Europees kampioen

Tot voor kort kenden we de Spaanse stad Leon vooral van het jaarlijkse Advance Chess toernooi, de ignobele schaakvorm waar mensen computers mogen gebruiken. Sinds vorige week is het de stad waar Nederland kampioen van Europa werd. Zo zal de naam Leon voortleven in de Nederlandse schaakgeschiedenis naast die van heilige steden als Zandvoort, waar Euwe in 1935 de parel produceerde die dit jaar op een Nederlandse postzegel werd vastgelegd, of Mar del Plata, waar Timman in 1982 twee punten voor bleef op wereldkampioen Karpov.

De eerste keer dat Nederland een groot landenkampioenschap wint. Het is waar en het deed een beetje pijn om het te lezen, want het herinnerde me aan Haifa 1976, waar we de olympiade zouden hebben gewonnen als de man van Wales niet in de laatste ronde zijn glad gewonnen afgebroken partij tegen de Verenigde Staten op de eerste zet na de hervatting remise had gegeven.

Het mag de vreugde niet bederven. Er valt de laatste tijd veel goeds te vertellen over het Nederlandse schaak. Van Wely bij de toptien, Nederland kampioen van Europa, Timmerman de vijftiende wereldkampioen correspondentieschaak. Op dat gebied zit misschien nog een mooie verrassing in het vat, want het zestiende wereldkampioenschap zou wel eens gewonnen kunnen worden door de Rotterdammer Ruud Maliangkay. Hij staat een half punt achter op de Duitser Soltau, maar die heeft nog twee partijen lopen en Maliangkay nog drie.

Nederland won in Leon met anderhalve punt verschil, wat erg veel is, want vaak worden zulke wedstrijden door een half punt beslist of zelfs door een tie-break.

Nijboer zei dat hij in de laatste ronde al na een uur zag dat de buit binnen was. Gezegende adelaarsblik. Als ik achteraf de stellingen bekijk die na 25 zetten op de borden stonden, komt het me niet zo duidelijk voor.

Om kampioen te worden moest Nederland tegen Israël evenveel punten maken als concurrent Frankrijk tegen Duitsland. Van Wely ging verliezen van Gelfand, daar was niets meer aan te doen. Piket had tegen Smirin zijn dame gegeven tegen toren, loper en pion. Hij stond beter, maar een overwinning was nog ver weg. Tiviakov had tegen Sutovsky een `halve pion' meer, een pluspion die verdubbeld was. Kon gewonnen zijn, maar remise was ook heel goed mogelijk. Van den Doels eindspelvoordeel tegen Greenfeld leek beslissend. In het slechtste geval zou Nederland 2-2 maken.

Bij Frankrijk had Lautier, de meest succesvolle speler van het toernooi, ruimtevoordeel tegen Lutz. Bord vier was al remise gegeven en aan twee en drie had Duitsland voordeel.

Goed dat Robert Hübner meedeed. Hij heeft zijn loopbaan als profschaker opgegeven en, zoals hij het uitdrukt, `een eerlijk beroep' gevonden, technisch vertaler van handleidingen.

Net als Wittgenstein, met wie hij veel gemeen heeft, is Hübner een intellectueel asceet voor wie een eerlijk beroep alleen iets kan zijn dat duidelijk nut heeft en de geest vrij laat, als het zou kunnen noeste handarbeid. Hij voelt zich ook niet meer thuis in een schaakwereld waarin dopingcontroles worden uitgevoerd, maar voor dit toernooi wilde hij nog wel zijn opgespaarde vakantiedagen gebruiken.

Hij stond duidelijk beter in het eindspel, maar er waren ongelijke lopers. Helemaal zeker was de overwinning niet. En dat gold ook voor de partij van Hertneck, die met alle zware stukken op het bord een pion voor stond. Waarschijnlijk was het niet, maar in het slechtste geval zou Frankrijk een half punt meer kunnen halen dan Nederland. De optimistische adelaarsblik had het echter goed gezien en Nederland werd met ruime voorsprong kampioen.

Vandaag Europa, morgen de hele wereld. Loek van Wely kon zich gaan voorbereiden op de reis naar Moskou, waar over iets meer dan een week het wereldkampioenschap van de FIDE begint. Hij is de enige Nederlander daar en dat is een minder goed bericht over het Nederlandse schaak.

