De vogelbestrijding

Op de A12 werd ik een tijdje geleden ingehaald door een wagen met het opschrift Bird Control Holland – worldwide experience with birdproblems. Bij het knooppunt Waterberg schoot hij de A50 op, richting Zwolle. Ik had geen flauw idee wat ze daar gingen doen, maar er was kennelijk haast bij.

Wereldwijde ervaring. Je vraagt je af wat daar tegenwoordig voor komt kijken en dat blijkt om te beginnen een overtollige slaapkamer in een uitbreiding van Eindhoven te zijn. Daar zet je een bureau, een computer en een archiefkast neer en vervolgens sla je je vleugels uit. Ze hebben leveranciers tot in Tasmanië, ze doen klussen tot op Curaçao en als straks de telefoon gaat is het iemand uit Ierland.

Dit is het administratieve hart van een bedrijf dat zich, vier man sterk, bezighoudt met het verjagen en weren van vogels. In Nederland hebben zo onderhand talloze mensen een dagtaak aan de bescherming van dieren, zij verdienen hun brood met het bestrijden ervan. En het één heeft direct met het ander te maken.

,,We roepen de problemen zelf over ons af'', zegt Claudia. ,,De mensen begrijpen de natuur niet meer, ze zijn te soft geworden. De spreeuwenstand bijvoorbeeld, die breidt zich maar uit, dat gaat de komende jaren echt tot horrorpraktijken leiden. En als je bedenkt dat het weinig had gescheeld of de stadsduif was tot een beschermde vogelsoort uitgeroepen...''

Claudia Kusters je zou kunnen zeggen dat de zorg voor onze bebouwde omgeving haar in het bloed zit. Haar vader had/heeft een bedrijf voor restauratie- en vochtweringswerkzaamheden. Zelf deed ze de sierteeltschool, lbo met veel plant- en dierkunde; tegenwoordig noemen ze het een groenschool.

Ze houdt van vogels. Ze interesseert zich in het bijzonder voor de vraag waarom ze zitten waar ze zitten. Want dat is toch altijd de kern van het conflict tussen mensen en vogels: vogelmest waar wij die niet willen hebben, vogelgeluiden waar wij die niet willen horen.

Samen met Stefan Mauriks zette ze in 1994 Bird Control Holland op poten. Stefan heeft een opleiding in metaal en elektro. Dat is een mooie aanvulling. Elektronica komt goed van pas in deze branche.

Zo hebben ze de spreeuwen uit een monumentale eik in de tuin van het Noordbrabants Museum in Den Bosch weten te verdrijven. Door er roofvogelgeluiden op los te laten. Dat vereist een geweldige geluidsdruk. Dat vereist de inzet van de meest geavanceerde technische middelen. Alle nuances van het roofvogelgeluid moeten worden gereproduceerd en die spreeuwen moeten bovendien denken dat het uit de lucht komt, niet uit een stelletje luidsprekers.

,,Acht procent van onze opdrachten'', zegt Claudia, ,,heeft met spreeuwen te maken. En 80 procent met duiven. Tweeduizend nesten in het Centraal Station van Utrecht, dat kon natuurlijk niet langer. Het station was een kweekvijver van duiven voor de hele stad.''

In zo'n geval kun je van Bird Control Holland een offerte vragen voor het schoonmaken van de locatie, het wegvangen van betrokken vogels en het plaatsen van voorzieningen om hun terugkeer te verhinderen. Op Utrecht CS zijn, een jaar of zes geleden alweer, alle mogelijke hoeken en gaten afgedicht. Op de lichtstraten boven de perrons is een elektromagnetisch pulssysteem aangebracht, dat op duiven hetzelfde effect heeft als schrikdraad op koeien. Dit systeem beslaat in totaal tweeduizend meter en behoeft uiteraard op gezette tijden onderhoud.

Claudia: ,,Als je nu op dat station drie duiven kunt vinden is het veel.''

