Regisseur van haar eigen zeges

Marathonschaatsster Gretha Smit (25) hoopt zich volgende maand te kwalificeren voor de Olympische Winterspelen. In Calgary wil ze dan in februari de 5.000 meter rijden. ,,Wat zijn voor Gretha nou twaalf rondjes?''

Gretha Smit komt van een boerderij in Rouveen, een dorp in Overijssel waar naturel geleefd wordt. Het plattelandsleven heeft haar gevormd, zowel in houding als tongval. De marathonschaatsster is oprecht verbaasd over de plotse media-aandacht sinds ze besloot een poging te wagen om aan de Olympische Winterspelen in Salt Lake City mee te doen. Voor Gretha Smit is het simpel: ,,Ik probeer me te kwalificeren en als het niet lukt, ga ik gewoon weer aan het werk.''

Gretha is de middelste van drie schaatsende zussen, die gedurende de wintermaanden zeer nadrukkelijk aanwezig zijn in het vrouwen-marathonpeloton. Jenita, de oudste en echtgenote van marathonschaatser/entertainer Erik Hulzebosch, is zaterdag in Eindhoven teruggekeerd op het ijs nadat ze zeven weken geleden een dochter baarde. Ze werd vierde bij haar rentree; alsof het kraambed voor haar geen naweeën kent. Marjanne, de jongste, is een stille kracht die zich doorgaans bij de voorsten meldt.

Maar op Gretha staat geen maat. Ze is altijd en overal de beste en ze steekt er dusdanig bovenuit, dat ze haar overwinningen zelf kan regisseren. Met het oog op haar olympische aspiraties doseert ze tegenwoordig op advies van trainer Egbert Post haar krachten. Gretha Smit wacht nu op gezelschap om een ronde voorsprong te nemen. Maar winnen doet ze hoe dan ook.

,,Die meid is ongelooflijk sterk'', zegt haar zwager en manager, Erik Hulzebosch. ,,Man, ze is een halve kerel in haar doen en laten. En er in de wedstrijden altijd maar invliegen, hè. Er is niet tegen te trainen voor die andere meiden. Vergelijk haar overwicht maar met die van Gianni Romme op de 10.000 meter. Wie in een marathon bij de vrouwen tweede wordt, heeft in feite gewonnen, zo moet je het zien.''

En dan neemt de zakelijkheid plotseling bezit van de man die de lach aan zijn kont heeft hangen. ,,Er komt toch wel een foto van Gretha bij het verhaal? Prachtig, een stuk in de krant, maar ik heb er meer belang bij dat de sponsor goed in beeld komt.'' Maar Hulzebosch gaat toch niet vertellen, dat Gretha's olympische ambities zijn gebaseerd op een reclamestunt? Besmuikt lachend: ,,Een beetje wel, hoewel dat niet het uitgangspunt was. Maar die extra reclame pikken we mooi mee.''

Gretha Smit houdt zich verre van die commerciële belangen. Zij krijgt de gelegenheid om zich eind december tijdens de trials in Heerenveen te kwalificeren voor de Winterspelen en die kans wil ze niet laten glippen.

Smit heeft er zelfs tijdelijk haar baan bij een bloemisterij in Staphorst voor opgezegd. Ze is vandaag aan haar laatste werkweek begonnen. Ze had geen keus. ,,We zitten voor de kerst en rond die tijd maak ik werkdagen van 's ochtens acht tot 's avonds tien. Dat red ik gewoon niet. Die kwalificatiewedstrijden doe ik goed of anders niets. Deze kans krijg ik maar één keer. Bovendien heb ik niets te verliezen. En bloemstukjes kan ik mijn hele leven nog maken.''

Uit sportief oogpunt een keus die haar trainer Egbert Post kan appreciëren. De Groninger is in zekere zin de animator van het olympische plan. Hij kreeg de marathonschaatsster zover om eens een vijf kilometer te proberen. ,,Ik wist dat ze dat zou kunnen, maar daarvoor had ik wel de bevestiging nodig'', aldus Post, die niet vreemd opkeek dat zijn pupil in Groningen soepel naar een tijd van 7.30,50 gleed, terwijl een week eerder op dezelfde baan Tonny de Jong Nederlands afstandskampioen was geworden in 7.33,60.

