Mulisch mag dit jaar niet sterven

De boeken van Reve zijn ouderwets en saai, vinden scholieren. Misschien zijn ze er nog te jong voor. Maar voor veel uitleg in de klas is geen tijd.

Worden de boeken van Gerard Reve nog gelezen door de huidige generatie vwo-scholieren?

Nee. Nauwelijks. Docent Nederlands Wim Vogel (59) van de Katholieke Scholengemeenschap Hoofddorp zegt het met grote stelligheid. ,,Toen ik vorige week in 6vwo vroeg of nog iemand weleens boeken van Reve las, reageerde driekwart met: wie? Sommigen herinnerden zich wel dat ze iets over hem op tv gezien hadden. Maar lezen doen ze hem niet meer.''

Vogel geeft les sinds 1968, en de eerste jaren las hij altijd fragmenten of gedichten van Reve voor in de klas, vertelt hij. ,,En dan zag je bijvoorbeeld De avonden ook terug op de lijsten. En als ik gedichten voorlas in de klas, moesten ze wel lachen, of ze werden stil. Maar de laatste jaren, nee. Ik krijg geen respons meer. En dan moet je stoppen, anders doe je jezelf geweld aan.'' Een vrij treurige constatering vindt hij het. ,,De stijl die wij zo bewonderen doet voor de leerlingen toch wel erg ouderwets aan. Ze lezen liever Nicci French of John Grisham. Het zijn tv-kinderen, iedere minuut moet spannend zijn.''

En dat is Reve niet, vinden de scholieren. Dus nemen ze liever Giphart ter hand, of Mulisch of Hermans. ,,Heel veel leerlingen vinden De avonden een heel saai boek'', zegt Tom Zijlmans (52), die nu voor het tweede jaar lesgeeft op het Hervormd Lyceum Zuid in Amsterdam en daarvoor vijfentwintig jaar in Purmerend. ,,Reve biedt te weinig actie voor ze. En ze vinden dat hij moeilijke woorden gebruikt.'' Sander Wirken (16) hoort dat soort opmerkingen inderdaad wel van zijn klasgenoten in de vijfde van het Barlaeus Gymnasium in Amsterdam. Zelf heeft hij De avonden twee keer gelezen en er een verslag over geschreven. ,,Omdat ik het een heel mooi boek vond. Maar ik lees meer Hermans. Bij Hermans gebeurt er meer, heb ik het idee. Bij De avonden is dat natuurlijk ook de kracht van het boek, dat er niet veel in gebeurt. Maar een boek als De donkere kamer van Damocles, daar gebeurt zoveel in, dat kun je in één dag uitlezen.''

Reve is natuurlijk inderdaad in hoge mate vorm, zeggen de docenten. Zijlmans: ,,Ik wil niet zeggen dat het meer vorm is dan inhoud, maar de inhoud spreekt ze nog niet zo aan.'' Of die spreekt ze niet méér aan, denkt Vogel: ,,Die problematiek rond homoseksualiteit, dat is een gepasseerd station voor ze. Of ze vinden het maar smerig.''

Toch geloven de leraren wel dat hun leerlingen misschien gewoon nog te jong zijn om Reve te appreciëren. ,,Ik denk dat sommigen de ironie echt niet snappen'', zegt Roos Lubbers (56), docent Nederlands aan het Barlaeus Gymnasium in Amsterdam. ,,Zelf herinner ik me dat ik ook pas in mijn eerste of tweede studiejaar voor het eerst bevrijdend om hem heb moeten lachen'', zegt Lubbers. Dat cynisme, daar moet je rijper voor zijn, vindt ook Zijlmans. ,,In De avonden herkennen ze nog wel iets, maar meestal pas in de zesde.''

Reve is echt voor de enkeling, voor de liefhebber. En die zijn er steeds minder. Voor zover ze er zijn, zijn het vaker meisjes dan jongens, denkt Vogel. ,,Meisjes lezen überhaupt meer dan jongens, zoals vrouwen meer lezen dan mannen. En ze zijn over het algemeen meer geïnteresseerd in mensen, dus in psychologische romans.''

De leraren willen wel proberen om hun eigen enthousiasme over te brengen. Zijlmans heeft in Purmerend de film van De vierde man laten zien en Jeroen Krabbé uitgenodigd op school. ,,Dat vonden ze fantastisch.'' Lubbers laat in de zesde klas wel eens een video zien van de toneelvoorstelling van Werther Nieland met Joop Admiraal en Jacques Commandeur. Maar voor dergelijke activiteiten is steeds minder tijd – vooral nu het literatuuronderwijs van Nederlands en de moderne talen is samengevoegd tot één vak Literatuur. Daarmee is het literatuuronderwijs enorm gedevalueerd, vindt Vogel. ,,Ze hoeven op het vwo nog maar twaalf Nederlandse boeken te lezen. En leerlingen zijn net mensen: ze doen wat ze móeten doen, en niet méér.'' En de leraren willen wel meer doen, maar vanwege de strakke planning lukt hun dat niet. ,,Ik weet nú al wat ik op 24 mei in de klas ga behandelen'', zegt Vogel. ,,Mulisch kan dit jaar niet sterven; ik zou daar geen aandacht aan kunnen besteden.''

    • Ellen de Bruin