Mick Jacksons jongens blijven jongens

In romans over de oorlog wordt het onschuldig perspectief van kinderen vaak gebruikt om de gruwelijkheid des te duidelijker voor het voetlicht te brengen. In Mick Jacksons tweede roman Five Boys is het eigenlijk andersom: de oorlog vormt de context die duidelijk maakt hoe wreed kinderen kunnen zijn. Nu weten we al uit het werk van W.F. Hermans dat kinderen allesbehalve onschuldig zijn, maar ook Jackson – met zijn debuutroman The Underground Man werd hij in 1997 genomineerd voor de Booker Prize – weet dat subtiel duidelijk te maken.

De roman begint met Bobby, de stadsjongen die naar het platteland wordt gestuurd wanneer de oorlogsdreiging in Londen te groot wordt. Hij krijgt te maken met vijf leeftijdsgenoten die een hecht front vormen tegen alles wat vreemd is. In hun pogingen te bewijzen dat Bobby een spion is, wordt deze aanvankelijk erger mishandeld dan hem in het bedreigde Londen zou zijn overkomen. In het saaie dorpje vormen de jongens een vrijstaat, die aan flinke veranderingen onderhevig is wanneer een andere buitenstaander, de Bijenkoning geheten, op de proppen komt en de jongens als een ware rattenvanger van Harmelen met zich meelokt.

De confrontatie tussen de buitenstaander en de vertrouwde wereld is een belangrijk thema in deze roman. En wat is er dankbaarder dan dat aan de hand van een dorpsgemeenschap te laten zien. Met liefde voor detail beschrijft Jackson de mannen die zich met veel enthousiasme aanmelden voor het leger, omdat ze dolgraag hun land willen verdedigen, dan wel het dorp willen verlaten; de oude vrijsters die zich wanhopig afvragen of met de komst van de Amerikaanse soldaten hun laatste kans is aangebroken; een bange agent die zijn fiets demonteert om te voorkomen dat de vijand het voertuig in beslag neemt. Helaas kan hij het zadel niet meer terugvinden zodat hij er zelf alleen nog staand kleine stukjes mee kan fietsen.

Mick Jackson vertelt in Five Boys op een knappe manier verschillende verhalen tegelijk zonder expliciete verbanden te leggen – en die ongrijpbaarheid maakt de roman alleen maar overtuigender.

Mick Jackson: Five Boys. Faber and Faber, 241 blz. ƒ45,95

    • Toef Jaeger