Het opknippen van een koningspoedel

Loesje, van de slogans op de posters, viert vandaag haar achttiende verjaardag. Volwassen is zij al langer. De merchandising leverde dit jaar twee ton op.

In een torenkamer van Slot Loevestein nabij het Brabantse dorpje Poederoijen geven twee Loesje-leden een workshop op een studiedag voor speeltuinmedewerkers. De wind waait rond de toren, de kaarsen branden in de gietijzeren kroonluchter. Loesje-posters hangen met tape aan de muur.

Het begint rommelig. Deelnemers blijven binnendruppelen. Maar Loesje-leden Hanneke Beld en Geertje Jansen, beiden met roodgeverfd haar en in rode trui, gaan onverstoorbaar door. Beld (24) leidt de workshop. Zij is sinds april een van de zes betaalde parttime Loesje-medewerkers, de rest van de week geeft ze geschiedenis op een middelbare school voor jongeren die zich niet kunnen handhaven op reguliere opleidingen. Sinds elf jaar is ze bij Loesje actief.

De groep komt los na de eerste vraag: Vertel wat je nog eens graag wilt doen. ,,Een koningspoedel opknippen'', roept iemand. ,,Een maand terug in de tijd'', zegt een ander. Hierop volgt de opdracht om te associëren. De een schrijft een woord op, geeft het blaadje door en de volgende bedenkt er iets bij. Volgens hetzelfde procedé ontstaan ook de Loesje-teksten die uiteindelijk op posters verschijnen die her en der in steden worden opgeplakt. Hiervoor gaan de ongeveer twintig keurig geklede dertig-plussers vervolgens aan de slag. Ze noteren wat er in ze opkomt bij vooraf door hen bedachte onderwerpen als `ambtenaren', `veiligheid' en het van Loesje-mensen afkomstige `grotemensenspeeltuin'. De buurman gaat daarmee aan de slag en zo verder.

Loesje, begonnen als een clubje van linkse activisten, is al lang niet meer alleen van de posters op de elektriciteitshuisjes. Loesje bevindt zich op de zakelijke markt met workshops, op internet, in de boekhandel en cadeaushop, op muismatten, mokken en kussenslopen. Er zijn Loesje-afdelingen in onder meer Zweden, Mexico, Rusland en vooral Slovenië (honderd leden). Nederland telt al jaren zo'n zestig actieve en zevenhonderd betalende leden. Het hoofdkantoor is in Arnhem. Hier worden eens per maand acht nieuwe posters vervaardigd die landelijk worden verspreid.

In 1986 deed Loesje voor een keer mee aan de verkiezingen. De leden haalden met 13.966 stemmen geen zetel. Hoewel Loesje nu geen aspiraties meer heeft richting Den Haag, zijn de posterteksten politieker dan ooit. Zo luidt een recente: ,,Loonmatiging: Weg met het gedoogbeleid van de hoge lonen.'' Gezellige teksten, zoals Beld ze noemt, komen tegenwoordig minder voor. Loesje werd er groot mee: ,,Zou ze er wel eens eentje laten?'', met een plaatje van de koningin erbij.

Die gezellige teksten komen wel terug op de Loesje-merchandising die zorgt voor een groot deel van de inkomsten (namelijk twee ton) die de kosten van Loesje (dit jaar 338.593 gulden) sinds enige jaren dekken. Daarvoor was er nogal eens een tekort op de begroting bij deze vereniging die naar eigen zeggen nooit structurele subsidie ontving. Beld meent dat politieke teksten onmogelijk zijn op cadeau-artikelen: ,,Ze zijn niet tijdloos genoeg''. Loesje-leden hebben volgens haar geen moeite met deze commerciële activiteiten en volgens haar, ook niet de leden van het eerste uur.

De deelnemers van de workshop in Poederoijen (à 750 gulden) hebben na anderhalf uur schrijven teksten als: ,,Bureaucratie: je ooit afgevraagd hoeveel ambtenaren je nodig hebt voor één zandbak?'' Volgens Beld is het niet uitgesloten dat deze ook werkelijk op straat terechtkomt. Eens per maand kiezen verschillende Loesje-leden welke teksten het geschikst zijn.

    • Lukas Keijser