Hoezo spiritueel? Mystiek!

Jongeren zijn gek op de muziek van de Haagse rockgroep Kane, maar critici hebben hun twijfels. ,,Niemand hoeft van Kane te houden, maar ik vraag wel een beetje respect.''

De Haagse rockgroep Kane, die vorige week donderdag een MTV Award voor `best national act' mee naar huis mocht nemen, wordt op handen gedragen door het TMF-publiek, maar is omstreden bij popjournalisten. Na het debuut As Long As You Want This, waar bijna 200.000 stuks van verkocht werden, komt de groep van zanger Dinand Woesthoff en gitarist Dennis van Leeuwen nu met een gewaagde tweede plaat. Op So Glad You Made It verbreedt de groep het nog altijd licht gezwollen rock-geluid met elektronica en mystiek.

Met een pet op zijn haar, dat in pieken geboetseerd lijkt te zijn, komt Dinand Woesthoff een Haags café binnen. Op zijn rechterarm is een soort slang getatoeëerd, op de andere een fikse streepjescode. ,,De barcode van de eerste plaat. Tien jaar in bandjes zitten, tien jaar sociale ellende en gezeik, werd bekroond met die plaat, die in drie weken goud werd: een overwinning na jaren worstelen. Toen heb ik die tatoeage laten zetten. Voor mij is het niet die barcode, voor mij is dat het moment dat ik deed wat iedereen mij afraadde, terwijl het toch het beste voor mij was. Die andere is ook een soort overwinning, de eerste die ik ooit liet zetten. Twintig keer die deur van die tattooshop in Thailand opendoen en dan toch daar gaan zitten. Een stuk onschuldiger. Dit is wat we doen. Het gaat me niet eens om succes, dit geeft me een goed gevoel en daar ben ik trots op.''

Dat telt voor hem meer dan de indrukwekkende verkoopcijfers van het debuut. ,,We gaan richting 200.000 verkochte exemplaren met die eerste plaat. Da's een boel, dat hadden wij ook niet verwacht. We maakten die plaat omdat we plezier in muziek hadden. Nergens anders om, want we hadden niks anders. In artistieke zin moesten we daar nu heel erg overheen. Verkoopcijfers zijn niet zaligmakend, hoor. Dit is gewoon mijn ding, als ik dat niet doe, loop ik mezelf voor de gek te houden. Maar als er nu ineens nog geen 10.000 platen van verkocht worden, als we door het grote publiek worden afgerekend, zo van: die Kane met dat getrip en dat mystieke geouwehoer: dan zou ik toch teleurgesteld zijn.''

Vooralsnog draagt het `grote publiek' de band op handen. Maar gezien de uiterst wisselende reacties die So Glad You Made It tot nu toe opriep, komt het met de Nederlandse muziekkritiek niet meer goed. De band wordt in die kringen wel bestempeld als een marketing-instrument van de platenmaatschappij, als goed verkoopbare tweederangs TMF-grunge. ,,Dat beeld klopt wel, maar alleen qua verkoop. We staan echt niet alleen te spelen voor kids van vijftien. Die indruk krijg je als je ziet dat Kane allerlei TMF-Awards en MTV-Awards mee naar huis sleept. Maar onderzoek eerst eens hoe het echt in elkaar steekt.

,,Ik vind het niet erg om aangevallen te worden, zolang het maar onderbouwd is. Je kunt van ons zeggen wat je wilt, maar we gaan er wel voor. Als wij onheus bekritiseerd worden, op grond van een subjectieve anti-houding, kan ik niet anders dan terugvechten, met woorden dan. Maar als je gelijk hebt, krijg je dat ook van mij. Natuurlijk stond er op Pinkpop een zangertje dat zichzelf waanzinnig overschreeuwde en een band die bijna in de broek scheet van angst en zichzelf heel erg voorbijspeelde. Maar er gebeurde wel wat, er stonden 40.000 man uit hun dak te gaan. Maar dat is mijn subjectiviteit. Niemand hoeft van Kane te houden, hoor. Maar ik vraag wel een beetje respect.''