Gretha Smit was evenmin verbaasd. Ze heeft een junior-verleden als langebaanschaatsster en bleek dat specialisme nog niet te zijn verleerd. Maar Olympische Spelen was op dat moment wel het laatste waar ze aan dacht. ,,Dat begon pas bij me te leven toen er over die tijd werd gesproken en geschreven. Dan ga je toch eens nadenken. Misschien kan het toch wel? En nu ik mag meedoen aan de kwalificatiewedstrijden, vind ik het prachtig. Ik ben ontzettend blij dat ik die kans krijg.''

De marathonschaatsster ziet zich geenszins als een indringster. Oprecht verbaasd: ,,Nee, helemaal niet. Ik heb vroeger altijd met Renate Groenewold en die andere meiden geschaatst. Zij kozen voor de langebaan, ik voor de marathon. Maar ik train er ook hard voor. Je hoort mij niet zeggen, dat ik beter ben dan die meiden. Of dat zij niet goed rijden. Dat is niet zo. Die meiden rijden super. Maar ik hoef mezelf ook niet weg te cijferen.''

Dat is voor Erik Hulzebosch op voorhand al geen vraag meer. Met een grote stelligheid: ,,Gretha gaat naar de Olympische Spelen, daar ben ik van overtuigd. Ze kwalificeert zich zeker voor de 5.000 meter en misschien ook wel voor de 3.000 meter. Ik denk dat ze beter is dan al die langebaanschaatssters. Vergis je niet, hè, dat skeeleren en marathonschaatsen heeft haar beresterk gemaakt. En wat zijn nu twaalf rondjes? Man, dat is toch niks. Als we bij het marathonschaatsen nog twaalf ronden moeten, zit de wedstrijd er voor ons gevoel bijna op.''

Zo uitgesproken als Hulzebosch is trainer Post niet. Hij wil Gretha Smit niet onnodig onder druk zetten, maar laat tussen de regels doorschemeren, dat hij de kans op plaatsing voor `Salt Lake City' groot acht. Er zal de komende maand alleen op onderdelen schaafwerk moeten worden verricht. Haar bochtentechniek vereist nog enige verfijning en de start op klapschaatsen zal geoefend moeten worden. Maar een schema rijden hoeft Post haar niet meer te leren. ,,Ze had tijdens haar vijf kilometer in Groningen in de laatste vijf ronden een verval van minder dan één seconden'', vertelt hij vol bewondering.

Zijn respect geldt ook de persoon Gretha Smit, met wie hij dit jaar overigens voor het eerst samenwerkt. Post: ,,Gretha schaatst omdat ze de sport zo mooi vindt. De motivatie komt recht uit haar hart; ze is puur natuur. Ze zorgt ook altijd voor strijd. En vergis je niet, ze is heel serieus met haar sport bezig. Ze weet precies wat ze aan het doen is.''

Maar op z'n tijd zorgt ze voor de broodnodige ontspanning. Volgens Hulzebosch kan zijn schoonzus zich moeiteloos in een feestbeest transformeren. Lachend: ,,Gretha is een gezelligheidsdier. je drinkt haar niet onder tafel. Als je in een kroeg een vrouw keihard met een accent ,,tien bier'' hoort schreeuwen, is dat Gretha.''

Maar tot de olympische trials zal er weinig gefeest kunnen worden. Gretha Smit wil zich later niet het verwijt hoeven maken, dat een eventuele mislukking aan een slechte voorbereiding is te wijten. ,,Om naar de Spelen te kunnen, moet ik in december gewoon verschrikkelijk hard schaatsen'', beseft de boerendochter zich terdege. ,,Maar als ik me plaats voor de 5.000 meter ben ik er nog niet, want de internationale regels schrijven voor, dat ik ook nog de 3.000 in een officiële wedstrijd onder de 4.18,00 moet rijden. Dat hoeft overigens niet per se in Heerenveen. Dat kan eventueel ook later elders, bijvoorbeeld op het snelle ijs van Calgary.''

Heeft Gretha Smit al reacties uit het langebaankamp gehad? ,,Zo links en rechts hoor je wel wat. Maar als er kritiek is, lig ik daar niet wakker van. Je moet altijd jezelf blijven en vooral niet reageren op alles wat gezegd en geschreven wordt. Ik weet zelf wel beter. Toch? Je kan wel van alles gaan roepen, maar daar wordt het niet beter van. Je moet jezelf eerst bewijzen. Dan kunnen we verder zien.''

    • Henk Stouwdam