Wie maakt bussen van Den Oudsten af?

Het lot van de failliete busbouwer Den Oudsten wordt deze week bezegeld. De bussen rijden tot in Cuba. `Vaak nog met een Nederlands kenteken.'

In de verlaten fabriekshallen van Den Oudsten in Woerden staan nog dertig bussen in aanbouw. Sommigen hebben alleen een ijzeren geraamte, bij andere ontbreken de stoelen nog. Verslagen loopt directeur marketing en verkoop E. Worthington door de hal ,,Misschien is er iemand die ze af wil maken?''

De Woerdense bussenmaker Den Oudsten is na 75 jaar failliet; de 257 medewerkers staan op straat. De laatste hoop voor Den Oudsten, dat te klein bleek om zelfstandig te overleven, is vervlogen met de aanslagen in de Verenigde Staten. De Britse bussenbouwer Mayflower durfde op het laatste moment de overname van De Oudsten niet aan door onzekerheid over de marktvooruitzichten. Vorige week maakte Den Oudsten bekend het faillissement te hebben aangevraagd.

Of Den Oudsten misschien toch nog een overlevingskans heeft moet deze week blijken. Een aantal partijen heeft zich inmiddels bij Den Oudsten gemeld. ,,Sommigen voor een overname, anderen toonden interesse in het vastgoed en de voorraden'', vertelt directeur C. Ruitenbeek. ,,De partijen zijn nu druk aan het rekenen'' Erg optimistisch is Ruitenbeek niet ,,Ik weet wat ik het afgelopen jaar allemaal heb meegemaakt.''

De naderende ondergang van Den Oudsten betekent de teloorgang van een monument in het Nederlandse bedrijfsleven. De bekendste bussenmaker van het land voorzag Nederland van streekvervoer en maakte in 1985 de eerste `lagevloerbussen' – bussen zonder trap, bijna gelijk aan de stoep. Het familiebedrijf leverde ook bussen in Noord-Amerika, de Gazastrook en Athene. Bussen die voldoen aan een hoge standaard, vindt Ruitenbeek. ,,Het is niet voor niets dat Den Oudsten in 75 jaar 12.000 bussen heeft gebouwd, en dat ze overal ter wereld rondrijden.''

Bij de receptie hangen twee bronzen hoofden aan de muur, van grondlegger Marinus den Oudsten en zijn vrouw. In 1926 maakte Marinus wagenwielen, na verloop van tijd bouwde hij zijn eerste bus in zijn houten schuur. ,,Toen dat ding af was, bleek de bus niet door de deur te passen'', vertelt Worthington. In de beginjaren van Den Oudsten hadden mensen geen auto en maakten zij volop gebruik van het openbaar vervoer. ,,De infrastructuur werd uitgebreid en nieuwe gebieden werden toegangelijk voor verkeer, dat was een bloeiperiode voor het bedrijf'', zegt Ruitenbeek.

De omslag kwam in de jaren tachtig, toen de nationale markten in de Europese Unie niet langer beschermd werden. ,,De grenzen gingen open en we kregen concurrentie van buitenlandse bedrijven'', vertelt Ruitenbeek. Begin jaren negentig sloot Den Oudsten zich aan bij United Busgroep, die echter in 1993 op de fles ging. Voormalig directeur Jan den Oudsten, een nazaat van Marinus, kocht het bedrijf weer terug. ,,In die periode na de de Golfoorlog was er een economische recessie'', vertelt Ruitenbeek. ,,Investeringen werden uitgesteld, en de subsidies van de overheid lieten op zich wachten.''

De markt trok halverwege de jaren negentig weer aan. ,,Er was genoeg werk, maar te weinig mankracht. Daarom haalden we personeel uit Engeland, Schotland en het voormalig Oostblok. Het opleiden van die mensen kostte veel geld en tijd'', vertelt Ruitenbeek. ,,Leveranciers van onderdelen kampten met hetzelfde probleem.'' Er stonden in 2000 precies 400 bussen in de planning, de productie bedroeg 305.

De vraag naar bussen begon vorig jaar te stagneren. ,,Grote klanten hebben opdrachten uitgesteld. Wat daar de oorzaak van is, kan ik wel raden maar daar doe ik geen uitspraken over. Het is algemeen bekend dat er in Nederland oude bussen van 12 of 13 jaar rondrijden, terwijl die eigenlijk aan vervanging toe zijn.'' Op deze vechtmarkt, waar grote bedrijven door hun schaalvoordelen kunnen halen, bleek Den Oudsten te klein om te kunnen overleven.

Wat voortleeft is de trots. Zoals op het feit dat je een Den Oudsten-bus `zomaar' op Cuba kan tegenkomen. Ruitenbeek: ,,Vaak nog met een Nederlands kenteken en de aanduiding `Zuid-plein'.''