`Scheepbouwer neemt reputatierisico'

Na alle commotie rond de optiebeloning van KPN-topman Ad Scheepbouwer is het volgens Ton Risseeuw, president-commissaris van het telecombedrijf, tijd om wat misverstanden uit de wereld te hebben. `Opties zijn een zeer onzeker beloningsinstrument.'

Ton Risseeuw, president-commissaris van KPN, baalt. Het verliesgevende concern lanceerde vorige week een reddende kapitaalinjectie van 5 miljard euro, maar de aandacht van werknemers en beleggers werd al rap weggetrokken naar een ongewoon groot pakket opties voor de nieuwe bestuursvoorzitter Ad Scheepbouwer en het vooruitzicht van extra banenverlies.

,,We hebben dit kennelijk niet goed naar buiten gebracht en dat zal zeker ook aan ons liggen'', zegt Risseeuw. KPN lanceert deze week een media-offensief om gerezen ,,misverstanden'' recht te zetten. Risseeuw gaf vanochtend alvast een telefonische toelichting.

Scheepbouwer krijgt bijna 1,6 miljoen opties op aandelen KPN die hem tegen de huidige beurskoers al een winst van 3,2 miljoen euro zouden opleveren. Dit werd vorige week bekend. Kort daarvoor had de nieuwe topman met de vakbonden overeenstemming bereikt over salarisbevriezing en 4.800 (deels gedwongen) ontslagen. Het nieuws over het optiepakket sloeg in als een bom.

Sommige aspecten zijn onderbelicht gebleven, vindt Risseeuw. Bijvoorbeeld dat de opties pas aan het einde van 2004 mogen worden uitgeoefend. Tot die tijd moet Scheepbouwer dus blijven zitten. Wat iedereen vergeet, zegt Risseeuw, is dat 80 tot 90 procent van de opties in Nederland op dit moment waardeloos zijn door de lage beurskoersen. ,,Het is een zeer onzeker beloningsinstrument.''

Volgens Risseeuw heeft Scheepbouwer heeft heel wat moeten opgeven. ,,We moesten hem op zijn 58-ste weghalen bij een uiterst florissant bedrijf'', post- en pakjesconcern TPG. Scheepbouwer moest worden overgehaald om de zware reddingsoperatie van KPN op zijn schouders te nemen. ,,Hij neemt een enorm reputatierisico aan het einde van zijn carrière. Daar moet dan ook een pakket arbeidsvoorwaarden tegenover worden gezet.''

De risico's die Scheepbouwer neemt, worden overigens gecompenseerd door een `gouden handdruk', het bedrag dat hij toucheert als zijn werkrelatie met KPN voortijdig wordt beëindigd. De hoogte van dat bedrag wil Risseeuw desgevraagd niet vertellen. ,,Het gaat om niets anders dan een gebruikelijke regeling.'' De gouden handdruk van Scheepbouwer is vastgesteld op basis van de hoogte van zijn salaris. Normaliter, zegt Risseeuw, wordt het ook afhankelijk gemaakt van het aantal maanden dat iemand in dienst is. In het geval van Scheepbouwer, die nog niet zo lang in dienst is, is hierop een uitzondering gemaakt.

Voor het optiepakket van Scheepbouwer is uitgegaan van een onderliggende waarde van 4,8 miljoen euro (3 euro per aandeel). Dit pakket, zegt Risseeuw, omvat sign-up opties. Het zijn opties die Scheepbouwer enkel krijgt voor het zetten van zijn handtekening onder een arbeidscontract. Er zijn verder geen prestaties aan verbonden. ,,De prestatie was dat hij zich wilde verbinden.''

Maar er ligt meer in het verschiet. Scheepbouwer krijgt na deze eerste tranche nog een onbekend aantal opties. Hierover zijn volgens Risseeuw ,,grosso modo'' al afspraken gemaakt met de topman. De volgende optieregelingen zullen wel aan prestaties gebonden zijn. Zij zullen bijvoorbeeld afhankelijk worden gemaakt van de winstniveau's die KPN onder leiding van Scheepbouwer weet te bereiken.

Om de kasstroompositie te verbeteren wil KPN tot 2004 het personeelsbestand fors inkrimpen. Over het verdwijnen van 8.000 arbeidsplaatsen zijn al afspraken gemaakt met de vakbonden, maar vorige week werd bekend dat er nog eens 1.300 banen verdwijnen, door natuurlijk verloop tot 2004. Risseeuw wil na alle comotie graag benadrukt zien dat deze arbeidsplaatsen zullen verdwijnen door natuurlijk verloop. Het gaat om posities die niet zullen worden opgevuld, aldus de president-commissaris. Dat hierover niet eerder met de vakbonden was gesproken is volgens Risseeuw ,,ongelukkig'', maar niet met opzet gebeurd. Met de vakbonden is vooral gesproken over het banenverlies dat op de korte termijn aan de orde is.

Risseeuw benadrukt dat iedereen Scheepbouwer heel dankbaar mag zijn voor de rol die hij begin september op zich heeft genomen. ,,Er moest echt iets gebeuren met KPN anders was het bedrijf niet meer financierbaar. Als je de kranten mocht geloven zaten we op dat moment zelfs zeer dichtbij een faillissement. Kredietbeoordelaars dreigden ons af te waarderen naar de sub-investment status. Dat betekent dat geen enkel pensioenfonds meer geld in je mag steken. Het was een dramatische situatie, zeer bedreigend.''

Het was volgens Risseeuw in september al duidelijk dat een uitgifte van nieuwe aandelen, zoals die vorige week is aangekondigd, nodig was. Een consortium van banken toonde zich weliswaar bereid KPN een kredietfaciliteit te verschaffen van 2,5 miljard euro, maar werd pas echt over de streep getrokken door het vooruitzicht van een emissie, zegt Risseeuw. De banken zitten tot hun oren in KPN (met leningen) en zijn volgens de commissaris daarom makkelijker bereid om het telecombedrijf overeind te houden.

De emissie levert KPN 5 miljard euro op. Het is, zo belooft Risseeuw, voorlopig de laatste grote verrassing die KPN in petto heeft voor zijn aandeelhouders. De emissie lijkt goed aan te slaan bij beleggers, aldus de president-commissaris. ,,Daar zijn we erg blij om.''

    • Stéphane Alonso