Hollands Dagboek: Caroline Sarolea

Caroline Sarolea (37) begon tien jaar geleden als telefoniste inlichtingen buitenland bij KPN. Als voorzitter van de Centrale Ondernemingsraad sprak zij afgelopen week met directie en vakbonden over het geplande ontslag van 4.800 collega's. Sarolea is getrouwd met Kees en moeder van Evert (1).

Woensdag 14 november

Na alle hectiek van de afgelopen weken, heb ik eindelijk weer de kans om een dag thuis te zijn. Ik neem me voor mijn mobiele telefoon uit te zetten en af en toe de voicemail te beluisteren. Al snel zie ik mijn zoon Evert, anderhalf jaar oud, er met mijn mobieltje vandoor gaan. Zijn moeder na-apen die met de mobiele telefoon aan haar oor zit, behoort tot zijn favoriete spelletjes. In deze drukke tijden kan niemand je een betere spiegel voorhouden dan je eigen zoon.

Als hij slaapt, besluit ik mijn e-mail te lezen. Per dag komen er nog steeds tientallen mailtjes binnen van medewerkers van hoog tot laag in de organisatie, die blij zijn dat de Centrale Ondernemingsraad zo duidelijk zijn stem laat horen. Veel mensen zijn boos. Boos omdat er zoveel mensen ons bedrijf moeten verlaten, boos omdat ze het gevoel hebben dat het duidelijk mismanagement is geweest van de top, boos omdat er nog geen sociaal plan is. Eén monteur schrijft: `Ik spreek nu uit mijn hart, dat ik deze onzekerheid niet meer trek zo, wie en waar vallen de ontslagen. Wij hebben als kleine monteurtjes in deze grote KPN-wereld toch niks te vertellen!'

Ook uiten sommige medewerkers hun ongenoegen over de rol die de vakbonden tot nu toe spelen. `Heeft de Boston Consulting Group met de persoon Wijers nu een resultaat opgeleverd dat hun toekomstige inzet bij KPN veilig stelt', schrijft er iemand. En: `Wordt het rapport-Wijers nu soms als schaamlap naar de medewerkers gebruikt?'

Sommigen zeggen dat ze het vakbondselan van vroeger missen. Ik ben het daar wel mee eens: de spirit is eruit. Ik bedenk dat wij natuurlijk nooit zo'n vakbondstraditie hebben gehad als bijvoorbeeld Italië en Frankrijk. Maar bij een massaontslag als dit, verwacht je toch een krachtige bond die er voor het personeel staat en het onderste uit de kan probeert te halen.

Om half zes belt de buurman aan of ik even op zijn zieke kind kan passen, zodat hij de andere kinderen van de crèche kan halen. Evert vindt het altijd weer leuk om bij de buren te zijn, want daar staat een hoop ander interessant speelgoed. Het is een geluk dat we het goed met ze kunnen vinden.

's Avonds nog de bloemen water gegeven die ik vorige week van collega's had gekregen voor mijn mediaoptreden.

Donderdag

Vroeg met de trein naar Nunspeet voor een tweedaagse vergadering met de Centrale Ondernemingsraad. Het worden twee spannende dagen, want we gaan de adviesaanvraag `reductie 4.800 taken' behandelen. Onze organisatieadviseur, accountant en juridisch adviseur zullen ook aanwezig zijn. Bij aankomst hoor ik dat Scheepbouwer in de vergadering zal verschijnen om ons mondeling de informatie te geven waar we eerder om hadden gevraagd. Verder hoor ik dat de vakbonden onder druk worden gezet om voor het weekend een principe sociaal-akkoord af te sluiten. Zij willen de vrijdag gebruiken om hun kaderleden te consulteren, van wie een groot deel bij ons in de COR zit. Dat betekent dat wij ons programma moeten omgooien. Enfin, de druk op de ketel wordt groter en groter. Wij proberen ons als Centrale Ondernemingsraad niet gek te laten maken en ons zeker niet in een tijdsklem te laten plaatsen.

