`Waar zijn onze pacifisten nu?'

De Duitse Groenen hebben zich op hun partijcongres onverwachts duidelijk uitgesproken voor de inzet van Duitse troepen in Afghanistan.

Jens Kober uit Speyer kan zijn ogen niet geloven. ,,Het is verbluffend, een grote verrassing.'' Kober heeft de uitslag van de stemming meegeschreven. Hij staart op zijn briefje en vraagt zich af: ,,Waar zijn toch al onze pacifisten gebleven?''

Het is zaterdagavond. Urenlang hebben de gedelegeerden van Bündnis 90/die Grünen in de Stadthalle in Rostock gedebatteerd over de omstreden inzet van Duitse troepen in Afghanistan, waartoe de Bondsdag twee weken geleden besloot. Nu moet blijken waar de Groenen staan.

Kan de partij de inzet van troepen dragen of verscheurt de oorlog in Afghanistan alsnog een organisatie die uit de vredesbeweging voortkomt en die militair geweld statutair afwijst? Brengt de basisdemocratie van de kleine coalitiepartner de regering-Schröder toch nog aan het wankelen, ook al zijn de Talibaan inmiddels zo goed als verslagen zonder Duitse bijstand?

Joschka Fischer, minister van Buitenlandse Zaken en boegbeeld van de partij, heeft 's middags in een emotionele reden niet minder dan de vertrouwenskwestie gesteld. Als jullie mij niet steunen dan valt het kabinet, heeft Fischer de ongeveer 800 gedelegeerden voorgehouden. Steun de inzet van Duitse troepen of leer leven met een land geregeerd door christen-democraten in een Europa waar rechts steeds meer terrein wint. ,,Is dat wat jullie willen?''

In een poging om de pragmatici rond Fischer en de traditionele pacifisten op één lijn te krijgen heeft de partijtop een resolutie voorgelegd waarin de inzet van Duitse troepen slechts ,,geaccepteerd'' wordt. Een semantische vondst: het partijbestuur vraagt de afgevaardigden om steun voor het regeringsbeleid, maar het hoeft niet van ganser harte. Het voorstel krijgt een groot aantal stemmen.

Kobers verbijstering geldt de tegenvoorstellen. Resoluties die de troepenzending veroordelen krijgen weinig stemmen. Maar een tekst die onomwonden steun betuigt aan de koers van Fischer krijgt bijna evenveel stemmen als het compromis van de partijtop. Niet de pacifisten maken het de top moeilijk, zoals iedereen had verwacht, het zijn de realisten, onder aanvoering van onder anderen Europarlementariër Daniël Cohn-Bendit, die voor de verrassing zorgen. ,,De pacifisten hebben in deze partij veel minder steun dan iedereen had gedacht'', constateert Kober, die van opwinding niet meer op zijn stoel kan blijven zitten.

Ook op het podium waar de kopstukken van de partij hun plaats hebben breekt pandemonium uit. Ministers en bestuurders stuiven op elkaar af. Wat nu? Rekent de partij definitief af met de pacifisten? Of blijven De Groenen een grote linkse familie, waarin ook voor een orthodoxe minderheid plaats is? Uiteindelijk kiest de top, op aanwijzing van Fischer, voor de milde aanpak. Een motie die het zwakke ,,accepteren'' verandert in het krachtigere ,,ondersteunen'' gaat 's avonds laat op verzoek van het partijbestuur van tafel.

De Groenen hebben hun pacifisten in Rostock gespaard, maar het is evident dat hun basis in de partij veel minder groot is dan lange tijd werd aangenomen. In 1999, toen de partij zich in Bielefeld moest uitspreken over de Duitse deelname aan de Kosovo-oorlog, was Fischer nog op een verfbom onthaald. Nu werd een spandoek waarop Fischer voor oorlogsmisdadiger werd uitgemaakt onder luid applaus verwijderd.

De partij is gesterkt uit de conferentie tevoorschijn gekomen, constateerden prominente leden gisteren opgelucht. Fischer kan morgen met een gerust hart de Afghanistan-conferentie in Bonn openen en de Duitse rol in de internationale politiek verder gestalte geven. Ook Jens Kober uit Speyer is tevreden. Hij voorziet een rustigere periode voor De Groenen, maar ,,het debat zal bij ons nooit ophouden. Nooit.''

    • Michel Kerres