Selectie Musea

Design

Een van de meest in het oog springende voorwerpen op de expositie Streamline: The Dawn of Tomorrow in het Stedelijk Museum is een Pontiac Silver Streak. Het automobiel blinkt de tentoonstellingsbezoeker al van een afstand tegemoet. De brede chromen gril en het smalle hood ornament op de voorplecht van de eindeloos lange motorkap buigen sierlijk om de neus. Alles aan deze monumentale auto straalt snelheid uit. Toch is de Pontiac niet bijzonder snel. Bij het merendeel van de Stream-line-ontwerpen, design uit de jaren `30 en `40 in Amerika ging het om een puur stilistisch doel. Natuurlijk zijn er wel Streamline-ontwerpen geweest waarbij de vorm wel een functie had. Maar voor het merendeel van de Streamline-voorwerpen gaat het vooral om de symbolische waarde van de futuristische, `snelle' vorm - kijk alleen maar naar het merendeel van de gestroomlijnde producten, huishoudelijke apparaten als strijkijzers, toasters en puntenslijpers, waarvoor het helemaal niet belangrijk is hoeveel luchtweerstand ze hebben.

Streamline: The Dawn of Tomorrow/American Design `30-'55 t/m 24 febr in het Stedelijk Museum, Paulus Potterstraat 13, Amsterdam. Dag 11-17u.

Van Picasso tot Tapiés

De grote charme van de expositie Van Picasso tot Tapiés in het Haags Gemeentemuseum, een overzicht van de Spaanse kunst in de twintigste eeuw aan de hand van werken uit het Madrileense Reina Sofía, is dat niet alleen werk van de `grote vier' wordt getoond: Dali, Gris, Miró en Picasso. Ook kunstenaars, die in de schaduw van de grote sterren werkten, zoals Godofredo Ortega Muñoz, Oscar Domínguez en Fransisco Bores, passen met hun droge, donkere maar toch speelse werk prachtig in de lijn van ontwikkeling van de twee naamgevers van de tentoonstelling. Dat geldt nog meer voor de landschappen van Benjamin Palencia. Zijn schrale doeken, met droge verf die de stoffige aarde lijkt te willen namaken, moeten juist voor veel schraal-schilderende Nederlanders verrassend actueel lijken. Wat tegenvalt is het werk van Tapiés: het smeren van aarde en zand op doek was ooit interessant, een nuttig avant-gardistisch breekijzer. Nu, veertig jaar later, valt op hoe loodzwaar, humorloos en beperkt dit werk is.

Van Picasso tot Tápies, Hoogtepunten van de Spaanse kunst uit de twintigste eeuw t/m 17 febr in het Gemeentemuseum Den Haag, Stadhouderslaan 41, Den Haag. Di t/m zo 11-17u.

Eye Infection

Gastconservator en verzamelaar Christiaan Braun stelde in het Stedelijk Museum Amsterdam een expositie samen, die kunst toont die voortkomt uit een fascinatie voor extremen in het menselijke gedrag. Overdrijving is hier nauwelijks mogelijk. Het gruwelijke oorlogsgeweld in de tekeningen van H.C. Westermann is dagelijkse realiteit en wie herkent niet de neurotische vervreemding van de portretten van Nutt of de wellust in Crumbs seksuele fantasieën? De vijf Amerikaanse kunstenaars op deze tentoonstelling (H.C.Westermann, Robert Crumb, Peter Saul, Jim Nutt en Mike Kelley) maken deel uit van de traditie van het groteske, beginnend bij de Romeinse oudheid, via Renaissance, barok en rococo, naar het surrealisme in de twintigste eeuw. Trivialiteit is overvloedig aanwezig op Eye Infection. Het werk van Crumb, Nutt en Kelley en in mindere mate Westermann, is dubbelzinnig: het lijkt erop dat het triviale in hun werk, namelijk de vervormingen en overdrijvingen, voorkomt uit kwaadaardigheid of uit een verlangen naar destructie. Maar het triviale wordt wel verheven tot een soort high art. Eye Infection is een prachtige tentoonstelling met een bijzondere thematische samenhang, het zou mooi geweest zijn als er een zaal was geweest met werk van Europese tegenhangers als Lucebert, Dubuffet, Immendorf alles, net als Guston, voorhanden in de collectie.

Eye Infection. H.C. Westermann, Robert Crumb, Peter Saul, Jim Nutt en Mike Kelley t/m 20 jan in het Stedelijk Museum, P. Potterstr 13, Amsterdam. Dag 11-17u.

The American Dream

Rondreizende fotografen waren omsteeks 1900 een bekend verschijnsel. Handige jongens trokken van dorp naar dorp en fotografeerden voor een habbekrats; zo zal het ook gegaan zijn bij Ed Behney, veeboer te Fowler, Arkansas. Ontspannen leunt hij op zijn stok, de hond aan de voeten. Zo'n 200 foto's bevat The Photograph and the American Dream (the Stephen White Collection), de mooie expositie in het Van Goghmuseum. In 6 hoofdstukken schetst White met de keuze van zijn collectie een beeld van het verhaal van Amerika tussen 1840 en 1940: foto's van gezinnen en huizen, arbeiders en fabrieken, telegraafpalen en mijnschachten van de Boulder Dam in aanbouw.

The Photograph and the American Dream: the Stephen White Collection t/m 6 jan in het Van Goghmuseum, Paulus Potterstraat 7, Amsterdam. Dag 10-18u

En verder

Panorama Rotterdam. Meesters aan de Maas 1820-1940 t/m 6 jan in de Kunsthal, Westzeedijk 341, Rotterdam. Di t/m za 10-17u, zo 11-17u; Delfts (Blauw) onder de loep t/m 7 april in het Haags Gemeentemuseum, Stadhouderslaan 41, Den Haag. Di t/m zo 11-17u; 75 Jaar HEMA: Tussen trend en tompouce t/m 13 jan in De Beurs van Berlage, Damrak 277, Amsterdam. Di-zo 11-17u.