

Het wordt in Duitsland een stuk vroeger donker dan in Afghanistan, dus het avondeten zal geen probleem zijn. Sterke drank wordt niet geserveerd, maar is op aanvraag wel verkrijgbaar.

De lokatie, het Petersberg Hotel, is een historische plek waar wisselende successen zijn geboekt. De Britse premier Neville Chamberlain vroeg er in 1938 aan Adolf Hitler geen troepen te sturen naar Sudetenland; Leonid Brezjnev reed er in 1973 een door Willy Brandt geschonken Mercedes total loss (hij kreeg een nieuwe) en op dezelfde berg werd kortgeleden nog onderhandeld over vrede in Kosovo. Misschien ligt het Petersberg Hotel aan de basis van het ondenkbare: vrede in Afghanistan.

    • Rob Schoof