Zeldzame bijrol voor de Nederlandse schaatsstayers

In een niet-olympisch jaar zou het ondenkbaar zijn: geen enkele Nederlander op het podium bij een internationale schaatsrace over 10.000 meter. Het tafereel bij de wereldbekerwedstrijd op deze afstand in De Uithof in Den Haag bood gisteren een zeldzame aanblik. Met een gouden medaille om zijn nek werd de Duitse stayer Frank Dittrich geflankeerd door de Noor Lasse Saetre en de Pool Pavel Zygmunt, respectievelijk nummer twee en drie.

De Nederlandse stayers hadden bedankt voor deze tien kilometer-race (Gianni Romme, Rintje Ritsma) of de wedstrijd als een nuttige trainingssessie beschouwd zoals Bob de Jong (5), Jochem Uytdehaage (10) en Carl Verheijen (16). Romme en Ritsma vonden de wedstrijd niet passen in hun voorbereiding op de olympische kwalificatiewedstrijden die van 20 tot en met 24 december in Heerenveen worden gereden. Beiden kwamen alleen op de 5.000 meter in actie.

Romme won daar vrijdagavond overtuigend. Op de in totaal zes afstanden die de mannen en vrouwen in Den Haag de afgelopen drie dagen reden, was Romme de enige Nederlander die won. Ritsma werd op de vijf kilometer laatste en vertrok spoorslags naar huis, om zich in alle rust op het vervolg van het seizoen voor te bereiden.

In tegenstelling tot Romme was de wereldkampioen allround in Den Haag niet fit en daarom had hij zijn race op de vijf kilometer maar laten lopen. Zaterdag zag Ritsma af van deelname aan de 1.500 meter, die andere afstand waarop hij in februari op het ijs van Salt Lake City wil starten.

De bijna 34-jarige Dittrich was zelf ook aangenaam verrast door zijn eerste wereldbekerzege. De oudgediende die bij de Winterspelen van 1992 in Albertville op de 5.000 meter net naast het podium belandde, beschikt over snelle slotronden, maar in een internationaal veld leverde zijn versnelling hem nooit een zege op. Duitse titels heeft hij genoeg. Op het Haagse `werkijs' was hij de snelste. ,,Het slechte ijs was in mijn voordeel.''

Zaterdag werden de Nederlandse deelnemers ook op de 1.500 afgetroefd door een buitenlander. De Amerikaan Derek Parra behaalde net als Dittrich zijn eerste wereldbekerzege. De 31-jarige Californiër die pas vijf jaar geleden begon met schaatsen, stelde in Den Haag zijn olympische kandidatuur voor een podiumplaats.

Martin Hersman, nationaal kampioen op de 1.500 meter, was met zijn tweede plaats de beste Nederlander. Op zijn thuisbaan was de miler dicht bij zijn eerste wereldbekerzege in zes jaar. Ondanks zijn tweede plaats ligt hij naar eigen zeggen op schema voor de olympische kwalificatieraces op de 1.500 meter. ,,Ik moet er nu voor zorgen dat ik heel en fit blijf tot Heerenveen. En daar wordt de factor stresscontrole belangrijk.''

Vier tickets worden over een maand in Thialf vergeven voor de olympische mijl. Hersman ziet wel elf kandidaten, onder wie Jan Bos, Erben Wennemars, Ritsma, Romme en Jakko Jan Leeuwangh, die als enige andere Nederlander de 1.500 meter reed. Hij werd vijfde.

Ook internationaal is de concurrentie op de 1.500 meter groot. Parra onderstreepte dit gisteren met zijn zege. Een week eerder deed de winnende Noor Adne S⊘ndral dat in Innsbruck. De olympische kampioen op de schaatsmijl ging zaterdag in zijn rit tegen Leeuwangh onderuit. ,,Weer één minder'', dacht de Nederlander toen de Noor op het hobbelige ijs ten val kwam.

Bij de vrouwen regeerde Anni Friesinger in Den Haag met ijzeren hand. Vrijdag was ze de snelste op de drie kilometer, zaterdag won ze de 5.000 meter en gisteren besloot ze het lange weekeinde met haar derde zege, op de 1.500 meter. Marianne Timmer zag haar groeiende vorm beloond met een vijfde plaats, als beste Nederlandse.

In tegenstelling tot de Nederlandse vrouwen kunnen de Duitse vrouwen zich bij wereldbekerwedstrijden kwalificeren voor de Winterspelen. Voor de Nederlanders is het olympische kwalificatietoernooi in Heerenveen beslissend.

Friesinger is nu al zeker van deelname op drie olympische afstanden; de 1.500, 3.000 en 5.000 meter. Bij de wereldbekerwedstrijden sprint hoopt ze de komende weken haar vierde olympische startbewijs te bemachtigen, op de 1.000 meter. Terecht wordt de 24-jarige schaatsster uit Inzell, in februari in Boedapest gekroond tot wereldkampioene allround, vergeleken met Gunda Niemann, de beste schaatsster ooit. ,,Dit was een soeper afsluiting van de eerste wereldbekerwedstrijdenreeks'', luidde de slotsom van Friesinger in het Nederlands na haar driedaagse avontuur in de residentie.

De elf jaar oudere Niemann, onder meer achtvoudig wereldkampioene allround, was er van nabij getuige van hoe Friesinger de ene overwinning aan de andere reeg. Door een zwangerschap kan Niemann dit seizoen niet in actie komen en mist ze de Spelen. Bij wedstrijden is ze actief als commentatrice voor de Duitse tv. Die bijbaan stelt haar ook in staat naar Salt Lake City te gaan. Niemann liet iedereen die het horen wilde, weten dat ze volop geniet van haar zwangerschap. Het schaatsen is voorbij, maar het trainingsbeest in Niemann is nog niet getemd. ,,Elke ochtend om zeven uur ga ik tien kilometer hardlopen.'' Waarom zo vroeg? ,,Omdat ik er later op de dag geen zin meer in heb.''