Paleo-porno

Wetenschappelijke belangstelling is synoniem aan bloeddorst, tenminste in de ogen van veel televisiemakers. Pas als het bloed in het rond spat, gaan massa's mensen kijken. En ik moet bekennen dat ook ik mijn ogen niet kan afhouden van een tijger die een schuwe antilope bespringt en vervolgens met zijn brullende collega's aan stukken trekt en opeet, terwijl het bloed uit de bekken druipt. Als het maar om dieren gaat en niet om mensen. Ik ben soort-chauvinist. Ook dierenseks hoort tot de toppers, eerst de gevechten en vervolgens de triomf van het overwinnende mannetje. Zo leren wij de natuur kennen. Bio-porno.

Van de doodse paleontologie heeft BBC1 een spectaculair festijn gemaakt door de fossielen in geanimeerde vorm tot leven te wekken, eerst in Walking with Dinosaurs nu elke donderdag in Walking with Beasts. Ik wil het niet missen. De spanningsboog komt vaak van een hongerige prehistorische vleeseter die de hele uitzending op zoek is naar prooi. Voor de definitieve eetorgie moet je tot het einde blijven kijken. Paleo-porno. Ondertussen wordt de kijker geprikkeld met dreigingen en mislukte pogingen om een dier te verschalken.

Het zoogdiertijdperk is nu aan de beurt en als voorafje werd gisteren het grootste roofzoogdier uit de geschiedenis op hoeven geserveerd, de andrewsarchus, die een wanhopig wegspartelende reuzenschildpad verslond. Het hoofdverhaal was een zwangere basilosaurus, een enorme slangenhaai, die alle lagunes afstruinde voor iets eetbaars. Aapjes in de bomen begonnen angstig te krijsen toen ze vanuit bomen zijn donkere slagschaduw onder water voorbij zagen komen, maar de logge onder water grazende zeeolifanten even verderop reageerden niet. Onverstandig.

Op het land graasden enorme bronthoteres, saurus-achtige zoogdieren. Het lijkt wel of ze enorme bekken hebben maar de ogen zitten op de plaats waar anders de neusgaten horen, helemaal vooraan en daarboven is weinig ruimte over voor hersentjes. Door klimaatverandering hebben ze het niet overleefd. Aan het einde van het eoceentijdperk droogde het land uit en de bronthoteres verhongerden. Antarctica bevroor en golfstromen werden verlegd. Twintig procent van alle soorten stierf uit. Dat kwam niet door menselijk ingrijpen maar door de natuur zelf. Alleen al om die bescheidenheid te leren is de BBC-serie nuttig. Je ziet enorme effecten van klimaatveranderingen. Zelfs als de hersenen van de bronthoteres dankzij de evolutie waren gegroeid en ze een Kyoto-conferentie op touw hadden gezet zou dat niets hebben uitgehaald.

Het aandeel van de mens in de veranderingen van de natuur is moeilijk uit te maken, bevestigde gisteren een met microscopische algengroei geïllustreerde aflevering van Noorderlicht. Geportretteerd werd het werk van de Amsterdamse bioloog Jeff Huisman, internationaal bekend om zijn onderzoek in fytoplankton. Dat groeit zo snel dat de evolutie van soorten goed valt te volgen. Huisman zei dat de natuur zich zo chaotisch ontwikkelt dat niet valt te bepalen of een bepaalde soort door menselijke tussenkomst of vanzelf aan zijn einde komt. In computerrekenmodellen volgde hij vijf soorten die van het zelfde voedsel afhankelijk zijn en door een toevallige verandering in het onderlinge evenwicht stierven er twee uit. Wiskundige berekeningen kunnen leiden tot uitkomsten die tegen de intuïtie in gaan.

Al drie keer heb ik de zelfde apocalyptische beelden van het effect van een 100 meter hoge oceaan-golf op tv gezien, eerst op de BBC, later op RTL en twee weken geleden nog eens in Vara's De Ontdekking. Die golf zou ontstaan zodra een reeds losgeraakt stuk vulkaan bij een nieuwe uitbarsting op een van de Canarische eilanden in de oceaan valt. Dat het gebeurt, is zeker, wanneer weet niemand. In minder dan een dag steekt die golf de oceaan over en bereikt die de Amerikaanse kustgebieden waar steden als New York worden overspoeld. In fictieve beeldanimaties surft de camera op de top van de golf terwijl die Miami nadert en overspoelt. Later zien we de wolkenkrabbers nog eens onder water staan. Hoe betrekkelijk is de veiligheid van de huiskamer.