Gevangen duiven, daar doen we niet geheimzinnig over, worden zo nodig gedood. Dat wil zeggen: bij geringde exemplaren, afgedwaalde postduiven stelt men zich eerst in verbinding met de rechtmatige eigenaar. Die zegt gewoonlijk: trek de kop er maar af. En dan gaan ze met de rest in de gaskist.

Claudia: ,,Je kunt ze wel naar de dierenarts brengen om ze een spuit te laten geven, maar dat kost 25 gulden per dier en dat is heus niet minder vervelend dan wat wij doen. Je moet alleen zorgen dat die kist in één klap volstroomt met CO2, zodat ze niet om zuurstof gaan vechten. Dan zijn ze binnen tien, vijftien seconden dood.''

Je moet trouwens niet geloven dat die stadsduiven een bruin leven hebben. `Uit eigen onderzoek is gebleken', lees ik in een prospectus van Bird Control Holland, `dat 60 procent van deze duiven zichtbare schade en/of afwijkingen vertonen, 80 procent zwaar ondervoed is en hierdoor 1/3 van het normale gewicht en omvang vertoont, 90 tot 100 procent één of meer parasieten draagt (1, Vlooien) (2, Mijten) (3, Teken) (4, Bloedluizen).' Dus nog een gevaar voor de volksgezondheid ook.

Intussen praat Claudia verder over het ophangen van netten en het plaatsen van stroken met metalen of plastic pennen, alles zowel afdoende als diervriendelijk, over de tact die nodig is om een kauwen- of roekenkolonie te verplaatsen en over de stille strijd die zich voltrekt tussen de directie en de bezoekers van een fameus pretpark in het zuiden des lands, de directie die haar gasten wil vrijwaren voor een agressieve bejegening door meeuwen, en die gasten zelf die wel nooit zullen ophouden met het leegschudden van hun broodzakjes in de kanovijver.

Zelfs huismussen kunnen een probleem zijn. Jawel. Het idee dat die bezig zijn uit ons land te verdwijnen – daar moet Claudia een beetje om lachen. ,,Elke manegehouder, elke kippenboer, elk graanverwerkend bedrijf, elke koeienboer heeft last van mussen. Toevallig hebben we net een nieuwe techniek ontwikkeld om mussen te weren uit een groot veevoederbedrijf in het Groene Hart. Nee, over de details mag ik nog niks zeggen.''

En dan hebben we het alleen nog maar gehad over de hinder die gróepen vogels opleveren. Maar één vogel kan al genoeg zijn om schade aan te richten. Neem het distributiecentrum van een elektronicafirma, een reusachtig gebouw vol kostbare apparatuur. Eén duif kan daar het alarm laten afgaan en dan moet dat hele magazijn worden doorzocht door de veiligheidsdienst, dat kost een vermogen.

De bestrijding van vogels dient zich te voltrekken binnen het kader van de Vogelwet en de Jachtwet, per 1 januari aanstaande binnen het kader van de nieuwe Flora- en Faunawet. Alleen die auto al waarmee we rondrijden, die wagen van Bird Control Holland, die is in feite afgeladen met verboden jachtmiddelen.

Voor elk procent moet ontheffing worden verkregen van het bureau LASER, dat ressorteert onder het ministerie van Landbouw. Dat vormt een flink stuk van de papierwinkel, jaarlijks tientallen aanvragen, en over elke aanvraag kan wel twee jaar lang worden nagedacht en gedelibereerd.

,,Eigenlijk'', zegt Claudia, ,,is het allemaal nogal slecht geregeld. Wij doen ons best om dit soort dingen netjes aan te pakken. Wij werken aan onze toekomst. Maar we lopen steeds tegen situaties op... dan willen gemeentelijke diensten, die nergens verstand van hebben, dat zelf doen, of ze nemen een beunhaas in de arm, of een plaatselijke jager... en daar komt altijd ellende van.''

,,En eigenlijk'', zegt ze, ,,moet je niet zeggen dat wij vogels bestrijden. Wij bestrijden geen vogels, wij bestrijden overlast.''

    • Koos van Zomeren