Opgefokt gedoe

Ook toen Kane bijna twee jaar geleden op het Groninger Noorderslag-festival speelde, scherpte menige journalist de pen. Hoe graag de organisatie ook wil, Kane zal het voortaan mijden. ,,Zo'n festival is echt iets voor platenmaatschappijen en journalisten. Een enorm opgefokt gedoe, daar voelden wij ons helemaal niet prettig. En als we de Popprijs zouden winnen die daar elk jaar wordt uitgereikt, tja. Ik zeg niet dat we 'm zouden weigeren, maar we gaan er niet spelen.''

Kane is nu eenmaal niet het geijkte jongensboekenverhaal van vijf vrienden die een bandje beginnen. Het is wel een jongensboek, zegt Woesthoff, maar niet dát boek. De groep gaat welbewust in tegen het traditionele bandjesverhaal. In artistiek opzicht ligt het zwaartepunt bij Woesthoff, maar Kane is, benadrukt hij, géén veredeld soloproject. ,,Twee jongens ontmoeten elkaar en het klikt, dat is het verhaal. Alleen: twee jongens zijn nog geen band, dat moet zich gaandeweg vormen. En dat is het nu wel. Er zijn altijd mensen die meer beslissingen nemen dan anderen. Wij noemen het beestje bij de naam.'' Een voorbeeld: gitarist Tony Cornelissen krijgt op de hoes wel de credits voor een aantal arrangementen, maar hij speelt niet mee. ,,We kwamen erachter dat hij niet de goede persoon was voor de gitaarpartijen op deze plaat. Hij kwam er zelf mee. We moesten over een maand de studio in, die kun je niet effe opschuiven. Dan heb je het over druk. Dus hebben we iemand anders erbij gevraagd, Paul-Jan Bakker die eerder bij Anouk speelde, en dat werkte. Qua budget was het niet mogelijk om Tony er in de studio bij te houden. Maar hij is wel gewoon mee op tour. Met drie gitaristen, helemaal te gek. Iedereen heeft daar zijn draai in gevonden.''

So Glad You Made It laat een indrukwekkende sprong vooruit horen ten opzichte van het grotendeels met sessiemuzikanten gemaakte debuut waarop Woesthoff zich regelmatig overschreeuwde en de muziek een aftreksel van grunge-achtige groepen als Pearl Jam en Bush leek. De nieuwe cd is nog altijd niet de alleroorspronkelijkste plaat denkbaar, maar de groep vertoont veel durf in soms lang uitgesponnen nummers. Woesthoff is nog steeds intens aanwezig, maar weet zich nu ook in te houden in gedragen melodielijnen. De rol van elektronica is opmerkelijk, met als toppunt het minutenlang voortzwevende, ambient-achtige intro van slotnummer `What If'. En dat terwijl er op As Long As You Want This nog niet eens een toetseninstrument te bekennen was. ,,Géén toetsen, zo dacht ik er eerst over. Dat is toch goed, hè, oogkleppen af. Ik laat me niet meer definiëren door het hokje rock, maar door het moment.''

De paradox is dat deze plaat, die zozeer lijkt te drijven op studioconstructies en de computer, het gevolg is van tweeënhalf jaar live spelen, zegt Woesthoff. ,,Gaandeweg werd duidelijk dat we het hele hoekige van de eerste plaat, dat gitaar-drums-bas-ding, gingen verbreden. We doen nu rustig een minuut of twaalf over bepaalde nummers. `Waiting Waiting' hebben we live wel eens weten op te rekken tot zo'n zestien minuten. En wel zo dat de boel op zijn kop stond. Maar er moet een lijn in zitten, het moet spannend blijven. Dat lukt je alleen als er een zekere chemie in de band zit, dan kun je dat soort trips maken. Datzelfde trippende gehalte zit ook op deze plaat.''

Achter in aanleg gespierde rocksongs, hemelbestormende ballads of introverte sfeerstukken zeilen abstracte geluiden binnen. Flarden stem of drums keren, vervormd tot een bijna vluchtig geluid, terug als een ijle herinnering. ,,Het moest iets heel natuurlijks worden. Er zijn maar heel weinig platen met deze benadering, vind ik, waar het helemaal klopt. Meestal worden er achteraf wat loops ingemixt en dat is het dan.''