Dat de vakbonden al zo snel tot een principeakkoord willen komen, snap ik niet. De financiële positie van het bedrijf is uitermate belabberd. Dat weet iedereen. Maar wil KPN gered worden, dan zal er eerst een nieuw fundament gelegd moeten worden, dat zowel intern als extern glashelder moet zijn. Met andere woorden, er moet een heldere strategie zijn en de cijfers moeten transparant gepresenteerd worden. Als Centrale Ondernemingsraad zijn we nu bezig dát op tafel te krijgen. Zolang dat er niet is, lijkt me het als vakbond moeilijk om over een sociaal plan te onderhandelen.

De dag verloopt hectisch en gespannen. Een heftige verkoudheid beroert bovendien mijn neus en geeft af en toe een snotterig tintje aan de vergadering.

Om voor het slapen nog even wat anders aan mijn hoofd te hebben, lees ik in bed nog een preek van mijn broer Wiert die zijn niet-meer-zo-gelovige zus af en toe via elektronische weg laat weten waar hij het zondagochtend op de kansel over heeft.

Elf september heeft de kerk blijkbaar niet onberoerd gelaten. In zijn preek overdenkt hij de consequenties van het fundamentalisme voor het christelijk geloof. Alle monotheïstische godsdiensten zijn vatbaar voor gelovigen die God voor hun gewelddadig karretje spannen. Met de gelijkenis van de tollenaar en de farizeeër laat hij zien dat zijn geloof ook een andere kant heeft. Zelfs Kees, een agnost pur sang, vindt het een mooi verhaal.

Vrijdag

Samen met de juridisch adviseur bepalen we de strategie van de Centrale Ondernemingsraad voor de komende week. Het is een geluk dat we zeer kundige adviseurs hebben, die niet over één nacht ijs gaan en ons telkens weer van goede informatie voorzien.

's Middags praten de kaderleden van de AbvaKabo over het naderende principeakkoord van het sociale plan. Qua inhoud lijkt het op het eerste gezicht niet slecht. Toch blijf ik me er over verbazen dat de vakbonden zo snel door de bocht gaan.

Kees en Evert staan me om vier uur op te wachten in Nunspeet. Met oude vrienden van mij uit Rotterdam gaan we naar een weekendhuisje in Uddel. Elk jaar gaan we met z'n twaalven (inclusief 4 kinderen) een weekendje eropuit. Dat het huisje midden op de `Bible Belt' ligt, wordt al snel duidelijk door de afwezigheid van een tv, radio en telefoonverbinding. De slogan `KPN, altijd dichtbij', gaat nu dus even niet op. Echter, de eerste avond ontkom ik er niet aan het tóch over KPN te hebben.

Zaterdag

Om half acht 's ochtends gewekt door getimmer. Het hamertje-tik dat wij als speelgoed voor Evert hebben meegenomen, vindt vooral gretige aftrek bij de oudere kinderen. Het lijkt wel een timmerwerkplaats.

Na een uitgebreid ontbijt met traditioneel eieren met spek, gaan we met de hele groep wandelen. De herfsttinten zijn prachtig dit jaar. De kleuren, rood, geel en groen lopen vloeiend in elkaar over en maken het bos tot een waar sprookje. Pas 's middags, bij het zien van de voorpagina van Trouw, de enige redelijke krant die nog in het dorp te krijgen is, komt KPN weer in mijn herinnering.

's Avonds ontspint zich een heftige discussie over de verkiezingen volgend jaar. Onno kondigt aan volgend jaar bewust niet meer te gaan stemmen, omdat volgens hem alle partijen op elkaar lijken. De anderen buitelen over hem heen. Zoals Onno stelt dat de polarisatie uit de politiek verdwenen is, zo besef ik dat de scheidslijnen tussen vakbonden en bestuurders ook aan het vervagen zijn. Eén grijze massa?

Zondag

Omdat Evert net ligt te slapen als de anderen besluiten te gaan wandelen naar het Uddelermeer, blijf ik thuis. Ik begin te lezen in het boek De passievrucht van Karel Glastra van Loon. Het boeit meteen en ik leg het niet meer weg tot ik het uit heb. In het boek vertelt de vader zijn zoon: `De mensen nemen aan dat dingen kloppen omdat de een of andere autoriteit het hun gezegd heeft en omdat anderen ook zeggen dat het klopt. Of het ook écht klopt, of de dingen zijn zoals we geloven dat ze zijn, dat weten de meeste mensen helemaal niet. Dat mag je nooit vergeten.'

