Eén keer ja is genoeg

`Eén keer ja is genoeg' vindt een deputaatschap, een officiële onderzoeksgroep, van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt). Voor de tweede keer trouwen voor de kerk moet volgens hen niet mogen. En een echtscheiding of hertrouwen past niet bij ,,de stijl van het koninkrijk van Jezus Christus''. Maar volgens dominee Joost Smit van de Opstandingskerk in Brunssum (Limburg), lid van het deputaatschap, gebeurt dat in de gereformeerd-vrijgemaakte praktijk toch veel. ,,Want soms is het gewoon beter als een echtpaar uit elkaar gaat'', zo redeneert hij.

Een en ander is nogal tegenstrijdig dat vindt de dominee eigenlijk ook. ,,Ja, er is een kloof tussen wat we vinden en wat er gebeurt.'' In principe zijn leden van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) tegen echtscheiding. Smit: ,,Wat God heeft samengevoegd moet je niet scheiden.''

Om al deze gedachten en `knelpunten' eens goed op een rijtje te krijgen heeft Smit, samen met vier andere leden van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt), een rapport geschreven, `Echtscheiding'. In dat rapport staan adviezen voor de synode, de driejaarlijkse landelijke bijeenkomst van de kerken, die volgend jaar april in Zuidhorn is. Daar bepalen de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) hun definitieve standpunt.

De uitkomsten zijn, zo staat in het rapport, ,,handreikingen op het gebied van preventie''. Door het rapport te lezen kunnen mensen die willen trouwen zich volgens de onderzoekers voorbereiden op het huwelijk. En, ook niet onbelangrijk, het rapport kan uitkomst bieden als een echtpaar erover denkt om te gaan scheiden. Een tijdelijke scheiding van tafel en bed kan bijvoorbeeld een oplossing zijn.

Ter voorbereiding van het rapport is een enquête gehouden onder de vrijgemaakt-gereformeerde kerken. Daaruit blijkt dat ,,de vastgestelde richtlijnen van een besluit uit 1996 geen pasklare antwoorden bieden in concrete situaties''. Volgens de onderzoekers zou het goed zijn als er een adviesorgaan zou komen om de kerkenraden in de toekomst te ondersteunen.

Probleem is volgens de onderzoekers dat er in de bijbel ,,geen gronden'' staan waarop de kerken zich kunnen baseren om een echtscheiding toe te staan. Het enige wat daarbij een beetje in de buurt komt, is het gedeelte in 1Korintiërs 7. Daarin staat dat Paulus de gelovige ontslaat van binding aan deze regel – die dan overigens wel blijft gelden – bij een `zendingssituatie' of in het geval van `verlating om een geloofskwestie'.

Op de vorige synode van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) in 1999 in Leusden werd besloten dat scheiden mag als man of vrouw overspel heeft gepleegd, of als de één de ander verlaat zonder wettige verklaring, of als er ,,ernstige zonden'' zijn gepleegd.

In het nieuwe rapport wordt daar nu op teruggekomen. ,,Uit de bijbel blijkt dat echtscheiding en dan eventueel opnieuw trouwen niet gepast zijn. Geen enkele zonde van de partner kan bijvoorbeeld reden zijn om de relatie te beëindigen want God vergeeft alle zonden.'' De onderzoekers begonnen te twijfelen aan de redenering dat overspel tot echtscheiding moet leiden. Want ook daarover staat volgens het onderzoek niets in de bijbel. Zo moet volgens het rapport ,,bij overspel worden aangestuurd op berouw en verzoening'' in plaats van op een echtscheiding.

Volgens dominee Smit is het het beste als per situatie een keuze wordt gemaakt. Zo wordt er een geval beschreven waarin een overspelige partner weigert berouw te tonen voor zijn daden. In zo'n geval vinden de onderzoekers: ,,De zonde is niet zomaar te dragen en hierbij spreekt voortzetting van het huwelijk niet vanzelf.''

Het rapport adviseert een tweede jawoord niet kerkelijk te bevestigen. Daarover wordt gezegd dat voor de huwelijksbelofte geldt: `eens gegeven blijft gegeven'. ,,De belofte kan helaas verbroken worden. Maar een tweede kan daar niet op volgen.'' Want, zo redeneren de onderzoekers, na een scheiding blijft een deel van de belofte nog bestaan bij God. ,,Zo vertonen wij zelf het beeld van God.''

    • Merel Dado