Strategische porno

In Saoedie-Arabië wordt porno als staatsgevaarlijk beschouwd. Wat dat aangaat is er niet zoveel verschil met het Nederland van nog maar veertig jaar geleden. Op de Rozengracht in Amsterdam was een tijdschriftenwinkel, de Univers, die `blaadjes met blote vrouwen' verkocht. De politie deed er regelmatig een inval. De belangrijkste publicaties van de Nederlandse verzetspers waren Chick en Candy. Er was een filmkeuring, een soort bloedraad die de schaar hanteerde. Toen kwam Vrij Nederland met de eerste seksadvertenties. Die markt is intussen volledig door De Telegraaf overgenomen. In dit ochtendblad schreef destijds Leo Riemens, naast de kerkelijke Torquemada's de meest fundamentalistische bestrijder van de gedrukte ontucht. Je zou het niet geloven als je nu een gemiddelde tijdschriftenwinkel binnenloopt; hier heersten Saoedische toestanden.Het beste boek dat ik erover ken is Wat niet mocht van Wim Hazeu.

De New York Times van 19 november meldt dat ongeveer een dozijn softwarebedrijven, waaronder een Nederlands, wedijvert om een opdracht van de Saoedische regering voor een computerprogramma dat het volk moet beschermen tegen porno op internet. Er is al zo'n censor in gebruik, de SmartFilter, geleverd door Secure Computing, maar het contract loopt in 2003 af. Intussen neemt de druk van de pornomakers toe. Per maand worden door de grenswachten van internet omstreeks 7.000 nieuwe aanvallen geregistreerd. De Saoedische liefhebbers vinden steeds weer andere sluipwegen. De SmartFilter dreigt te bezwijken, er moet iets sterkers komen. Met het nieuwe defensiecontract zijn miljoenen gemoeid.

Dit is een politiek-cultureel vraagstuk. Nederlandse bedrijven hebben ook met het euvel van porno kijken in werktijd te maken, maar dat is een juridisch-economische kwestie. De werknemer heeft een contract waarbij hij zich heeft verplicht het aantal uren per dag te doen waarvoor hij is aangenomen. Impliciet heeft hij voor die tijd dat is `de tijd van de baas' – afscheid genomen van zijn onbeperkt recht op informatie. Na kantoortijd kan hij weer doen wat hij wil. Daar heeft zijn bedrijf noch ons poldermodel iets van te vrezen.

In Saoedi-Arabië leeft de burger in sommige opzichten kennelijk het volledige etmaal in de tijd van de staat. Ook dat zou nog niet zozeer ons probleem zijn, als juist dit land niet onze grootste olieleverancier was en tegelijkertijd ervan wordt verdacht bescherming te verlenen aan mensen die geld geven aan het Al-Qaeda netwerk.

Na 11 september is alles veranderd. Secure Computing voelt onheil. In onze programma's, zegt een woordvoerder, betrachten we een strikte politieke neutraliteit. En als we ons gereedschap eenmaal hebben geleverd, kunnen we de eigenaar niet meer voorschrijven hoe hij het moet gebruiken. Ongeveer hetzelfde argument wordt gebruikt door de National Rifle Association die de vrije verkoop van alle vuurwapens verdedigt, al zijn het zware mitrailleurs. Je kunt na de transactie de eigenaar niet dwingen, zich tot hazen en konijnen te bepalen, vindt de NRA. En de praktijk bewijst dat inbrekers en aanranders erdoor worden afgeschrikt. Iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid. ,,Men kiest zichzelf'', zei Jean-Paul Sartre.

Organisaties die het vrije woord verdedigen zijn tegen: ,,Dit is strijdig met de Amerikaanse opvattingen van de vrijheid van meningsuiting. Maar het is ook zeer Amerikaans om geld te willen verdienen. Als er gekozen moet worden tussen het bestrijden van de censuur en winst maken, kiezen ze voor het laatste.'' Niet allemaal natuurlijk; en het is trouwens ook zeer Nederlands. In de Tachtigjarige Oorlog waren er al ondernemers die kruit en lood leverden aan de Spanjaarden. In de Koude Oorlog moest de industrie in het Westen rekening houden met een zeer lange lijst van grondstoffen, halffabrikaten en producten die niet aan de communisten mochten worden geleverd. De lijst was in Washington opgesteld. Wie ervan afweek kwam op de zwarte lijst.

Na de culturele revolutie van de jaren zestig is in het westen de porno eerst als het ware gedomesticeerd en daarna een van de belangrijkste producten van de vrije markt geworden. Wat je er verder van vindt hoort tot het gebied van je persoonlijke smaak. Na 11 september beseffen we weer dat in staten die hele of halve theocratieën zijn de porno nog binnen de staatsgevaarlijke context ligt en een van de fronten is van wat we meer en meer the clash of civilisations noemen. Ik denk dat als Samuel Huntington, schrijver van het gelijknamige boek, zich ergens vergist, het hier is. De import van Coca-Cola en de Big Mac kun je verbieden, en het verbod gemakkelijk controleren. Wat via internet binnensijpelt valt niet te stoppen. Dat komt door het grote begeren. En als er ergens een ontmoeting tussen de culturen is, dan hier. De filterfabrikanten en hun opdrachtgevers gaan de strijd verliezen.