Wit Gelfand (Israël)-zwart Van Wely

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. g2-g3 c7-c6 4. Lf1-g2 d7-d5 5. c4xd5 c6xd5 6. Pb1-c3 Lf8-g7 7. Pg1-f3 0-0 8. Pf3-e5 e7-e6 9. 0-0 Pf6-d7 10. f2-f4 Pd7-b6 11. b2-b3 Ondanks de symmetrische pionnenstelling is dit lastig voor zwart. In de database zag ik wit 6 uit 7 scoren. 11...f7-f6 12. Pe5-d3 Tf8-f7 13. a2-a4 Pb8-c6 14. e2-e3 Ta8-b8 15. g3-g4 a7-a5 16. Lc1-a3 Lg7-f8 17. La3-c5 Kg8-g7 18. Ta1-c1 Lf8xc5 19. d4xc5 Pb6-a8 20. Pc3-b5 Pa8-c7 21. Dd1-e1 Pc7-a6 22. e3-e4 d5xe4 23. Lg2xe4 Tf7-d7 24. De1-c3 Zwart heeft de problemen niet op kunnen lossen, hij staat benard. Zijn volgende zet geeft wit de gelegenheid tot een beslissende combinatie. 24...b7-b6 25. Pd3-e5 Pc6xe5 26. f4xe5 Pa6xc5 Hij mag de c-pion niet door laten lopen en moet dus zijn koningsstelling laten ruïneren. 27. e5xf6+ Kg7-f7 28. Dc3-h3 Dd8-g8 29. Le4-c6 Td7-d3 Ook na 29...Td8 zou 30. Le8+ beslissen.

MdimMmkm

mMmMmlmg

MaImgAgm

aHbMmMmM

GmMmMmGm

mGmjmMmK

MmMmMmMA

mMDMmJFM

30. Lc6-e8+ Dit moest goed worden berekend, want de laatste pointe komt pas op de 35ste zet. 30...Kf7xe8 31. f6-f7+ Dg8xf7 32. Pb5-d6+ Td3xd6 33. Tf1xf7 Ke8xf7 34. Dh3xh7+ Kf7-e8 35. Dh7-c7 Zo wint wit nog een toren. 35...Td6-d4 36. Dc7xb8 Ke8-d7 37. h2-h3 Zwart gaf op.

Wit Piket-zwart Smirin (Israël)

1. d2-d4 d7-d6 2. c2-c4 e7-e5 3. Pg1-f3 e5-e4 4. Pf3-g5 f7-f5 5. g2-g3 Lf8-e7 6. Pg5-h3 c7-c6 7. Pb1-c3 Pg8-f6 8. Lf1-g2 d6-d5 9. c4xd5 c6xd5 10. Lc1-g5 Pf6-g8 Een nieuwe zet. Hij wil de verdediger van d5 niet laten afruilen. 11. Lg5xe7 Pg8xe7 12. Ph3-f4 Pb8-c6 13. e2-e3 0-0 14. h2-h4 Dd8-d6 15. Dd1-b3 Tf8-d8 16. a2-a3 b7-b6 17. Lg2-f1 Lc8-b7 Een ongemakkelijke stelling voor zwart waarin hij weinig kan doen en wit rustig zijn positie verbetert. 18. Ta1-c1 Ta8-c8 19. Lf1-e2 Kg8-h8 20. Ke1-f1 g7-g6 21. Kf1-g2 Kh8-g7 22. Db3-a4 a7-a6 23. Le2xa6 Dat kan moeilijk een offer genoemd worden. Wit krijgt voldoende materiaal voor de dame en zijn stelling bljft vast als een huis. 23...Tc8-a8 24. La6xb7 Ta8xa4 25. Pc3xa4 Pc6-a5 26. Lb7-a6 Td8-a8 27. La6-b5 Pa5-c4 27...Ta7 was een betere verdediging. 28. Tc1-c2 h7-h6 29. Pa4-c3 Pc4-a5 30. b2-b4 Pa5-b7

jmMmMmMm

mhmMbMfM

MaMeMmga

mImgmgmM

MAMAgBMA

AMBMAMAM

MmJmMALm

mMmMmMmJ

31. Pc3xd5 Pe7xd5 32. Pf4xd5 Dd6xd5 33. Tc2-c7+ Kg7-f8 34. Lb5-c4 Wint het stuk terug. Zwart gaf op. Een beetje vroeg, maar hij staat op den duur machteloos tegen de witte stukken.

    • Hans Ree