Flight: een zeldzaam opgewekte opera

Niet eerder produceerde de Nationale Reisopera een voorstelling waarom zo vaak, luid en smakelijk werd gelachen als bij de drieakter Flight (1998) van de Britse componist Jonathan Dove. Flight ging in 1998 met veel succes in première op het operafestival in Glyndebourne, waarop Reisopera-intendant Guus Mostart de voorstelling in de oorspronkelijke regie van Richard Jones, dirigent David Parry en deels dezelfde cast invloog voor de Nederlandse première, dit weekeinde in het nieuwe Rabotheater in Hengelo.

Het libretto van Flight lijkt op papier evenzeer sleets als het in de praktijk snedig blijkt. Een vluchteling strandt zonder papieren op een luchthaven - in die zin is Flight duidelijk een opera van vóór 11 september - en spendeert daar een etmaal in de wachtruimte met een bont allegaartje vertraagde reizigers.

Het ingedutte stel Bill (Richard Coxon) en Tina (Machteld Baumans) tracht de liefde met een tripje nieuw leven in te blazen en zeult rond met de vuistdikke relatiebijbel Love and sex in many variations. Een middelbare vrouw - krachtig gezongen en kwetsbaar gespeeld door Nuala Wills - wacht op haar vakantievriendje. Het keurige diplomatenstel - prima rollen van Reisopera-veteranen Hubert Claessens en Annelies Lamm - kibbelt over de standplaats en de baby-op-komst. Ontbrander van de handeling is de vluchteling, die de wachtenden hun verlangens ontlokt, met een toverkiezel valse hoop verschaft en dat uiteindelijk bekoopt met een bastonnade in de traditie van de opera buffa.

Flight doet in de mengeling van komedie, fantasy en drama diffuus aan. Dat verhindert echter niet dat de in Engeland soms fel bekritiseerde sitcom-achtige lichtvoetigheid onder regie van Richard Jones in deze voorstelling uitstekend werkt.

Flight zich laat aanzien als pretentieloos muziektheatraal circus met véél lach en een flintertje drama. Librettist April de Angelis schreef ritmisch pakkende, rijmende teksten (Hij: `feel so funny!' Zij: `Drinking on an empty tummy!') die bewijzen dat het voorhouden van een spiegel het beste recept voor humor is en blijft. De herkenbaarheid begint al bij de manier waarop de reizigers kordaat met hun bagagetrolleys over het podium stappen, en is tot in de service-with-a-smile van de stewards en elk ander detail in het volstrekt realistische decor uitgewerkt.

De muziek van Jonathan Dove, die de laatste repetities in Nederland zelf bijwoonde, is zoet en vloeibaar op het nu eens filmische, dan weer musical-achtige af. Soms erg hoorbaar zijn de reminiscenties aan Britten en Bernstein met een sappige samba waar het verhaal dat vereist.

De grens van het kitscherige zou daarbij gemakkelijk in zicht kunnen komen, ware het niet dat de wisselwerking tussen muziek en tekst, klank en dramaturgie in Flight klopt, tikt en scharniert als een klok. De stemtypen van de personages sluiten aan bij de karakters, de zanglijnen zijn steeds met veel liefde en kundigheid geschreven - in die zin is Flight een opera in de beste Britse traditie.

In de bak bewijst het Noordhollands Philharmonisch zich onder David Parry's hoorbaar ervaren handen met oplettend en meeslepend spel. Flight is niettemin de laatste muziektheatervoorstelling die het NPO onder eigen naam verzorgt, voordat begin volgend jaar wordt gefuseerd met het Balletorkest.

In de uitstekende cast is het vooral de onwerkelijk pure countertenor van Christopher Robson (vluchteling) die de aandacht trekt en beklijft. Robsons stem is niet bijzonder lenig of onalledaags mooi, maar voor de rol van nergens bijhorende vluchteling is zijn timbre volmaakt in eerlijkheid en onbeholpenheid.

Sterk is ook de jonge Nederlandse bariton Quirijn de Lang. Hij ontving vrijdag na afloop van de première de Vriendenprijs voor zijn invulling van Papageno in Mozarts Die Zauberflöte en bewijst in Flight zijn onalledaagse theatrale begaafdheid opnieuw als een goedige, bruut bronstige en aalgladde steward.

Zo zijn er nog vele details die van deze opera een zeldzaam opwekkende voorstelling maken. Flight is geen meesterwerk, wél een aanrader.

Voorstelling: Flight van Jonathan Dove door de Nationale Reisopera, Noordhollands Philharmonisch Orkest o.l.v. David Parry m.m.v. Christopher Robson, Mary Hegarty, Richard Coxon, Quirijn de Lang e.a. Regie: Richard Jones; Geoffrey Dalton. Decors: Giles Cadle. Gezien: 23/11 Rabotheater, Hengelo. Herh.: 26/11 Rotterdam; 28/11 Breda; 30/11 Eindhoven; 4/12 Utrecht; 6/12 Groningen; 8/12 Maastricht, 10/12 Den Haag; 12/12 Arnhem; 16/12 Apeldoorn. Radio 4: 19/1.

    • Mischa Spel