Deze woorden zijn goed aan mij besteed, want dat is ook de manier waarop ik thuis ben opgevoed. Met een moeder die een zeer groot rechtvaardigheidsgevoel en kritisch vermogen bezit en een vader die met een bepaalde lichtvoetigheid en humor de gezagsdragers beoordeelt, is er bij ons niet bepaald ingepompt dat je de autoriteiten altijd maar moet geloven.

Dat is nu ook de sfeer die binnen de Centrale Ondernemingsraad heerst. We geloven pas wat er gezegd wordt, als we de juiste informatie en argumenten hebben. En het blijft nog steeds moeilijk om deze zaken op tafel te krijgen, laat staan ze naar waarde te schatten. Ik begrijp nu beter hoe mijn andere broer Henri, advocaat, zich moet voelen als hij zich als een terriër vastbijt in een weerbarstige zaak.

Om zes uur zijn we weer thuis. Evert duikelt doodvermoeid zijn bedje in. Kees en ik kletsen nog wat na over het weekend en wat ik daarover in dit dagboek zal schrijven.

Maandag

Door de aanhoudende verkoudheid, ben ik mijn stem bijna kwijt. De fantastische collega's om mij heen nemen het praatwerk zo goed als mogelijk over.

Tussen mijn post op het werk vind ik een briefje van een groepsreisgenoot naar het Atlasgebergte die mij aanraadt om in deze barre tijden ook nog eens terug te denken aan de beklimming van de 4.000 meter hoge M'tghoun, vier jaar geleden. Tussen de bedrijven door even wegdromen kan inderdaad heel verfrissend werken.

Dinsdag

Deze dag weer overleg met verschillende partijen. Er komen veel vragen binnen over het sociale plan. Ook in de pers lees ik uiteenlopende commentaren.

's Middags hebben we met het dagelijks bestuur een gesprek met Scheepbouwer. Hij is duidelijk niet blij met de mening die wij in de media verkondigen. Het zij zo. Verder praten we over de inhoud van de adviesaanvraag en daar gaat het toch om.

Omdat mijn verkoudheid mij parten speelt, ga ik 's avonds niet naar de afspraak over de `task force' bij het ministerie van Sociale Zaken. De secretaris vervangt mij.

's Avonds belt Paula, een oude schoolvriendin van de middelbare school. Zij vertelt dat haar werkgever, De Doelen in Rotterdam, haar zonder duidelijke reden te kennen heeft gegeven dat ze daar niet kan blijven werken, ondanks het feit dat ze zeer tevreden waren over de inhoud van haar werk. Omdat ze uitzendkracht is, kan het formeel misschien wel, maar het getuigt niet van een personeelsbeleid waar je als bedrijf trots op kunt zijn.

Woensdag 21 november

Vandaag komen alle ondernemingsraadleden van KPN bij elkaar, zo'n hondervijftig in totaal. Op de autoradio hoor ik over de claimemissie. Nu snap ik waarom KPN zo'n haast had met het akkoord met de vakbonden. Er blijkt een hoop nieuwe informatie in de persmap te zitten.

De stemming wordt er niet beter op. We zijn blij dat de staat en de banken ons het vertrouwen geven, maar het is onvoorstelbaar dat er nog steeds geen strategisch plan op tafel ligt. Wel vernemen we dat er een `turn-around-plan' gaat komen. Wellicht is dit dan eindelijk het plan waar wij al weken om vragen. Zolang dit plan ons nog niet bekend is, besluiten we unaniem om de stop op alle adviestrajecten te continueren. Tevreden dat de eenheid binnen de medezeggenschap bewaard is gebleven, ga ik naar huis, weer een bos bloemen rijker.

Om even wat anders aan mijn hoofd te hebben, lees ik in bed nog een preek

    • Caroline Sarolea