Thuis, op straat of in de stal

De navelpiercing in de hoogzwangere buik is nog het meest zichtbare verschil met achttien jaar geleden toen Hoe bevalt Nederland voor het eerst werd uitgezonden en navels nog ongetooid waren. Misschien is het zelfs het meest pikante detail, want veel wordt er niet voor de camera bevallen in deze terugblik op 18 jaar verloskundige geschiedenis in Nederland. De bloederige baby die zijn moeder voor het oog van de camera verlaat, is inmiddels achttien en vertelt wat hij ervan vindt dat hij is vereeuwigd op het moment dat hij het levenslicht zag.

Bevallen scoort, en sinds SBS6 de serie De bevalling is gaan uitzenden, is gebleken dat veel vrouwen bereid zijn de intimiteit rond de geboorte prijs te geven. In deze reprise van Hoe bevalt Nederland, de eerste van een serie van zes die wordt gepresenteerd door Pia Dijkstra, vertellen vrouwen hoe hun bevalling is verlopen. Zoals de moeder die haar derde kind baarde zonder dat ze wist dat ze zwanger was. Ze had nooit de baby voelen bewegen en werd op straat door weeën overvallen terwijl haar man naar voetbal aan het kijken was. ,,Ik had de broek nog aan de knieën hangen.''

Zoals de boerin die komt vertellen hoe ze vlak voor het melken werd opgeschrikt door het breken van de vliezen en vervolgens in haar eentje – haar man was nog op het land – haar kind baarde. ,,Ik ben gaan hurken, zodat de baby niet te diep zou vallen.''

De programmamakers hebben zich niet laten verleiden – of de moeite niet genomen – om voor deze uitzending een bevalling te filmen. Misschien omdat ze zich realiseerden dat barende vrouwen van alle tijden zijn en een `eigentijdse' bevalling weinig zou toevoegen aan de beelden van achttien jaar geleden. Wel geven ze een aardig overzicht van wat er in deze periode wél is veranderd, aan de hand van een enquête onder negenhonderd recent bevallen vrouwen. De resultaten werden vergeleken met eenzelfde onderzoek achttien jaar geleden.

De thuisbevalling, waarmee Nederland zich onderscheidt van andere westerse landen waar de bevalling standaard in het ziekenhuis plaatsvindt, heeft terrein verloren. Beviel in 1983 nog ruim 35 procent van de vrouwen thuis, nu is dat 30,8 procent. Gynaecologen grijpen vaker naar het mes, en ook het aantal ingrepen is gestegen.

De medische technologie rukt op, ook in Nederland, dat internationaal nog gezien wordt als bastion van de `natuurlijke' bevalling. De verloskundigen in de uitzending wijten dat voor een belangrijk deel aan het tekort aan vroedvrouwen, die daardoor sneller vrouwen naar het ziekenhuis sturen.

Het kraamhotel heeft – met blauwe muisjes op de traditionele beschuit – zijn intrede gedaan op plaatsen waar verloskundigen en groupe hun verlostas aan de wilgen hingen, zoals in Purmerend. De diehards onder de verloskundigen zien dat als een tijdelijke oplossing en denken dat de thuisbevalling in haar oude glorie terugkomt als het tekort aan vroedvrouwen is opgeheven. Anderen zien in het kraamhotel een gemak dat de vroedvrouw dient en de barende vrouw niet onwelgevallig is. In hoeverre de thuisbevalling tegen de stormen bestand zal zijn, moet blijken als over achttien jaar een nieuwe serie wordt gemaakt.

Hoe bevalt Nederland?, AVRO, Ned.1, zaterdag, 21.52-22.33u.