Meer handen aan het bed, niet meer zorg

De forse uitbreiding van het aantal `handen aan het bed' in de verpleeg- en verzorgingshuizen heeft de afgelopen jaren niet geleid tot meer zorg.

Het ziekteverzuim nam met name in de verpleeghuizen sterker toe (tot zo'n 11 procent). Ook was er in 1999 door werktijdverkorting minder tijd per bewoner beschikbaar dan in 1996. Daarnaast blijft de deskundigheid van het personeel achter bij de vraag naar hulp. Dit geldt vooral voor de zorgbehoefte van psychogeriatrische patiënten.

Dit blijkt uit het onderzoek dat het in de ouderenzorg gespecialiseerde bureau Van Loveren & Partners heeft gedaan in opdracht van onder meer de koepel van verpleeg- en verzorgingshuizen Arcares en van de zorgverzekeraars. Volgens de onderzoekers is de kloof tussen de vraag naar zorg en het aanbod, gemeten in noodzakelijk geachte minuten dat iemand hulp moet krijgen, tussen 1996 en 1999 toegenomen. In de verzorgingshuizen is het verschil tussen het aantal minuten dat een bewoner hulp krijgt afgezet tegen de zorg die iemand nodig heeft gestegen van 7 tot 15,4 procent. De `zorgkloof' in de verpleeghuizen groeide van 6,6 tot 11 procent.

De groei is overigens minder dan in 1996 werd verwacht. Dit komt behalve door het extra geld dat in de sector is gestoken (zoals een miljard gulden voor het verminderen van de werkdruk) ook doordat ouderen vaker en langer thuis blijven wonen.

Uit het rapport Zorgkloof in verzorgings- en verpleeghuizen: een tussenbalans blijkt voorts dat er veel potentiële zorgminuten verloren gaan doordat een groot deel van het personeel in deeltijd werkt, waardoor relatief veel tijd aan de overdracht van diensten moet worden besteed. Door een groot personeelsverloop kost het ook veel tijd om (moeilijk te krijgen) nieuwe medewerkers in te werken.

Bovendien stromen de bewoners sneller door. Gemiddeld is er in een verpleeghuis in een jaar tijd een geheel nieuwe populatie (de meeste bewoners sterven er). In een verzorgingshuis wordt jaarlijks een kwart van de bewoners door nieuwkomers vervangen.

Zowel de komst als het vertrek leidt tot extra werkzaamheden en de tijd daaraan besteed kan niet in de directe hulp aan de zittende bewoners worden gegeven. Maar volgens de onderzoekers kan door een goede planning piekbelasting worden voorkomen.

De bewoners van verpleeg- en verzorgingshuizen zijn overigens redelijk tevreden over de hulp die zij krijgen, al zou de bejegening beter kunnen en zouden de hulpverleners minder gehaast moeten doen.

De personeelsleden zelf zijn ook wel tevreden, al vinden zij dat ze eigenlijk meer zouden moeten kunnen doen dan in de praktijk vaak mogelijk is. Zij vinden de psychische en de fysieke werkdruk hoog.

Er zouden 10.000 fulltime arbeidsplaatsen extra nodig zijn om het verschil in vraag en aanbod op te vangen. Arcares wil daarvoor bij de kabinetsformatie 800 miljoen gulden claimen. Maar als het ziekteverzuim wordt teruggebracht, kan ook met minder extra plaatsen worden volstaan.