KPN aan top met duurste miskoop

Nederland is een nieuw record rijker. De duurste miskoop ooit in het bedrijfsleven. De winnaar? KPN.

De miskoop van de maand? Nee, de miskoop van het jaar, misschien wel van de eeuw. Telefoon- en internetbedrijf KPN brak gisteren alle records. Anderhalf jaar na de aankoop van het Duitse mobiele-belbedrijf E-plus heeft KPN besloten om de waarde van het dochterbedrijf weer te verlagen. KPN schat dat zijn belang in het Duitse bedrijf eind dit jaar 9 tot 11 miljard euro (19,8 tot 24,2 miljard gulden) minder waard is dan waarvoor het nu in de boeken staat. KPN verwacht nu dat de toekomstige inkomsten, waarop de waarde was gebaseerd, een stuk lager zullen uitvallen.

Andere, oudere kandidaten voor de miskoopprijs laat KPN nu ver achter zich. Verzekeraar Nationale Nederlanden, die geregeld ferme overnames deed, verslikte zich begin jaren negentig in de aankoop van een Britse herverzekeraar, genaamd Victory. Het financiële boekenonderzoek bleek niet te hebben gedeugd. De strop was ongeveer een miljard gulden.

In dezelfde orde van grootte ligt het verlies dat bouwer en baggeraar HBG heeft geleden op zijn expansie in Duitsland, met de aankoop van een meerderheidsbelang in Wayss & Freytag. En de verliezen van Philips op zijn aankoop van de Belgische videoketen Superclub lagen waarschijnlijk boven de één miljard gulden.

Uit 1977 dateert een andere spraakmakende blunder: de aankoop door Ogem van een dominant aandelenbelang in de Duitse aannemer Beton und Munierbau. Daar ging, zo werd later duidelijk, mis wat er maar mis kon gaan. De Hoge Raad kwalificeerde de aankoop later als wanbeleid. Ogem had verzuimd een degelijk boekenonderzoek te doen bij de Duitse bouwfirma. Buitenlandse acquisities zijn vaak `killers' voor een bedrijf, en dus voor ons, zei ABN Amro's topkredietgever H. Foppe toen hij acht jaar geleden met pensioen ging. ABN Amro is vanouds de bank voor de grote Nederlandse concerns en als zij blunderen met buitenlandse overnames, dan voelt de bank de repercussies ook. Zoals bij DAF's overname van het Britse Leyland.

KPN's afwaardering van E-plus volgt op een spectaculaire opkopersrace omstreeks de millenniumwisseling, toen het geld niet opkon en overal telefoon-, media- en internetbedrijven vooruitlopend op de komst van de nieuwe economie hun posities innamen. De helden van toen kruipen nu door het stof. De Amerikaanse JDS Uniphase is inmiddels koploper met afwaarderingen op overnames van zo'n 100 miljard gulden.

De vraag is of andere Nederlandse concerns die met tegenvallende miljardenovernames kampen het voorbeeld van KPN zullen volgen. Automatiseringsbedrijf Getronics heeft de miljardenaankoop van Wang afgewaardeerd, maar Buhrmann en Numico hebben datzelfde nog niet gedaan met hun overnames Corporate Express en Rexall (vitamines).

achtergrond pagina 15

    • Menno Tamminga