De remedie van Kane was om technicus Reyn Ouwehand met zijn computer gewoon in het scheppingsproces op te nemen. ,,Hij stond in hetzelfde rondje in de oefenruimte als de rest van ons, alleen speelde hij geen gitaar maar computer. Het is natuurlijk een nieuw instrument, met oneindig veel mogelijkheden. Je loopt jezelf snel voorbij en dat moesten we zien te voorkomen. Zo kwam het in een soort ervaringstraject terecht, zodat er toch heel tricky dingen op de plaat staan. `Mother' is daar een mooi voorbeeld van, daar komt halverwege heel rigoureus een gabberhouse-achtig geluid binnen. Nee, dat kan niet, dachten we allemaal. Maar waarom kan dat niet? Omdat je het niet gewend bent. Dan moet je er maar aan wennen en dan kijken of het nog steeds goed is.''

Trancegevoel

Het `trippende' karakter van de muziek komt voor een deel uit Woesthoffs verleden als enthousiast deelnemer aan de house-scene, zegt hij. ,,House is de muziek van het oergevoel, het kan een trancegevoel teweegbrengen. Het repeterende element van het slaan op de trommel. Dat kan je helemaal meetrekken. Het manco van house is dat er weinig echt blijvende liedjes zijn. De kracht van een liedje op je gitaar is dat je dan met drie akkoorden een verhaal kunt vertellen. Dat wilden we samenbrengen.''

Tegenwoordig wordt Kane wel vergeleken met groepen als U2 en Live. Vooral het `spirituele' aspect van die bands zou bij Kane aanslaan. Spiritueel? Een raar woord, vindt Woesthoff. De religieuze connotaties daarvan bevallen hem niet. ,,Dat gevoel zit er helemaal niet in. Er zitten verschillende lagen in deze plaat, er zit diepte in. Iets geheimzinnigs, sprookjesachtig af en toe. Mystiek, zou dat een beter woord zijn? Ik probeer zo kritisch mogelijk tegenover mezelf te zijn en mezelf te vinden, de hele tijd. Hoe moeilijk het ook lijkt, in mijn positie. Alsof Circus Renz langskomt en je krijgt te horen dat jij daar de hoofdact bent. Na tweeëneenhalf jaar circus voel ik een soort rust in mij. Ik hou van die druk, hoe meer hoe beter. Misschien dat er op die manier iets van berusting in de plaat zit.''

Als dat zo is, is die berusting in de zuiverste staat te vinden in de eerste vijf minuten van `What If', het slotnummer: een statisch klinkende soundscape, waarin de luisteraar zich waant onder een wolkenhemel die heel langzaam van kleur en vorm verschiet. ,,Het meest mystieke moment van de plaat. Het nummer gaat over iemand die in een trip zit en zich afvraagt: waarom kan ik hier niet blijven, wat zou er gebeuren als ik wel bleef? Zouden ze me dan missen? Eigenlijk gaat de hele plaat daarover. Dat heftige gevoel van die trip wou ik overbrengen, je laten onderdompelen in geluiden. Die komen allemaal uit de nummers van de plaat, bewerkt en op hun kop gezet. Alles wat je hoort is de plaat daarvoor, een soort samenvatting daarvan.''

Soms draagt Woesthoff een T-shirt met de geuzennaam `indo' erop. ,,Mijn vader is Indisch. Bij ons stond altijd het soort muziek op dat bij Indische mensen heel populair is. Country, en ook echt Indische groepen als de Tielman Brothers. Zoiets vormt je, of je nu wil of niet. In `Let It Be' van de nieuwe plaat hoor ik Emmylou Harris, Hank Williams en Freddy Fender, dat is de inspiratiebron geweest. Als je tien jaar geleden had gezegd dat ik nog eens geïnspireerd zou worden door Freddy Fender, had ik je voor gek verklaard. Verschrikkelijk vond ik dat. Ik wil niet als een ouwe lul klinken, maar als je ouder wordt, leer je dat soort dingen wel waarderen. Dat is mijn achtergrond, dat is wat je bent. Een soort overlevering is dat dan, dat voelt heel prettig.''

Kane: As Long As You Want This (BMG 74321 888432)

Tournee: 25/11 en 26/11 Anton Philips Den Haag, 29/11 en 30/11 Vredenburg Utrecht, 2/12 Oosterpoort Groningen, 7/12 Vereeniging Nijmegen, 10/12 Chassé Breda, 12/12 Hanenhof Geleen.

    • Jacob Haagsma