Ziek? Verhaal halen bij de werkgever

De FNV stelt vandaag 108 bedrijven aansprakelijk voor schade door beroepsziekten. Werknemers komen tegenwoordig verhaal halen bij hun werkgever. Verzekeraars vrezen dat het aantal claims toeneemt.

Haar vingers waren net ,,opgezette knakworsten waar vocht uitkwam''. Ze kon zich niet meer aankleden, geen huishoudelijk werk doen, moest hulp nemen en haar nagelsalon sluiten. Het heeft H. Versfeld uit Eindhoven bijna vijftigduizend gulden gekost om haar mastercertificaat nagelstyliste te halen en een nagelsalon te openen. Maar na drie maanden moest ze ermee stoppen wegens een ernstige allergie voor de acryl die in de kunstnagels wordt verwerkt.

Versfeld eist middels een juridische procedure een schadevergoeding van 90.000 gulden voor gemaakte kosten van Beauty Company, het bedrijf dat de opleiding voor nagelstyliste verzorgde. Daarna volgt nog een claim van zo'n 150.000 voor gederfde inkomsten.

Het Bureau Beroepsziekten van de vakcentrale FNV heeft 108 bedrijven aansprakelijk gesteld voor schade die werknemers hebben opgelopen door een beroepsziekte. Vandaag maakte de FNV de lijst met bedrijven, groot en klein, en binnen alle sectoren, bekend. Ook de uitvoeringsorganisaties voor WAO- en WW-uitkeringen, Cadans en Gak, staan erop.

Een polyesterverwerkend bedrijf keerde na een schikking 175.000 gulden uit aan een werknemer die hersenschade had opgelopen door oplosmiddelen. In de andere gevallen onderhandelt de FNV met de verzekeraars waarbij bedrijven voor bedrijfsaansprakelijkheid zijn verzekerd.

In de eerste anderhalf jaar van zijn bestaan kreeg het FNV-bureau zo'n 900 klachten, waarvan er 300 werden afgewezen omdat ze niet reëel of niet haalbaar bleken, en waarvan er zo'n vijfhonderd nog in behandeling zijn. De gemiddelde claim bedraagt 100.000 gulden, de claims variëren van 10.000 tot 1 miljoen gulden. De hoogte van het bedrag hangt vooral af van de omvang van de gederfde inkomsten, dus van de leeftijd van de werknemer en de hoogte van het laatstgenoten salaris.

Volgens het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten in het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam worden in Nederland jaarlijks naar schatting 20.000 mensen ziek door hun werk. Arbo-artsen zijn sinds twee jaar verplicht beroepsziekten aan het centrum te melden. In 2000 leidde dat tot 6.000 meldingen. Schattingen van zieke werknemers die géén arbo-arts raadplegen, en vergelijkingen met buitenlandse cijfers, brengt het geschatte totaal op 20.000. RSI is de meest gemelde klacht, gevolgd door psychische aandoeningen en gehoorschade, zo blijkt uit het Signaleringsrapport Beroepsziekten 2001.

Het verschijnsel beroepsziekten staat in Nederland nog in de kinderschoenen. De WAO bood jarenlang een veilig vangnet voor arbeidsongeschikten, waardoor er weinig noodzaak was voor werknemers én werkgevers om zich te bekommeren om beroepsziekten.

Klinieken zoals in het buitenland, om te beoordelen of een ziekte werkelijk een beroepsziekte is, bestaan hier nog niet. En medisch adviseurs van verzekeraars hebben geen standaardrichtlijnen waarmee ze tot een oordeel kunnen komen.

,,De behoefte aan richtlijnen neemt toe'', zegt directeur D. Spreeuwers van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten. ,,Het aantal claims stijgt, vooral doordat het moeilijker is om in de WAO te komen, en de uitkeringen lager worden. Werknemers die door een beroepsziekte in inkomen erop achteruitgaan, verhalen hun schade daardoor eerder op de werkgever. De economische schade van de claims is aanzienlijk, dus moet er meer expertise komen.''

Het Nederlands Verbond van Verzekeraars ,,vreest een sterke groei van het aantal claims'', aldus een woordvoerder. Nu al zien de verzekeraars een toename, al is niet bekend hoe groot het schadebedrag is.

Beroepsziekten maken deel uit van de beroepsaansprakelijkheid als geheel, die valt onder de Aansprakelijkheidsverzekering voor Bedrijven (AVB).

Het Nederlands Verbond van Verzekeraars wijt de toename van de claims wegens beroepsziekten, behalve aan de zuiniger WAO, aan de toenemende verantwoordelijkheid die de werkgever wordt toegedicht – door jurisprudentie en de zogeheten arboregelgeving, waarin normen voor arbeidsomstandigheden worden vastgelegd.

En dan zijn er de `nieuwe risico's' – ziekten als RSI, burn-out en het Organisch Psycho Syndroom, waarbij hersenschade ontstaat door het werken met oplosmiddelen. Tien jaar geleden had nog niemand daarvan gehoord.

Het verbond wil af van de wettelijke aansprakelijkheid van werkgevers voor beroepsziekten. De wet zou aangepast moeten worden, vinden de verzekeraars, zodat werkgevers wettelijk verplicht worden een verzekering af te sluiten voor hun werknemers. Die zouden daar rechtstreeks aanspraak op kunnen maken, zonder eerst de werkgever aansprakelijk te moeten stellen. De uitgekeerde bedragen zouden niet meer ongelimiteerd moeten zijn, maar vooraf vastgesteld, aan de hand van een lijst met erkende beroepsziekten. En de verzekeringspremie zou aangepast worden aan het risico dat het betreffende bedrijf loopt.

Nagelstyliste Versfeld is voorlopig aangewezen op de juridische procedure. Het heeft een jaar geduurd voordat haar handen min of meer geheeld waren. Haar salon staat leeg, nagels maken zit er niet meer in. Volgend voorjaar hoopt ze aan de slag te gaan als telefoniste, of als ambtenaar van de Burgerlijke Stand. ,,Maar je zelfstandigheid'', zegt Versfeld, ,,die ben je dan kwijt.''

Bij Beauty Company, het bedrijf dat Versfeld heeft aangeklaagd, was niemand voor commentaar bereikbaar.